15/04/2014

Gdzie mieszkają święte krowy?

„Święte krowy” mieszkają nie tylko w Indiach. Spotykamy je także w wielu polskich firmach. Zjawisko to – mimo, że powszechne – nie powinno być bagatelizowane. Obniża ono efektywność pracy pracowników i ich morale.

"W firmie stale rosną wymagania. Mam poczucie, że wszystko dzieje się szybciej, a cele znacznie wzrosły w ciągu ostatnich dwóch, trzech, pięciu lat. Jednak obserwuję, że pewnych osób/działów to nie dotyczy, omija je szerokim łukiem. Te osoby/działy pracują w swoim tempie, jakby zatrzymały się w kadrze. A reszta osób... nauczyła się z tym żyć".
Czy i Ty w swojej firmie stykasz się ze zjawiskiem "świętej krowy"?

W Indiach to ruch uliczny dostosowuje się do poruszającej się ulicą krowy i jej trajektorii ruchu. To nie szybszy ani nie większy ma tu pierwszeństwo. Jeśli nie jesteś krową - nie masz co liczyć na przywileje. Możesz rozpychać się łokciami i trąbić, ale gdy staniesz z nią oko w oko - wiesz, co masz zrobić. Ustąpisz. Nie ma z kim dyskutować, a poza tym po co tracić energię? To jest obowiązująca i bezdyskusyjna norma.

Wiele zespołów i firm ma swoje "święte krowy".  Są to osoby, które korzystają ze specjalnych przywilejów.  Zazwyczaj znacząco wolniej wykonują swoje zadania i nie rozwijają się w swojej dziedzinie. Choć nieraz oczekują pomocy, same unikają wsparcia i zaangażowania. Często sytuacja trwa latami, więc pozostali już nie próbują jej zmieniać. Czas nauczył ich funkcjonowania w takim położeniu: w sytuacji, w której obowiązuje niepisana, ale bardzo wyraźna zasada: "nie tykać świętej krowy".
Część przesiadła się już na samochody i pędzi ulicą, a "święte krowy" nadal poruszają się w swoim tempie sprzed lat, więc reszta hamuje z piskiem opon, żeby je ominąć.

Jest wiele przyczyn dla których ktoś  otrzymuje status "świętej krowy".  Często są to przywileje związane z zasługami historycznymi dla firmy. W wielu przypadkach -  koneksje "krewnych i znajomych Królika", czyli znajomość z kimś ważnym w firmie. Koneksje te nie muszą dotyczyć wyłącznie firm rodzinnych. Status "świętej krowy" mogą mieć także całe działy, zwłaszcza gdy ich szef korzysta z takiego przywileju.

W artykule, dla uproszczenia skupię się na sytuacji, gdy jest to nie cały dział, a pojedyncza osoba. Moim celem będzie nazwanie toksycznego dla klimatu firmy zjawiska i odpowiedź na pytanie: Co czyni je toksycznym?

Normy są podwójne

Karol wie, że jeśli nie zrealizuje swoich celów przez trzy kolejne okresy rozliczeniowe, zostanie zwolniony.
Kamila wie, że nieobecność w okresie szczytu sezonu jest źle widziana,  więc nie liczy na urlop.
Kacper pomaga kolegom z zespołu podczas awarii na projekcie, bo wie, że w firmie liczy się gra do jednej bramki.

A co pomyślą Karol, Kamila i Kacper, gdy te wymagania dziwnym zbiegiem okoliczności ominą jedną osobę? Jak to wpłynie  na ich motywację i zaufanie do pracodawcy?
Pracodawcy bądź szefowie przeoczają istotny fakt: osoby o statusie "świętej krowy" nie da się schować do szafy, to zjawisko jest widoczne. Bardzo.  A skoro tak, to co z nim zrobić?

W swojej pracy doradczej obserwuję dwie strategie szefostwa. Obie mają na celu pomóc w tej zagmatwanej sytuacji podwójnych norm: surowych dla jednych, a liberalnych dla wybranych.

Pierwsza: "głowa w piasek". Udać, że nie ma tematu. Nie reagować na skargi zgłaszane przez poszukujących sprawiedliwości odważniejszych pracowników.
Bardzo skuteczna strategia. Ludzie szybko się uczą, a kolejki ze skargami znikają, co umacnia szefostwo w przekonaniu, że tematu po prostu nie ma. Można tak funkcjonować latami. Czasem sytuację przerywa ktoś nowy, kto nie wiedząc o tym zjawisku nazywa je po imieniu. Taki słoń w składzie porcelany. Naprawdę niegrzecznie.

Druga: "poduchy". Dla osoby o statusie "świętej krowy" tworzy się podparcie, by mogła się odnaleźć w rzeczywistości firmowej. Otacza się ją osobami, które są na tyle mocne, że amortyzują braki kompetencji i zaangażowania. Tworzą one punkt podparcia. Takie "poduchy" pracują, by osoba o statusie "świętej krowy" zachowała godność. Skuteczność tej strategii jest wysoka, o ile "poduchą" jest jedna osoba. Jeśli jest ich więcej zazwyczaj układ w jakimś momencie pęka.

Ciekawe jest dla mnie i to, że sytuacja zaczyna z czasem ciążyć tym, którzy ją stworzyli (szefostwu, Zarządowi), ale ponieważ trwa latami, trudno ją szybko zmienić.

Obie wspomniane strategie są unikowe. Nie rozwiązują problemu. One go sankcjonują. Uzasadniają jego trwanie. Są też silnie demotywujące dla tych, którym się chce oraz dla tych, od których się w firmie wymaga.

Króluje poczucie bezradności, a maleje sprawczość

Toksyczność zjawiska "świętej krowy" polega także na tym, że osoby w firmie uczą się omijać kłopotliwe sytuacje. To samo w sobie jest zdrowe i ekologiczne, jednak omijanie trwa dłużej niż podążanie prostą drogą. Aby ominąć "świętą krowę" kierowca musi przyhamować i poczekać na dogodny moment. Traci czas. W firmie też ludzie tracą czas i energię na czynności związane z amortyzowaniem sytuacji. Czego ich to uczy? Bezradności. Daje poczucie, że problemów w firmie się nie da rozwiązać, że trzeba nauczyć się z nimi żyć. "Po co będziemy tu usprawniać? Nic się nie da zrobić, bo dobre jest wrogiem lepszego".

Cóż jeśli potem szefostwo wymaga od nich innowacyjności? Poczekamy aż samo coś wymyśli.

I co dalej?

Zazwyczaj pracownicy nie mają wpływu na to, kto otrzyma status "świętej krowy". Przywilej ten przychodzi z góry. Ale nasza reakcja na sytuację jest zależna od nas. A przecież nawet milczenie jest działaniem , które w praktyce oznacza zgodę, że tak ma być.

Co warto zrobić?

Jeśli jesteś szefem i z różnych powodów masz w zespole osobę o takim statusie, warto rozważyć, czy z uwagi na dobro pozostałych nie pozbyć się poduszek.

Bez względu na to czy jesteś szefem czy kolegą, a sytuacja Ci doskwiera możesz:

1. Nazwać sytuację.

  • Powiedzieć, że ona jest. Bez oskarżania kogokolwiek i roztrząsania przeszłości. Mówić na aktualnym przykładzie.
  • Kontynuować, nie poprzestawać na pierwszym razie.  Za drugim razem sięgnąć po kolejny przykład.
  • Nie wystawiać najodważniejszej osoby, by potem opuścić ją w potrzebie. Wesprzeć tych, którzy mówią.

"Nazywaj rzeczy po imieniu, a  zmienią się w oka mgnieniu" (Agnieszka Osiecka).

2. Mówić jasno o swoich potrzebach.

Czego potrzebujesz, by sprawniej realizować swoje cele? Powiedz o tym omawianej osobie. Jeśli nie pomoże - szefowi. Szef nie zrozumie? Łatwiej mu będzie jeśli pokażesz konkretnie, że zaspokojenie twojej potrzeby ułatwi osiągnięcie celów. Nie w formie pretensji, ale propozycji.

Oba sugerowane rozwiązania są nieinwazyjne. Nie są bowiem przeciwko komuś, ale za czymś.

A zatem, może warto pomyśleć, co bym zrobił, gdybym nie uważał, że "święte krowy" mają pierwszeństwo?

 

Danuta Dunajska - Prezes Zarządu ODITK Consulting

 

 

Autor artykułu
Danuta Dunajska
4/07/2022

Rozwój menedżerów - trendy vs potrzeby

Jakie działania rozwojowe otrzymali menedżerowie w Twojej organizacji w 2022 roku? Jaki rozwój im...

20/06/2022

Rodzic ze spokojem w pracy – Pozytywna Dyscyplina w praktyce

Głośne dyskusje i słynne słowo „ZARAZ”. Foch i trzaskanie drzwiami. Posiłek, który ciągnie się...

23/05/2022

Jeśli pracownik umie, ale nie chce – jak wzmacniać motywację i zaangażowanie?

Poznaj Roberta. Pracuje w firmie od dłuższego czasu. Świetnie radzi sobie ze wszystkimi, nawet...

17/05/2022

Kiedy pracownik nie umie, ale chce – przywództwo sytuacyjne w świeżej odsłonie

Ewa rozpoczyna pracę na produkcji. Porusza się po firmie i przydzielonych zadaniach jak we mgle....

11/04/2022

Gorące, klimatyczne okazje biznesowe

W biznesie rzadko jakiś trend jest tak jednoznaczny i długoterminowy jak aktualna fala zmian...

14/03/2022

Od inżynierii produktu do inżynierii wartości – Value Engineering

Projektowanie produktów i usług powinno być wyraźnie połączone z potrzebami ich odbiorców. Czy tak...

14/02/2022

Trendy w rozwoju menadżerów

Ostatnie dwa lata zmieniły krajobraz naszych biur i sposób pracy. Model pracy hybrydowej zostanie z...

17/01/2022

Społeczności – organizacyjny potencjał synergii i transferu wiedzy

W nowej rzeczywistości każda organizacja potrzebuje nie tylko przetrwać kryzysowy czas, ale...

13/12/2021

Nie ma dymu bez ognia i zespołu bez zaufania - jak budować bezpieczeństwo psychiczne

„Nie ma zespołu bez zaufania” jak twierdzi Paul Santagata (Head of Industry w Google). Twierdzenie...

22/11/2021

Innowacje w czasie katastrofy klimatycznej

Potrzeba nam dziś rewolucyjnych, dysruptywnych innowacji - tysięcy nakładających się większych i...

4/10/2021

Docenianie - bo żeby docenić…. trzeba cenić

Jak to jest, że 80% badanych Polaków uważa, że warto doceniać, chciałoby być docenianym częściej i...

20/09/2021

Jaką wartość mają wartości w Twojej organizacji?

Jeśli przed pandemią - choć z trzaskiem - dźwigaliśmy braki w kulturze komunikacji czy współpracy w...

7/09/2021

CONTROLLER 5.0 - Controlling Leaders of To(morrow)Day

VUCA Times, globalizacja, Big Data, automatyzacja, robotyzacja, zamiana towarów w usługi, zwinne i...

30/08/2021

Na szerokie wody mnie weź – onboarding w zdalnym wydaniu

Nie zawsze łatwa decyzja o odejściu z poprzedniej firmy, nowe środowisko i zadania, a to wszystko w...

30/07/2021

Klimatyczny wstrząs dla biznesu - „Fit for 55”

Trudno nie dostrzegać symptomów zmian klimatu. Nie tylko zarządzający, ale też pracownicy firm na...

9/07/2021

Trening silnej woli latem (i nie tylko) – to możliwe!

Siła woli to pojęcie, o którym słyszy się stosunkowo często. Zazdrościmy jej tym, którzy ją mają....

21/06/2021

Inspiracja i pragmatyzm – program rozwojowy dla menadżerów w modelu 70:20:10 (case study)

Najbardziej lubię się uczyć na przykładach. Jest w nich dużo inspiracji, ale i lekcji o tym, co...

7/06/2021

Eksperymentowanie - Agile Mindset od kuchni

Zarządzanie w środowisku, w którym nie zachodziły częste zmiany, było relatywnie łatwe. Gdy jest...

24/05/2021

Jaka piękna katastrofa – lekcje płynące z Misji Apollo 13

Wszyscy wiemy, że warto uczyć się na sukcesach. A ja, tak jak bohater filmu Ridleya Scotta „Dobry...

10/05/2021

Nowe potrzeby to nowe benefity – jak zapewnić pracownikom wsparcie psychologiczne

Nowe potrzeby pracowników wymagają świeżego spojrzenia na benefity.

27/04/2021

Agile Mindset – hit czy kit?

Agile, agility, agile mindset, zwinność, agile leadership - to hasła, które od miesięcy są na...

19/04/2021

Na „covidową rzeczywistość” odpowiedz realizmem

Czy wiesz, że większość ludzi poświęca ponad 80% swojego życia na rozpamiętywanie tego, co było lub...

15/03/2021

Leadership w nowej normalności

O transformacji przywództwa mówiono od przynajmniej 10 lat. Jednak to ostatni rok pokazał prawdziwe...

18/01/2021

Zarządzanie konfliktem – ważny element dobrego przywództwa

Burza i pioruny, a potem ciche dni – znasz to? A może jednak od początku cisza, ale atmosfera w...

10/12/2020

Od czego zacząć, gdy spada sprzedaż?

Spadek sprzedaży stawia zarządzających firmą przed dylematem, jak najlepiej na zmiennym rynku...

27/11/2020

Czy sprzedawać wszystkim klientom?

Kiedy spadają przychody, rodzi się pokusa, by sprzedawać wszystkim klientom, którzy się pojawią....

18/11/2020

Zwinność jest wtedy, gdy piłka jest w grze – krótki przewodnik po AGILITY

W sporcie zwinność jest bezcenna. Szybkie podania, przejęcia, zmiany, przepływ energii między...

22/10/2020

Kogo zatrudnić na Dyrektora Sprzedaży? To zależy, co i jak ma sprzedawać

Firma chce się rozwijać, walczyć o rynek, w „covidowych” warunkach dodatkowo poszerzyła lub...

30/09/2020

Oczywiste problemy biznesowe i nieoczywiste odpowiedzi w czasach Covid-19

Wiele firm staje przed wyzwaniem dalszego projektowania swojego wzrostu w wyjątkowo zmiennym...

29/09/2020

Wirtualne przywództwo, czyli lider w digitalnym świecie

Przywództwo to świadomy wybór, sama charyzma nie wystarczy, by być dobrym liderem.

28/09/2020

Strategia w czasach pandemii

Często kryzys, obok zagrożenia, stwarza nowe okazje. Aby je dostrzec, trzeba być elastycznym....

4/09/2020

Tarcza 4.0. i kolejne zmiany w prawie pracy

Kolejna tarcza antykryzysowa wprowadziła sporo ważnych zmian w prawie pracy.

22/08/2020

Kontrolujesz własne decyzje? O pułapkach, które funduje nam mózg

Mózg wpada w wiele różnych pułapek, z których nie zdajemy sobie sprawy. A one mają wpływ na...

4/08/2020

BIM Koordynator – pierwsza linia obrony

Ostatni rok będziemy pamiętać nie tylko jako rok Covid-19, ale też rok gwałtownej rewolucji...

30/07/2020

Inne podejście do sukcesji

Wiadomo, że słowo 'sukces' kojarzy się pozytywnie. A co się stanie, kiedy dodamy do niego dwie...

29/06/2020

Are you ready to go online? Jak przygotować handlowców do transformacji sprzedaży

O transformacji sprzedaży do online mówiono od kilku dobrych lat, ale była to raczej aspiracja,...

15/06/2020

Projekt ekstremalny od środka – the good, the bad and the ugly

Niezwykłe czasy rodzą niezwykłe historie. Przedstawiam anatomię z projektu, który okazał się być...

1/06/2020

Jak motywować w nieprzewidywalnych czasach

Menadżerowie wciąż poszukują skutecznych sposobów motywowania swoich pracowników. A jeśli w tzw....

27/04/2020

O co tyle krzyku z odpornością psychiczną?

Wyobraź sobie, że jesteś wysoko w górach. Pogoda może zmienić się w każdej chwili. Czasem świeci...

6/04/2020

Ty kontra stres – o mądrej rozgrywce i przygotowaniu na nowe

Pamiętam, jak w 2008 roku pisałem artykuły o zarządzaniu stresem w obliczu kryzysu ekonomicznego,...