13.04.2015

Alkohol w pracy

Spożywanie alkoholu w pracy jest szczególnym naruszeniem obowiązków pracowniczych. Niewątpliwie pokazuje ono lekceważące nastawienie pracowników do pracy i w jaskrawy sposób dowodzi ignorowania obowiązków pracowniczych.

Ma także jeszcze jeden wymiar. Jest groźne dla życia i zdrowia. Nie tylko samego pracownika, ale także innych osób przebywających w jego otoczeniu i od niego zależnych. Nietrudno jest sobie wyobrazić, jakie skutki może mieć wykonywanie pracy na dźwigu, za kierownicą czy w szpitalu przez osobę znajdującą się pod wpływem alkoholu.

Narzędzi dyscyplinujących pracowników w tym zakresie ma pracodawca kilka. Zaczynając od kar porządkowych, na zwolnieniu kończąc. Zgodnie z art. 108 § 2 Kodeksu pracy za stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy pracodawca może stosować obok upomnienia i nagany także karę pieniężną. W praktyce trudno jest sobie dzisiaj wyobrazić pracodawcę, który ograniczyłby się do upomnienia pracownika w sytuacji spożywania alkoholu w pracy i zamknął na tym sprawę. Na pierwszy plan wysuwa się zatem ocena, czy i jak można rozwiązać stosunek pracy w takiej sytuacji.

Nie ma właściwie wątpliwości, że stawienie się pracownika w pracy w stanie nietrzeźwym albo spożywanie alkoholu w pracy pozwalają pracodawcy na wypowiedzenie umowy. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1976 r. (sygn. akt I PRN 59/76), wypowiedzenie umowy o pracę należy uznać za skuteczne, jeżeli jest podyktowane obiektywnie uzasadnionym dążeniem pracodawcy do zapewnienia lepszej realizacji stojących przed nim zadań. Nie ma tutaj wątpliwości, że zapewnienie takiego składu osobowego załogi, w którym w procesie wykonywania pracy nie będzie dochodziło do naruszenia porządku z powodu spożywania alkoholu, będzie uzasadniało wypowiedzenie.

Problem pojawi się w sytuacji, w której pracodawca będzie chciał sięgnąć po najdalej idącą formę ukarania pracownika, tj. po zwolnienie dyscyplinarne. Ta potoczna nazwa rozwiązania umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z winy pracownika wymaga jednak spełnienia kilku warunków, aby była możliwa do wykorzystania. Po pierwsze obowiązek, który zostanie naruszony przez pracownika, musi być jego obowiązkiem podstawowym. W praktyce nie każdy takim będzie, a przepisy prawa pracy tylko w jednym miejscu posługują się dokładnie tym pojęciem. Chodzi o art. 211 Kodeksu pracy, który wskazuje, że podstawowym obowiązkiem każdego pracownika jest przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. W naszym przypadku spożywanie alkoholu w pracy lub stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości narusza zasady bhp, a więc i podstawowy obowiązek pracownika. Druga przesłanka, która pozwala na dyscyplinarne zwolnienie pracownika, to ciężki charakter naruszenia obowiązku. Wydaje się, że połączenie alkoholu z wykonywaniem pracy co do zasady może być traktowane jako ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych ze względu na ujawnienie w tym przypadku lekkomyślności lub rażącego niedbalstwa pracownika wobec przepisów bhp i wprowadzenia ryzyka, które wiąże się z ich naruszeniem.

Pozostaje jednak trzecia przesłanka, tj. wina pracownika w naruszeniu obowiązków. I w tym momencie zaczyna się problem. Inaczej bowiem trzeba traktować osoby, które uznały na przykład, że ciepły dzień w lecie pozwala im na gaszenie pragnienia zimnym piwem, a inaczej pracownika, który cierpi na chorobę alkoholową a jego zachowanie podyktowane jest wprost nałogiem i brakiem zdolności do powstrzymywania się od sięgnięcia po alkohol. W pierwszym przypadku mamy bowiem do czynienia ze świadomą decyzją naruszenia obowiązków pracowniczych i ich lekceważeniem. W drugim pojawia się coś, co Sąd Najwyższy nazywa psychozą alkoholową. Jakie z tego płyną wnioski? Zdaniem Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 10 października 2000 r., sygn. I PKN 76/00), stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości pracownika dotkniętego przewlekłą psychozą alkoholową nie stanowi dostatecznej podstawy do przypisania mu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych (art. 52 § 1 pkt 1 K.p.).

Mamy więc taką oto sytuację, w której inaczej należałoby traktować pracownika, który wpadł na pomysł umilenia sobie czasu pracy alkoholem albo lekceważąco podszedł do skutków jego spożywania przed pracą, a inaczej osobę, która dotknięta jest chorobą alkoholową. Czy oznacza to, że alkoholika nie wolno zwolnić? Taki wniosek byłby zbyt daleko idący. Rozstanie w takiej sytuacji będzie w pełni dopuszczalne, ale za wypowiedzeniem. Należy pamiętać, że zwolnienie dyscyplinarne niesie ze sobą pewną formę represyjności wobec pracownika, która polega na tym, że traci on zatrudnienie z dnia na dzień, nie ma mowy o pracy w okresie wypowiedzenia i pojawia się problem w relacjach z nowym pracodawcą w postaci świadectwa pracy z adnotacją, że zwolnienie następuje w oparciu o art. 52 Kodeksu pracy.

Sąd Najwyższy doszedł do przeświadczenia, że osobie chorej nie można przypisać winy w naruszeniu przez nią obowiązków pracowniczych w rozumieniu art. 52 Kodeksu pracy. Oznacza to jednak, że osobie takiej można wypowiedzieć umowę o pracę. Warto przy tym pamiętać, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2012 r. (sygn. akt II PK 116/12), rozwiązanie umowy o pracę w trybie art. 52 KP jako nadzwyczajny środek rozwiązania stosunku pracy powinno być stosowane przez pracodawcę wyjątkowo i z ostrożnością. Natomiast w świetle orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 2 października 1996 roku (I PRN 69/96, OSNP 1997/10/163), zasadność wypowiedzenia przez pracodawcę umowy o pracę na czas nieokreślony powinna być oceniana w płaszczyźnie stwierdzenia, że jest to zwykły sposób rozwiązania stosunku pracy. Właśnie to stwierdzenie, że wypowiedzenie umowy o pracę jest zwykłym sposobem rozwiązania umowy o pracę, zasługuje na szczególne podkreślenie. Od wielu lat obserwuje się ewolucję orzecznictwa sądów pracy w tę stronę, która poszerza możliwość zwolnień pracowników za wypowiedzeniem pod warunkiem, że zarzucane im działanie lub zachowanie jest prawdziwe.

 

Grzegorz Ilnicki - Trener Grupy ODiTK

 

 

10.12.2018

Innowacyjność w Polsce – jak to naprawdę wygląda?

Innowacyjność w Polsce ma różne oblicza. Dużo w tym kontekście mówi się o start-upach, i słusznie....

[więcej]
05.11.2018

Relacje – cichy zabójca sprzedaży?

Od kilku lat w procesach sprzedażowych kładzie się nacisk na budowanie relacji z klientem. Kierunek...

[więcej]
29.10.2018

Zmiany i nowości w wytycznych i certyfikacji IPMA

Najnowsza wersja „Wytycznych Kompetencji Indywidualnych w Zarządzaniu Projektami, Programami i...

[więcej]
15.10.2018

Planowanie programu rozwojowego – z kim i o czym rozmawiać

Fakt: Programy rozwojowe często nie osiągają założonych rezultatów.

[więcej]
01.10.2018

Grywalizacja – let's talk about fun

Super poważny zawodowy świat zmienia oblicze. Domaga się świeżości, lekkości i funu. Millenialsi,...

[więcej]
03.09.2018

Czego menadżer może się nauczyć od psa?

Zespoły mogły się już uczyć od dzikich gęsi. Sprawdzonym trenerem okazał się też koń. Mnie...

[więcej]
20.08.2018

Kto decyduje o wdrożeniu strategii organizacji - duży i mały obrazek

Typowy obrazek z polskich organizacji: zarząd wypracowuje strategię, a następnie zaprasza...

[więcej]
06.08.2018

Zator ogłoszony, czyli BIM w zamówieniach publicznych już w Polsce

Wyobraźmy sobie taką sytuację. Długo oczekiwana inwestycja w centrum miasta. Przebudowa, która...

[więcej]
23.07.2018

Kultura narodowa w biznesowej globalnej wiosce – czy nadal ma znaczenie?

Dlaczego w Arabii Saudyjskiej manekiny sklepowe nie mają głów?

[więcej]
09.07.2018

Związki zawodowe – czy pojawią się w każdej firmie?

Na początku czerwca 2018 r. sejm przyjął ustawę, która zasadniczo zmienia przepisy regulujące...

[więcej]
18.06.2018

Programy rozwojowe i model 70:20:10 – historia z happy endem?

Odnoszę wrażenie, iż wszyscy zgadzamy się, że model 70:20:10 powinien stanowić kręgosłup programów...

[więcej]
21.05.2018

Etyczna sprzedaż w branży ubezpieczeniowej – poszukiwanie jednorożca?

„Czy da się wyżyć w sprzedaży, nie oszukując?” – takim pytaniem zaskoczył mnie kilka dni temu...

[więcej]
07.05.2018

Mentoring – nie zaczynaj od ogona

Nie mogę wyjść z zaskoczenia, gdy w kolejnej organizacji, która uruchamia mentoring, stykam się z...

[więcej]
23.04.2018

BIM Manager – praca szuka człowieka

BIM (Building Information Modeling) - ten skrót od 2 lat jest niesłychanie „modny” w branży...

[więcej]
09.04.2018

To coach or not to coach – coaching menadżerski w ujęciu MAC

Certyfikowani coachowie i związane z tym specjalizacje mnożą się jak grzyby po deszczu. Dostępny...

[więcej]
05.03.2018

Wszystko zaczyna się od empatii – Design Thinking

Irytujesz się, kiedy podczas dyskusji pada stwierdzenie: „Spróbuj wejść w moje buty”? Jeżeli to...

[więcej]
19.02.2018

Nowy rok, nowe cele – strategia a procesy i pracownicy

Początek roku to dla wielu organizacji ogłoszenie nowych kierunków i celów strategicznych będących...

[więcej]
05.02.2018

Sposób na przełom w innowacjach

Co robić, gdy wszystkie nisko wiszące owoce zostały już zebrane? W życiu – wiadomo – zwykle trzeba...

[więcej]
29.01.2018

Microlearning – panaceum na oporny mózg

Kto nie chciałby uczyć się szybciej, łatwiej, efektywniej? Niestety mózg często stawia nam czynny...

[więcej]
15.01.2018

Różnorodność w zespole boli i leczy

Z różnorodnością spotykamy się coraz częściej. Dotyczy ona już nie tylko płci czy pokolenia, ale...

[więcej]
18.12.2017

Co było i co będzie – trendy w HR 2017-2018

Rok 2017 dobiega końca. To czas podsumowań tego, co się udało, co zrobiliśmy, ale też moment, w...

[więcej]
04.12.2017

Building Information Modeling (BIM) – nowy wymiar branży budowlanej

Branża budowlana to stale rosnące wymagania w obszarze tworzenia nowej infrastruktury oraz nowych...

[więcej]
20.11.2017

O systemie antymobbingowym i antydyskryminacyjnym w działaniu - reagowanie i monitorowanie

Efektywny system antydyskryminacyjny i antymobbingowy opiera się na trzech filarach:...

[więcej]
06.11.2017

Etykieta biznesu czyli o kulturze budowania relacji

Co jakiś czas, w różnych sytuacjach, mamy okazję obserwować zachowania osób pełniących ważne...

[więcej]
23.10.2017

Kultura feedbacku - o sile informacji zwrotnej

O sile informacji zwrotnej korygującej dane mi było przekonać się w pewne czerwcowe przedpołudnie...

[więcej]
06.10.2017

TRIZ - fakty i mity

Każdy menadżer staje przed wyzwaniami przez duże „W”, w których nie ma mowy o prostej poprawie...

[więcej]
15.09.2017

Wymagania w projektach zwinnych – działasz Agile czy tylko o tym mówisz

„Działamy teraz Agile” to częsta deklaracja, którą potem szybko i boleśnie weryfikuje codzienność.

[więcej]
04.09.2017

E-learning – pięć filarów sukcesu

Apetyt polskich firm i urzędów na e-learning rośnie. Niestety próby jego wykorzystania często...

[więcej]
20.08.2017

Ewolucja w sprzedaży – przystosuj się albo zgiń

Świat się zmienia. W każdej dowolnie wybranej dziedzinie, wiedza i zasób informacji podwajają się...

[więcej]
31.07.2017

Zdawać czy nie zdawać - certyfikacja project management

Zapytałam Justynę, certyfikowaną Project Manager oraz moją bliską przyjaciółkę, czy wiedza, którą...

[więcej]
17.07.2017

O pracy płytkiej i głębokiej

„Tak to można szatkować kapustę” – powiedziała moja współpracowniczka, gdy w związku ze spóźnieniem...

[więcej]
03.07.2017

HR bez procesów – w tym szaleństwie jest metoda

HR jest zwyczajowo postrzegany jako dział, który „wspiera organizację”, „zaspokaja potrzeby...

[więcej]
26.06.2017

AGILE – zwinny sposób na projekt nie tylko dla IT

Złośliwi mówią, że gdyby na książce kucharskiej napisać Agile, to jej sprzedaż by wzrosła. Fakty są...

[więcej]
05.06.2017

Na co masz apetyt? BUY IN dla inicjatyw HR

Przypomnij sobie ostatnią sytuację, gdy byłeś wilczo głodny. Wszystko, co czujesz, to: chcę jeść!...

[więcej]
22.05.2017

Chwila prawdy dla systemu antymobbingowego i antydyskryminacyjnego

W pewnej organizacji do działu HR wpłynęła anonimowa skarga dotycząca molestowania seksualnego,...

[więcej]
09.05.2017

Wyróżnij się - standardy obsługi klienta z pomysłem

„Dzień dobry, dzień dobry wiewiórki i bobry” – tym zdaniem zostałam powitana na pokładzie samolotu...

[więcej]
03.04.2017

Tech-trendy i symplifikacja, czyli jak rozwijać Millenialsów

Na polskim rynku pracy obecnie funkcjonują dwa główne pokolenia: X oraz Millenialsi (pokolenie Y)....

[więcej]
20.03.2017

Zarządzanie przez cele (MBO) dla menadżera

System zarządzania przez cele, opisany przez Petera Drucker’a w książce: „Praktyka zarządzania”,...

[więcej]
07.03.2017

Uzupełnianie kompetencji w projekcie zwinnym

Nikt nie ma już wątpliwości. Cokolwiek by się nie działo Murphy zadziała. Projekt zaawansowany....

[więcej]
06.02.2017

Sposób na "syndrom szczupaka"

Termin „syndrom szczupaka” pochodzi od eksperymentu przeprowadzonego przez niemieckiego zoologa...

[więcej]