15.04.2014

Gdzie mieszkają święte krowy?

„Święte krowy” mieszkają nie tylko w Indiach. Spotykamy je także w wielu polskich firmach. Zjawisko to – mimo, że powszechne – nie powinno być bagatelizowane. Obniża ono efektywność pracy pracowników i ich morale.

"W firmie stale rosną wymagania. Mam poczucie, że wszystko dzieje się szybciej, a cele znacznie wzrosły w ciągu ostatnich dwóch, trzech, pięciu lat. Jednak obserwuję, że pewnych osób/działów to nie dotyczy, omija je szerokim łukiem. Te osoby/działy pracują w swoim tempie, jakby zatrzymały się w kadrze. A reszta osób... nauczyła się z tym żyć".
Czy i Ty w swojej firmie stykasz się ze zjawiskiem "świętej krowy"?

W Indiach to ruch uliczny dostosowuje się do poruszającej się ulicą krowy i jej trajektorii ruchu. To nie szybszy ani nie większy ma tu pierwszeństwo. Jeśli nie jesteś krową - nie masz co liczyć na przywileje. Możesz rozpychać się łokciami i trąbić, ale gdy staniesz z nią oko w oko - wiesz, co masz zrobić. Ustąpisz. Nie ma z kim dyskutować, a poza tym po co tracić energię? To jest obowiązująca i bezdyskusyjna norma.

Wiele zespołów i firm ma swoje "święte krowy".  Są to osoby, które korzystają ze specjalnych przywilejów.  Zazwyczaj znacząco wolniej wykonują swoje zadania i nie rozwijają się w swojej dziedzinie. Choć nieraz oczekują pomocy, same unikają wsparcia i zaangażowania. Często sytuacja trwa latami, więc pozostali już nie próbują jej zmieniać. Czas nauczył ich funkcjonowania w takim położeniu: w sytuacji, w której obowiązuje niepisana, ale bardzo wyraźna zasada: "nie tykać świętej krowy".
Część przesiadła się już na samochody i pędzi ulicą, a "święte krowy" nadal poruszają się w swoim tempie sprzed lat, więc reszta hamuje z piskiem opon, żeby je ominąć.

Jest wiele przyczyn dla których ktoś  otrzymuje status "świętej krowy".  Często są to przywileje związane z zasługami historycznymi dla firmy. W wielu przypadkach -  koneksje "krewnych i znajomych Królika", czyli znajomość z kimś ważnym w firmie. Koneksje te nie muszą dotyczyć wyłącznie firm rodzinnych. Status "świętej krowy" mogą mieć także całe działy, zwłaszcza gdy ich szef korzysta z takiego przywileju.

W artykule, dla uproszczenia skupię się na sytuacji, gdy jest to nie cały dział, a pojedyncza osoba. Moim celem będzie nazwanie toksycznego dla klimatu firmy zjawiska i odpowiedź na pytanie: Co czyni je toksycznym?

 

Normy są podwójne

Karol wie, że jeśli nie zrealizuje swoich celów przez trzy kolejne okresy rozliczeniowe, zostanie zwolniony.
Kamila wie, że nieobecność w okresie szczytu sezonu jest źle widziana,  więc nie liczy na urlop.
Kacper pomaga kolegom z zespołu podczas awarii na projekcie, bo wie, że w firmie liczy się gra do jednej bramki.

A co pomyślą Karol, Kamila i Kacper, gdy te wymagania dziwnym zbiegiem okoliczności ominą jedną osobę? Jak to wpłynie  na ich motywację i zaufanie do pracodawcy?
Pracodawcy bądź szefowie przeoczają istotny fakt: osoby o statusie "świętej krowy" nie da się schować do szafy, to zjawisko jest widoczne. Bardzo.  A skoro tak, to co z nim zrobić?

W swojej pracy doradczej obserwuję dwie strategie szefostwa. Obie mają na celu pomóc w tej zagmatwanej sytuacji podwójnych norm: surowych dla jednych, a liberalnych dla wybranych.

Pierwsza: "głowa w piasek". Udać, że nie ma tematu. Nie reagować na skargi zgłaszane przez poszukujących sprawiedliwości odważniejszych pracowników.
Bardzo skuteczna strategia. Ludzie szybko się uczą, a kolejki ze skargami znikają, co umacnia szefostwo w przekonaniu, że tematu po prostu nie ma. Można tak funkcjonować latami. Czasem sytuację przerywa ktoś nowy, kto nie wiedząc o tym zjawisku nazywa je po imieniu. Taki słoń w składzie porcelany. Naprawdę niegrzecznie.

Druga: "poduchy". Dla osoby o statusie "świętej krowy" tworzy się podparcie, by mogła się odnaleźć w rzeczywistości firmowej. Otacza się ją osobami, które są na tyle mocne, że amortyzują braki kompetencji i zaangażowania. Tworzą one punkt podparcia. Takie "poduchy" pracują, by osoba o statusie "świętej krowy" zachowała godność. Skuteczność tej strategii jest wysoka, o ile "poduchą" jest jedna osoba. Jeśli jest ich więcej zazwyczaj układ w jakimś momencie pęka.

Ciekawe jest dla mnie i to, że sytuacja zaczyna z czasem ciążyć tym, którzy ją stworzyli (szefostwu, Zarządowi), ale ponieważ trwa latami, trudno ją szybko zmienić.

Obie wspomniane strategie są unikowe. Nie rozwiązują problemu. One go sankcjonują. Uzasadniają jego trwanie. Są też silnie demotywujące dla tych, którym się chce oraz dla tych, od których się w firmie wymaga.

 

Króluje poczucie bezradności a maleje sprawczość

Toksyczność zjawiska "świętej krowy" polega także na tym, że osoby w firmie uczą się omijać kłopotliwe sytuacje. To samo w sobie jest zdrowe i ekologiczne, jednak omijanie trwa dłużej niż podążanie prostą drogą. Aby ominąć "świętą krowę" kierowca musi przyhamować i poczekać na dogodny moment. Traci czas. W firmie też ludzie tracą czas i energię na czynności związane z amortyzowaniem sytuacji. Czego ich to uczy? Bezradności. Daje poczucie, że problemów w firmie się nie da rozwiązać, że trzeba nauczyć się z nimi żyć. "Po co będziemy tu usprawniać? Nic się nie da zrobić, bo dobre jest wrogiem lepszego".

Cóż jeśli potem szefostwo wymaga od nich innowacyjności? Poczekamy aż samo coś wymyśli.

I co dalej?


Zazwyczaj pracownicy nie mają wpływu na to, kto otrzyma status "świętej krowy". Przywilej ten przychodzi z góry. Ale nasza reakcja na sytuację jest zależna od nas. A przecież nawet milczenie jest działaniem , które w praktyce oznacza zgodę, że tak ma być.

Co warto zrobić?

Jeśli jesteś szefem i z różnych powodów masz w zespole osobę o takim statusie, warto rozważyć, czy z uwagi na dobro pozostałych nie pozbyć się poduszek.

Bez względu na to czy jesteś szefem czy kolegą, a sytuacja Ci doskwiera możesz:

1. Nazwać sytuację.

  • Powiedzieć, że ona jest. Bez oskarżania kogokolwiek i roztrząsania przeszłości. Mówić na aktualnym przykładzie.
  • Kontynuować, nie poprzestawać na pierwszym razie.  Za drugim razem sięgnąć po kolejny przykład.
  • Nie wystawiać najodważniejszej osoby, by potem opuścić ją w potrzebie. Wesprzeć tych, którzy mówią.

"Nazywaj rzeczy po imieniu, a  zmienią się w oka mgnieniu" (Agnieszka Osiecka).

 

2. Mówić jasno o swoich potrzebach.

Czego potrzebujesz, by sprawniej realizować swoje cele? Powiedz o tym omawianej osobie. Jeśli nie pomoże - szefowi. Szef nie zrozumie? Łatwiej mu będzie jeśli pokażesz konkretnie, że zaspokojenie twojej potrzeby ułatwi osiągnięcie celów. Nie w formie pretensji, ale propozycji.

Oba sugerowane rozwiązania są nieinwazyjne. Nie są bowiem przeciwko komuś, ale za czymś.

A zatem, może warto pomyśleć, co bym zrobił, gdybym nie uważał, że "święte krowy" mają pierwszeństwo?

 

Danuta Dunajska - Prezes Zarządu ODiTK Consulting

10.12.2018

Innowacyjność w Polsce – jak to naprawdę wygląda?

Innowacyjność w Polsce ma różne oblicza. Dużo w tym kontekście mówi się o start-upach, i słusznie....

[więcej]
05.11.2018

Relacje – cichy zabójca sprzedaży?

Od kilku lat w procesach sprzedażowych kładzie się nacisk na budowanie relacji z klientem. Kierunek...

[więcej]
29.10.2018

Zmiany i nowości w wytycznych i certyfikacji IPMA

Najnowsza wersja „Wytycznych Kompetencji Indywidualnych w Zarządzaniu Projektami, Programami i...

[więcej]
15.10.2018

Planowanie programu rozwojowego – z kim i o czym rozmawiać

Fakt: Programy rozwojowe często nie osiągają założonych rezultatów.

[więcej]
01.10.2018

Grywalizacja – let's talk about fun

Super poważny zawodowy świat zmienia oblicze. Domaga się świeżości, lekkości i funu. Millenialsi,...

[więcej]
03.09.2018

Czego menadżer może się nauczyć od psa?

Zespoły mogły się już uczyć od dzikich gęsi. Sprawdzonym trenerem okazał się też koń. Mnie...

[więcej]
20.08.2018

Kto decyduje o wdrożeniu strategii organizacji - duży i mały obrazek

Typowy obrazek z polskich organizacji: zarząd wypracowuje strategię, a następnie zaprasza...

[więcej]
06.08.2018

Zator ogłoszony, czyli BIM w zamówieniach publicznych już w Polsce

Wyobraźmy sobie taką sytuację. Długo oczekiwana inwestycja w centrum miasta. Przebudowa, która...

[więcej]
23.07.2018

Kultura narodowa w biznesowej globalnej wiosce – czy nadal ma znaczenie?

Dlaczego w Arabii Saudyjskiej manekiny sklepowe nie mają głów?

[więcej]
09.07.2018

Związki zawodowe – czy pojawią się w każdej firmie?

Na początku czerwca 2018 r. sejm przyjął ustawę, która zasadniczo zmienia przepisy regulujące...

[więcej]
18.06.2018

Programy rozwojowe i model 70:20:10 – historia z happy endem?

Odnoszę wrażenie, iż wszyscy zgadzamy się, że model 70:20:10 powinien stanowić kręgosłup programów...

[więcej]
21.05.2018

Etyczna sprzedaż w branży ubezpieczeniowej – poszukiwanie jednorożca?

„Czy da się wyżyć w sprzedaży, nie oszukując?” – takim pytaniem zaskoczył mnie kilka dni temu...

[więcej]
07.05.2018

Mentoring – nie zaczynaj od ogona

Nie mogę wyjść z zaskoczenia, gdy w kolejnej organizacji, która uruchamia mentoring, stykam się z...

[więcej]
23.04.2018

BIM Manager – praca szuka człowieka

BIM (Building Information Modeling) - ten skrót od 2 lat jest niesłychanie „modny” w branży...

[więcej]
09.04.2018

To coach or not to coach – coaching menadżerski w ujęciu MAC

Certyfikowani coachowie i związane z tym specjalizacje mnożą się jak grzyby po deszczu. Dostępny...

[więcej]
05.03.2018

Wszystko zaczyna się od empatii – Design Thinking

Irytujesz się, kiedy podczas dyskusji pada stwierdzenie: „Spróbuj wejść w moje buty”? Jeżeli to...

[więcej]
19.02.2018

Nowy rok, nowe cele – strategia a procesy i pracownicy

Początek roku to dla wielu organizacji ogłoszenie nowych kierunków i celów strategicznych będących...

[więcej]
05.02.2018

Sposób na przełom w innowacjach

Co robić, gdy wszystkie nisko wiszące owoce zostały już zebrane? W życiu – wiadomo – zwykle trzeba...

[więcej]
29.01.2018

Microlearning – panaceum na oporny mózg

Kto nie chciałby uczyć się szybciej, łatwiej, efektywniej? Niestety mózg często stawia nam czynny...

[więcej]
15.01.2018

Różnorodność w zespole boli i leczy

Z różnorodnością spotykamy się coraz częściej. Dotyczy ona już nie tylko płci czy pokolenia, ale...

[więcej]
18.12.2017

Co było i co będzie – trendy w HR 2017-2018

Rok 2017 dobiega końca. To czas podsumowań tego, co się udało, co zrobiliśmy, ale też moment, w...

[więcej]
04.12.2017

Building Information Modeling (BIM) – nowy wymiar branży budowlanej

Branża budowlana to stale rosnące wymagania w obszarze tworzenia nowej infrastruktury oraz nowych...

[więcej]
20.11.2017

O systemie antymobbingowym i antydyskryminacyjnym w działaniu - reagowanie i monitorowanie

Efektywny system antydyskryminacyjny i antymobbingowy opiera się na trzech filarach:...

[więcej]
06.11.2017

Etykieta biznesu czyli o kulturze budowania relacji

Co jakiś czas, w różnych sytuacjach, mamy okazję obserwować zachowania osób pełniących ważne...

[więcej]
23.10.2017

Kultura feedbacku - o sile informacji zwrotnej

O sile informacji zwrotnej korygującej dane mi było przekonać się w pewne czerwcowe przedpołudnie...

[więcej]
06.10.2017

TRIZ - fakty i mity

Każdy menadżer staje przed wyzwaniami przez duże „W”, w których nie ma mowy o prostej poprawie...

[więcej]
15.09.2017

Wymagania w projektach zwinnych – działasz Agile czy tylko o tym mówisz

„Działamy teraz Agile” to częsta deklaracja, którą potem szybko i boleśnie weryfikuje codzienność.

[więcej]
04.09.2017

E-learning – pięć filarów sukcesu

Apetyt polskich firm i urzędów na e-learning rośnie. Niestety próby jego wykorzystania często...

[więcej]
20.08.2017

Ewolucja w sprzedaży – przystosuj się albo zgiń

Świat się zmienia. W każdej dowolnie wybranej dziedzinie, wiedza i zasób informacji podwajają się...

[więcej]
31.07.2017

Zdawać czy nie zdawać - certyfikacja project management

Zapytałam Justynę, certyfikowaną Project Manager oraz moją bliską przyjaciółkę, czy wiedza, którą...

[więcej]
17.07.2017

O pracy płytkiej i głębokiej

„Tak to można szatkować kapustę” – powiedziała moja współpracowniczka, gdy w związku ze spóźnieniem...

[więcej]
03.07.2017

HR bez procesów – w tym szaleństwie jest metoda

HR jest zwyczajowo postrzegany jako dział, który „wspiera organizację”, „zaspokaja potrzeby...

[więcej]
26.06.2017

AGILE – zwinny sposób na projekt nie tylko dla IT

Złośliwi mówią, że gdyby na książce kucharskiej napisać Agile, to jej sprzedaż by wzrosła. Fakty są...

[więcej]
05.06.2017

Na co masz apetyt? BUY IN dla inicjatyw HR

Przypomnij sobie ostatnią sytuację, gdy byłeś wilczo głodny. Wszystko, co czujesz, to: chcę jeść!...

[więcej]
22.05.2017

Chwila prawdy dla systemu antymobbingowego i antydyskryminacyjnego

W pewnej organizacji do działu HR wpłynęła anonimowa skarga dotycząca molestowania seksualnego,...

[więcej]
09.05.2017

Wyróżnij się - standardy obsługi klienta z pomysłem

„Dzień dobry, dzień dobry wiewiórki i bobry” – tym zdaniem zostałam powitana na pokładzie samolotu...

[więcej]
03.04.2017

Tech-trendy i symplifikacja, czyli jak rozwijać Millenialsów

Na polskim rynku pracy obecnie funkcjonują dwa główne pokolenia: X oraz Millenialsi (pokolenie Y)....

[więcej]
20.03.2017

Zarządzanie przez cele (MBO) dla menadżera

System zarządzania przez cele, opisany przez Petera Drucker’a w książce: „Praktyka zarządzania”,...

[więcej]
07.03.2017

Uzupełnianie kompetencji w projekcie zwinnym

Nikt nie ma już wątpliwości. Cokolwiek by się nie działo Murphy zadziała. Projekt zaawansowany....

[więcej]
06.02.2017

Sposób na "syndrom szczupaka"

Termin „syndrom szczupaka” pochodzi od eksperymentu przeprowadzonego przez niemieckiego zoologa...

[więcej]