19/09/2016

Korupcja w biznesie – wykładnia prawna

Przypuszczam, że każdemu zdarzyło się chociaż raz słyszeć o tym, że ktoś uzyskał kontrakt tylko dlatego, że osoba decyzyjna otrzymała „dodatkową korzyść“ ze strony wygranego.

Z całą pewnością możemy powiedzieć, że w sytuacjach, gdy w ten sposób wydawane są pieniądze publiczne, mamy do czynienia z korupcją. A czy biznes "prywatny" jest z tego wyłączony? Czy można za takie działanie odpowiedzieć przed sądem?

Czym jest korupcja biznesowa

Okazuje się, że również w biznesie prywatnym występuje - prawnie zdefiniowane - zjawisko korupcji, zwane łapówkarstwem, które może doprowadzić do ukarania sprawców tego procederu przez sąd. Przestępstwo to reguluje art. 296a Kodeksu karnego. Sprawcą może być każdy, kto pełni funkcje kierowniczą w firmie albo nawet nie pełni żadnej funkcji, ale jest w tej firmie zatrudniony, np. na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia lub umowy o dzieło.

Przestępstwo będzie miało miejsce tylko w przypadku, gdy jedna z osób, np. pracownik zaopatrzenia, zażąda np. od przedstawiciela handlowego kontrahenta bądź przyjmie od niego korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę. Korzyścią mogą być środki pieniężne - niezależnie od formy, bony towarowe, ale również np. nieodpłatne wyremontowanie komuś gabinetu, domu czy mieszkania, sfinansowanie przez kontrahenta wycieczki czy pobytu w SPA etc. Co ciekawe - będzie to również obejmowało korzyść dla osoby trzeciej, np. gdy beneficjentem korzyści (majątkowej lub osobistej) będzie żona ww. pracownika.

Trzeba jednak pamiętać, że aby pracownik odpowiedzialny za kontraktowanie w firmie mógł zostać ukarany, musi zażądać korzyści (łapówki) bądź ją przyjąć w zamian za nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku w następujących dwóch sytuacjach:

1) kiedy może wyrządzić firmie szkodę majątkową albo

2) kiedy jego zachowanie stanowi czyn nieuczciwej konkurencji lub jest niedopuszczalną czynnością preferencyjną na rzecz nabywcy lub odbiorcy towaru, usługi lub świadczenia.

Co to oznacza w praktyce

Z pierwszą sytuacją będziemy mieli do czynienia, gdy np. prace budowlane zostaną zlecone firmie, która złożyła najtańszą ofertę, a później w wyniku działania (bądź zaniechania) osoby odpowiedzialnej za nadzór kontraktowy (w zamian za korzyść otrzymaną od wykonawcy) zakres lub rodzaj prac zostanie zwiększony w ten sposób, że po zakończeniu realizacji prac zlecający będzie musiał zapłacić np. o 50% więcej niż wynikało to z pierwotnego kontraktowania.

Natomiast druga sytuacja może mieć miejsce, np. gdy pracownik w zamian za korzyść ujawni podmiotowi konkurencyjnemu dane będące tajemnicą przedsiębiorstwa, np. o strukturze klientów lub wysokości marż handlowych.

Pamiętać należy, że również wręczanie (czy też obietnica) korzyści wiąże się z możliwością popełnienia przestępstwa. Zatem karalne będzie nie tylko domaganie się/otrzymanie łapówki, ale również jej wręczenie (zresztą podobnie jak ma to miejsce w przypadku korupcji publicznej).

Co grozi za łapówkę/korupcję

Zagrożenie karą za takie działania sięga 5 lat pozbawienia wolności. W przypadku gdy szkoda firmy jest znaczna (np. gdy firma w wyniku nielegalnego działania np. swojego pracownika "przepłaciła" o więcej niż 200.000 zł w stosunku do oferty konkurencyjnej) kara może sięgnąć nawet 8 lat pozbawienia wolności.

Przepisy przewidują jednak jeden istotny wyłom co do karalności - nie będzie bowiem podlegała karze osoba, która wręczyła (lub obiecała wręczyć) łapówkę i druga strona tę łapówkę/propozycję przyjęła, a następnie osoba wręczająca/obiecująca łapówkę zawiadomiła o tym fakcie policję lub prokuraturę i ujawniła wszystkie istotne okoliczności przestępstwa, zanim ww. organy o nim się dowiedziały.

Jak zatem wyraźnie widać jest to zachęta do składania doniesień o popełnieniu przestępstwa (w celu uniknięcia kary). Przy czym stosuje się ją włącznie dla sprawców, którzy wręczyli (lub obiecali wręczyć) łapówkę. Z kolei osoba, która takiej łapówki zażądała lub taką łapówkę jej wręczono, zawsze będzie podlegała karze.

Jak należy się zachować w sytuacji korupcyjnej

Jeżeli spotkamy się z sytuacją, w której nasz kontrahent będzie domagał się od nas łapówki (korzyści majątkowej lub osobistej), najbardziej pożądanym zachowaniem będzie wyraźna odmowa takiego działania bądź też całkowite pominięcie/zignorowanie otrzymanego żądania. Pamiętać jednak trzeba, że w dobie powszechnie używanych urządzeń nagrywających - na wypadek gdyby dana osoba chciała tę sytuację wykorzystać przeciwko nam - zawsze wyraźna odmowa będzie lepiej chronić przed potencjalnym (fałszywym) oskarżeniem.

Kiedy przestępstwo nie wystąpi

W myśl prawa wciąż dozwolone pozostają wszelkie działania marketingowe związane z pozyskiwaniem i utrzymywaniem kontrahentów, takie jak np. udział w targach i wręczanie tzw. gratisów związanych z działalnością firmy, prezentacje produktów wraz z wręczaniem próbek, spotkania przedstawicieli firm w lokalu gastronomicznym. Jednakże za każdym razem trzeba pamiętać, że takie działania nie mogą prowadzić do wystąpienia działań, w wyniku których przedstawiciel kontrahenta zawrze z nami umowę "nadużywając udzielonych mu uprawnień lub niedopełniając ciążącego na nim obowiązku", o czym już pisaliśmy powyżej.

 

Jacek Węsierski - Trener Grupy ODiTK, Radca prawny

 

 

 

12/02/2024

Sztuczna inteligencja w produkcji – czego się spodziewać? Co już się dzieje?

Jestem wielkim entuzjastą sztucznej inteligencji (AI). Ogromne wrażenie robi na mnie szybki rozwój...

24/10/2023

Cisza – negocjacyjne złoto

Ostatni kwartał roku to czas wzmożonych negocjacji. Wydajemy budżety, walczymy o budżety, umowy,...

25/09/2023

Przepis na wypalenie zawodowe

Karolina, menadżerka dużego zespołu, jadąc jak co dzień do pracy, tym razem płakała. Zawsze...

30/08/2023

Have fun! – jak czerpać radość z codziennej pracy

Czy wiesz, jak czerpać radość z codziennych czynności i jak zarażać nią nawet największych...

31/07/2023

Poczucie szczęścia u pracowników – droga do budowania odpowiedzialności w zespole

Powiem to wprost – jeżeli chcesz mieć odpowiedzialnych ludzi, musisz zadbać o ich poczucie...

3/07/2023

Data storytelling – jak opowiadać o danych?

Współcześni inżynierowie i menadżerowie to nie tylko osoby zarządzające procesami, projektami czy...

12/06/2023

Talenty i mocne strony - podejście na nowe czasy

W 2018 roku Instytut Gallupa przeprowadził badania, z których wynika, że ludzie mający okazję...

22/05/2023

Jak znaleźć gen innowacji u inżyniera?

Jak odróżnić inżyniera, który będzie żyłą złota dla firmy ze względu na swoje pomysły, od innego,...

5/04/2023

Czy szukanie sensu w pracy ma sens? I co z tym wspólnego ma retencja Talentów.

Pozyskiwanie Talentów z rynku pracy jest nie lada wyzwaniem, ale ich retencja w organizacji jest...

21/03/2023

Menadżer Coachem – czyli jak prowadzić pracownika w świecie BANI

Coaching menadżerski, temat znany od dawna, dziś przeżywa swój renesans. Dlaczego? Bo żyjemy w...

14/02/2023

Nie jestem szefem - po co mi marka osobista w Internecie?

Z marką osobistą jest jak z pogodą - zawsze jakaś jest. Nie każdemu będzie to odpowiadać! Nawet...

31/01/2023

TRIZ w rozwiązywaniu problemów na produkcji – „butelkowe” case study

Prowadząc szkolenia i praktyczne warsztaty z technik rozwiązywania problemów narzędziami TRIZ,...

7/12/2022

Dlaczego nie chcemy mówić o mobbingu?

Eskalujący konflikt, mobbing, dyskryminacja i molestowanie są ukrytą zmorą niejednej organizacji....

21/11/2022

Relaunch zespołu – nowe otwarcie dla efektywności

Choć wiele firm w ostatnich miesiącach podjęło decyzję o częściowym lub pełnym powrocie do biur,...

8/11/2022

Gry, które rozwijają ludzi i integrują zespół!

Wyobraź sobie stację badawczą zlokalizowaną na dnie oceanu. To podwodne laboratorium jest też domem...

17/10/2022

Quiet quitting – wyzwanie dla menedżera

Praca na „pół gwizdka”, „mi to lotto”, „co ubijesz, to ujedziesz”, „jak zarobić, żeby się nie...

19/09/2022

Mądre usprawnienia, które dostarczają wartość biznesową

Przypomnij sobie sytuację, kiedy musiałeś rozwiązać jakiś problem, np. naprawić coś, co się zepsuło.

10/08/2022

Czy wiesz, jak naładować swój osobisty powerbank?

Czy znasz to uczucie, gdy w zasadzie dbasz o siebie, jednak coraz częściej boli Cię głowa,...

4/07/2022

Rozwój menedżerów - trendy vs potrzeby

Jakie działania rozwojowe otrzymali menedżerowie w Twojej organizacji w 2022 roku? Jaki rozwój im...

20/06/2022

Rodzic ze spokojem w pracy – Pozytywna Dyscyplina w praktyce

Głośne dyskusje i słynne słowo „ZARAZ”. Foch i trzaskanie drzwiami. Posiłek, który ciągnie się...

23/05/2022

Jeśli pracownik umie, ale nie chce – jak wzmacniać motywację i zaangażowanie?

Poznaj Roberta. Pracuje w firmie od dłuższego czasu. Świetnie radzi sobie ze wszystkimi, nawet...

17/05/2022

Kiedy pracownik nie umie, ale chce – przywództwo sytuacyjne w świeżej odsłonie

Ewa rozpoczyna pracę na produkcji. Porusza się po firmie i przydzielonych zadaniach jak we mgle....

11/04/2022

Gorące, klimatyczne okazje biznesowe

W biznesie rzadko jakiś trend jest tak jednoznaczny i długoterminowy jak aktualna fala zmian...

14/03/2022

Od inżynierii produktu do inżynierii wartości – Value Engineering

Projektowanie produktów i usług powinno być wyraźnie połączone z potrzebami ich odbiorców. Czy tak...

14/02/2022

Trendy w rozwoju menadżerów

Ostatnie dwa lata zmieniły krajobraz naszych biur i sposób pracy. Model pracy hybrydowej zostanie z...

17/01/2022

Społeczności – organizacyjny potencjał synergii i transferu wiedzy

W nowej rzeczywistości każda organizacja potrzebuje nie tylko przetrwać kryzysowy czas, ale...

13/12/2021

Nie ma dymu bez ognia i zespołu bez zaufania - jak budować bezpieczeństwo psychiczne

„Nie ma zespołu bez zaufania” jak twierdzi Paul Santagata (Head of Industry w Google). Twierdzenie...

22/11/2021

Innowacje w czasie katastrofy klimatycznej

Potrzeba nam dziś rewolucyjnych, dysruptywnych innowacji - tysięcy nakładających się większych i...

4/10/2021

Docenianie - bo żeby docenić…. trzeba cenić

Jak to jest, że 80% badanych Polaków uważa, że warto doceniać, chciałoby być docenianym częściej i...

20/09/2021

Jaką wartość mają wartości w Twojej organizacji?

Jeśli przed pandemią - choć z trzaskiem - dźwigaliśmy braki w kulturze komunikacji czy współpracy w...

7/09/2021

CONTROLLER 5.0 - Controlling Leaders of To(morrow)Day

VUCA Times, globalizacja, Big Data, automatyzacja, robotyzacja, zamiana towarów w usługi, zwinne i...

30/08/2021

Na szerokie wody mnie weź – onboarding w zdalnym wydaniu

Nie zawsze łatwa decyzja o odejściu z poprzedniej firmy, nowe środowisko i zadania, a to wszystko w...

30/07/2021

Klimatyczny wstrząs dla biznesu - „Fit for 55”

Trudno nie dostrzegać symptomów zmian klimatu. Nie tylko zarządzający, ale też pracownicy firm na...

9/07/2021

Trening silnej woli latem (i nie tylko) – to możliwe!

Siła woli to pojęcie, o którym słyszy się stosunkowo często. Zazdrościmy jej tym, którzy ją mają....

21/06/2021

Inspiracja i pragmatyzm – program rozwojowy dla menadżerów w modelu 70:20:10 (case study)

Najbardziej lubię się uczyć na przykładach. Jest w nich dużo inspiracji, ale i lekcji o tym, co...

7/06/2021

Eksperymentowanie - Agile Mindset od kuchni

Zarządzanie w środowisku, w którym nie zachodziły częste zmiany, było relatywnie łatwe. Gdy jest...

24/05/2021

Jaka piękna katastrofa – lekcje płynące z Misji Apollo 13

Wszyscy wiemy, że warto uczyć się na sukcesach. A ja, tak jak bohater filmu Ridleya Scotta „Dobry...

10/05/2021

Nowe potrzeby to nowe benefity – jak zapewnić pracownikom wsparcie psychologiczne

Nowe potrzeby pracowników wymagają świeżego spojrzenia na benefity.

27/04/2021

Agile Mindset – hit czy kit?

Agile, agility, agile mindset, zwinność, agile leadership - to hasła, które od miesięcy są na...