24/05/2021

Jaka piękna katastrofa – lekcje płynące z Misji Apollo 13

Wszyscy wiemy, że warto uczyć się na sukcesach. A ja, tak jak bohater filmu Ridleya Scotta „Dobry rok”, uważam, że to porażki uczą nas najwięcej. Czego możemy się zatem nauczyć o efektywnej pracy zespołowej z najszczęśliwszej porażki NASA?

Za taką uznaje się Misję Apollo 13, podczas której eksplozja zbiornika z tlenem nie tylko uniemożliwiła lądowanie na Księżycu, ale spowodowała też walkę o życie załogi. NASA nadal bazuje na wypracowanych wtedy zasadach.

Warto spojrzeć na tę historię pod kątem cennych lekcji pracy zespołowej i zarządzania zespołem, szczególnie przydatnych w czasach rozproszenia, niepewności i niezwykle zmiennej rzeczywistości.

"Houston, we have a problem"

Misja Apollo 13 była trzecią misją kosmiczną USA, której celem było lądowanie na Księżycu. W związku z tym traktowano ją jako rutynową. Doświadczenie z dwóch poprzednich misji sprawiło, że NASA nie spodziewała się żadnych problemów. Start rakiety z załogą w składzie: James Lovell, Thomas Mattingly i Fred Haise zaplanowano na 11 kwietnia 1970 r.

Krótko przed misją doszło do incydentu, który groził jej przerwaniem. Podczas badań lekarz opiekujący się załogą uznał, że Mattingly jest chory na różyczkę i odsunął go od udziału w misji. Jego miejsce zajął John Swigert z załogi rezerwowej. Załoga w nowym komplecie nie była ze sobą do końca zgrana, ale mimo to misję kontynuowano.

11 kwietnia 1970 rakieta Saturn V z astronautami na pokładzie wystartowała z platformy w Kennedy Space Center na Florydzie. Podczas wchodzenia w atmosferę jeden z silników startowych wyłączył się wcześniej niż planowano, przez co pozostałe silniki musiały pracować dłużej, aby wynieść statek na odpowiednią wysokość. Incydent ten nie był jednak groźny dla załogi. Misja przebiegała spokojnie, aż do godzin porannych 13 kwietnia...

Będąc w odległości około 320 000 km od Ziemi, Kontrola Misji poleciła załodze Apollo 13 włączyć mieszacz w zbiornikach ciekłego tlenu. Była to rutynowa procedura, która zapewniała poprawne odczytywanie ich stanu. W momencie kiedy Swigert użył przełącznika, doszło do wstrząsu, a w module serwisowym włączyły się alarmy. Początkowo zarówno załoga jak i kontrola na Ziemi uznały, że było to uderzenie meteoroidu. Szybko okazało się, że jest to poważniejsza awaria. Ze zbiorników modułu serwisowego zaczął uciekać tlen, a sam moduł zaczął tracić zasilanie. Nie znając skali uszkodzeń, uznano, że należy przerwać misję. Niestety to, co miało być rutynowe, zamieniło się w walkę o przetrwanie trzech astronautów. Celem misji stał się bezpieczny powrót astronautów na Ziemię.

Pomimo tych trudności, załoga Apollo 13 przy pomocy Thomasa Mattingly, który testował wszystkie możliwe rozwiązania i pomagał stworzyć optymalne procedury wykorzystania resztek energii w bateriach statku, powróciła na Ziemię 17 kwietnia o godzinie 13:15.

Kluczowe czynniki sukcesu, czyli o co zadbać, żeby nie było "wtopy"?

To, co powodowało sukces zespołów kosmicznych to jasny, konkretny, wspólnie rozumiany cel. Początkowo było nim lądowanie na Księżycu, a po awarii: bezpieczny powrót na Ziemię. Cel był zdecydowanie SMARTER. Zespół rozumiał zadanie, które miał zrealizować, był do niego przygotowywany, mógł korzystać z doświadczeń poprzednich misji.

Wszyscy znali priorytety: bezpieczeństwo załogi, pojazdu, sukces misji. Każdy członek zespołu miał dokładnie przypisaną odpowiedzialność i swoją rolę w zespole. Istniały konkretne procedury postępowania w rutynowych sytuacjach, jasny zakres czynności, miara sukcesu. Załogę statku wspierało Centrum Lotów Kosmicznych - ok. 17 osób, ze zdolnościami matematycznymi, systemowymi, komunikacyjnymi. Częścią tej ekipy był astronauta (komunikator kapsuły), który był szkolony z załogą i mówił żargonem astronautów, więc pełnił funkcję tłumacza, w sytuacji gdy kontrola lotu miała przekazać wyjątkowo trudny rozkaz. W misji Apollo 13 był to pierwotny członek załogi, więc dodatkowo, bardzo dobrze znał pozostałych.

Zespołem w rozproszeniu zarządzał szef kontroli lotów, który koordynował pracę wszystkich i przejmował odpowiedzialność za decyzje. Hasło na białych tablicach brzmiało: "twardy i kompetentny", co znaczyło odpowiedzialny za swoje czyny i decyzje, niczego niebiorący za pewnik i ciągle się uczący.

Fiasko pierwszej misji było podwaliną sukcesu kolejnych - wyciągnięto z nich lekcje. Głównodowodzący byli mentorami dla swoich podwładnych, Ci z kolei dla swoich. Było przyzwolenie na otwartą komunikację, mówienie co się naprawdę myśli. Odbywały się regularne odprawy, spisano zasady komunikacji. Sukces świętowano w trzech fazach - poprzez uroczyste zapalenie cygara przekazywanego z rąk do rąk, dołączenie kontrolerów oraz przekazywanie flagi amerykańskiej.

Best practices

Czego możemy się nauczyć z tego przypadku? Poniżej spisuję kluczowe wnioski:

1. Cele stawiaj SMARTER: Specific (konkretny), Measurable (mierzalny), Attainable (osiągalny), Relevant (istotny), Time-bound (określony w czasie), Evaluated (oceniony), Reviewed (nagrodzony/wznowiony). Upewniaj się, że wszyscy w zespole jednakowo je rozumieją.

2. Dobieraj członków zespołu na zasadzie komplementarności i różnorodności umiejętności, osobowości - nie tylko biorąc pod uwagę kompetencje profesjonalne związane z rolą i stanowiskiem, ale także atuty wynikające ze stylu komunikacji, stylu myślenia i działania oraz kontekstowości. Warto wykorzystywać do tego istniejące narzędzia np. Insights Discovery, FRIS®, Mindsonar, Talent Hunter.

3. Jasno przydzielaj odpowiedzialności i role. Dbaj o wspólny język, wartości.

4. Zarządzaj ryzykiem poprzez przygotowanie planów i alternatywnych scenariuszy ("Co zrobimy, gdy...").

5. Przynajmniej część zespołu powinna mieć umiejętność działania pod wpływem dużego stresu i emocji, czyli mieć wysoką odporność emocjonalną w sytuacjach ekstremalnych.

6. Zawsze zamykaj projekty, świętując sukcesy i ucząc się na popełnionych błędach (co można zmienić, rozwinąć, naprawić, co kontynuować).

Dziś wszyscy jesteśmy trochę jak członkowie Misji Apollo 13. Świat VUCA i przymusowa praca zdalna wyrzuca nasze zespoły ze strefy kontroli i komfortu. A spotkania na przeciążonych Zoomach, Skype'ach czy Teamsach powodują, że czasem czujemy się, jakbyśmy byli w odrębnych galaktykach. Historia jest najlepszą nauczycielką życia, warto zatem uczyć się i wyciągać wnioski, najlepiej z najszczęśliwszych porażek.

 

Artykuł przygotowałam na bazie materiałów dostępnych w sieci: "Apollo 13 -najbardziej udana porażka NASA" oraz dokumentu Netflixa "Mission Controll: The Unsung Heroes of Apollo 13".

Iwona Skiba, Dyrektor Obszaru Szkoleń Psychologii Biznesu GRUPY ODITK

 

Polecane:

 

 

 

Autor artykułu
Iwona Skiba
20/09/2021

Jaką wartość mają wartości w Twojej organizacji?

Jeśli przed pandemią - choć z trzaskiem - dźwigaliśmy braki w kulturze komunikacji czy współpracy w...

7/09/2021

CONTROLLER 5.0 - Controlling Leaders of To(morrow)Day

VUCA Times, globalizacja, Big Data, automatyzacja, robotyzacja, zamiana towarów w usługi, zwinne i...

30/08/2021

Na szerokie wody mnie weź – onboarding w zdalnym wydaniu

Nie zawsze łatwa decyzja o odejściu z poprzedniej firmy, nowe środowisko i zadania, a to wszystko w...

30/07/2021

Klimatyczny wstrząs dla biznesu - „Fit for 55”

Trudno nie dostrzegać symptomów zmian klimatu. Nie tylko zarządzający, ale też pracownicy firm na...

9/07/2021

Trening silnej woli latem (i nie tylko) – to możliwe!

Siła woli to pojęcie, o którym słyszy się stosunkowo często. Zazdrościmy jej tym, którzy ją mają....

21/06/2021

Inspiracja i pragmatyzm – program rozwojowy dla menadżerów w modelu 70:20:10 (case study)

Najbardziej lubię się uczyć na przykładach. Jest w nich dużo inspiracji, ale i lekcji o tym, co...

7/06/2021

Eksperymentowanie - Agile Mindset od kuchni

Zarządzanie w środowisku, w którym nie zachodziły częste zmiany, było relatywnie łatwe. Gdy jest...

10/05/2021

Nowe potrzeby to nowe benefity – jak zapewnić pracownikom wsparcie psychologiczne

Nowe potrzeby pracowników wymagają świeżego spojrzenia na benefity.

27/04/2021

Agile Mindset – hit czy kit?

Agile, agility, agile mindset, zwinność, agile leadership - to hasła, które od miesięcy są na...

19/04/2021

Na „covidową rzeczywistość” odpowiedz realizmem

Czy wiesz, że większość ludzi poświęca ponad 80% swojego życia na rozpamiętywanie tego, co było lub...

15/03/2021

Leadership w nowej normalności

O transformacji przywództwa mówiono od przynajmniej 10 lat. Jednak to ostatni rok pokazał prawdziwe...

18/01/2021

Zarządzanie konfliktem – ważny element dobrego przywództwa

Burza i pioruny, a potem ciche dni – znasz to? A może jednak od początku cisza, ale atmosfera w...

10/12/2020

Od czego zacząć, gdy spada sprzedaż?

Spadek sprzedaży stawia zarządzających firmą przed dylematem, jak najlepiej na zmiennym rynku...

27/11/2020

Czy sprzedawać wszystkim klientom?

Kiedy spadają przychody, rodzi się pokusa, by sprzedawać wszystkim klientom, którzy się pojawią....

18/11/2020

Zwinność jest wtedy, gdy piłka jest w grze – krótki przewodnik po AGILITY

W sporcie zwinność jest bezcenna. Szybkie podania, przejęcia, zmiany, przepływ energii między...

22/10/2020

Kogo zatrudnić na Dyrektora Sprzedaży? To zależy, co i jak ma sprzedawać

Firma chce się rozwijać, walczyć o rynek, w „covidowych” warunkach dodatkowo poszerzyła lub...

30/09/2020

Oczywiste problemy biznesowe i nieoczywiste odpowiedzi w czasach Covid-19

Wiele firm staje przed wyzwaniem dalszego projektowania swojego wzrostu w wyjątkowo zmiennym...

29/09/2020

Wirtualne przywództwo, czyli lider w digitalnym świecie

Przywództwo to świadomy wybór, sama charyzma nie wystarczy, by być dobrym liderem.

28/09/2020

Strategia w czasach pandemii

Często kryzys, obok zagrożenia, stwarza nowe okazje. Aby je dostrzec, trzeba być elastycznym....

4/09/2020

Tarcza 4.0. i kolejne zmiany w prawie pracy

Kolejna tarcza antykryzysowa wprowadziła sporo ważnych zmian w prawie pracy.

22/08/2020

Kontrolujesz własne decyzje? O pułapkach, które funduje nam mózg

Mózg wpada w wiele różnych pułapek, z których nie zdajemy sobie sprawy. A one mają wpływ na...

4/08/2020

BIM Koordynator – pierwsza linia obrony

Ostatni rok będziemy pamiętać nie tylko jako rok Covid-19, ale też rok gwałtownej rewolucji...

30/07/2020

Inne podejście do sukcesji

Wiadomo, że słowo 'sukces' kojarzy się pozytywnie. A co się stanie, kiedy dodamy do niego dwie...

29/06/2020

Are you ready to go online? Jak przygotować handlowców do transformacji sprzedaży

O transformacji sprzedaży do online mówiono od kilku dobrych lat, ale była to raczej aspiracja,...

15/06/2020

Projekt ekstremalny od środka – the good, the bad and the ugly

Niezwykłe czasy rodzą niezwykłe historie. Przedstawiam anatomię z projektu, który okazał się być...

1/06/2020

Jak motywować w nieprzewidywalnych czasach

Menadżerowie wciąż poszukują skutecznych sposobów motywowania swoich pracowników. A jeśli w tzw....

27/04/2020

O co tyle krzyku z odpornością psychiczną?

Wyobraź sobie, że jesteś wysoko w górach. Pogoda może zmienić się w każdej chwili. Czasem świeci...

6/04/2020

Ty kontra stres – o mądrej rozgrywce i przygotowaniu na nowe

Pamiętam, jak w 2008 roku pisałem artykuły o zarządzaniu stresem w obliczu kryzysu ekonomicznego,...

30/03/2020

Rozwój w czasach zarazy

Rozwój znajduje się w ćwiartce matrycy Eisenhowera: WAŻNE/NIEPILNE – tak pokazują moje...

23/03/2020

Liderze - doładuj pozytywne emocje

O różnicach pomiędzy byciem menadżerem a liderem powiedziano już bardzo dużo. Aktualna sytuacja to...

13/03/2020

Jak oswoić niepewność – redukuj swój lęk

Kto z nas lubi się bać? Nie chcemy lęku. Unikamy go na różne sposoby (mniej i bardziej zdrowe)....

13/03/2020

Praca zdalna – kluczowe kwestie prawne

W związku z przyspieszonym transferem do pracy zdalnej, stykamy się z pytaniami ze strony działów...

3/03/2020

Jak cię widzą, tak ci płacą – o znaczeniu ubioru w biznesie

Mówi się, że nie powinniśmy oceniać książki po okładce. A i tak często to robimy - wydajemy opinię...

24/02/2020

Zwinność wodospadu, czyli agile mindset

Turkusowe zarządzanie, samoorganizujące się zespoły, zwinność organizacji. Znamy to, prawda? Te i...

29/01/2020

Project management z perspektywy czasu – jak było i jak będzie

Kiedy poprosiliśmy ministra gospodarki o honorowy patronat nad konferencją Project Management,...

16/12/2019

Samoorganizujący się zespół? Tak, ale po sFRISowaniu

Typowa sytuacja: dołączyłeś do projektu Agile i wiesz, że macie stać się zespołem...

4/12/2019

Goodness is good for business – kilka słów o programach wellbeing

Weekend trwa jeszcze w najlepsze, a Ty myślisz tylko o tym, że następnego dnia musisz iść do pracy....

15/11/2019

Rozwój po nowemu – WOW w procesach rozwojowych

Zmiana pokoleniowa w firmach, wszechobecna technologia i rzeczywistość VUCA kształtują nowe...

28/10/2019

Taki mamy klimat – globalne ocieplenie a przyszłość zarządzania projektami

Nie lubimy zmian. Byłoby świetnie, gdyby sprawy mogły podążać ustalonymi od dekad ścieżkami, gdzie...

8/10/2019

Uważny, obecny i skuteczny, czyli mindfulness lidera

Nie masz chwili wytchnienia. Nadmiar obowiązków, presja, pośpiech, konflikty, zmiany, oczekiwania,...