19/09/2016

Korupcja w biznesie – wykładnia prawna

Przypuszczam, że każdemu zdarzyło się chociaż raz słyszeć o tym, że ktoś uzyskał kontrakt tylko dlatego, że osoba decyzyjna otrzymała „dodatkową korzyść“ ze strony wygranego.

Z całą pewnością możemy powiedzieć, że w sytuacjach, gdy w ten sposób wydawane są pieniądze publiczne, mamy do czynienia z korupcją. A czy biznes "prywatny" jest z tego wyłączony? Czy można za takie działanie odpowiedzieć przed sądem?

Czym jest korupcja biznesowa

Okazuje się, że również w biznesie prywatnym występuje - prawnie zdefiniowane - zjawisko korupcji, zwane łapówkarstwem, które może doprowadzić do ukarania sprawców tego procederu przez sąd. Przestępstwo to reguluje art. 296a Kodeksu karnego. Sprawcą może być każdy, kto pełni funkcje kierowniczą w firmie albo nawet nie pełni żadnej funkcji, ale jest w tej firmie zatrudniony, np. na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia lub umowy o dzieło.

Przestępstwo będzie miało miejsce tylko w przypadku, gdy jedna z osób, np. pracownik zaopatrzenia, zażąda np. od przedstawiciela handlowego kontrahenta bądź przyjmie od niego korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę. Korzyścią mogą być środki pieniężne - niezależnie od formy, bony towarowe, ale również np. nieodpłatne wyremontowanie komuś gabinetu, domu czy mieszkania, sfinansowanie przez kontrahenta wycieczki czy pobytu w SPA etc. Co ciekawe - będzie to również obejmowało korzyść dla osoby trzeciej, np. gdy beneficjentem korzyści (majątkowej lub osobistej) będzie żona ww. pracownika.

Trzeba jednak pamiętać, że aby pracownik odpowiedzialny za kontraktowanie w firmie mógł zostać ukarany, musi zażądać korzyści (łapówki) bądź ją przyjąć w zamian za nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku w następujących dwóch sytuacjach:

1) kiedy może wyrządzić firmie szkodę majątkową albo

2) kiedy jego zachowanie stanowi czyn nieuczciwej konkurencji lub jest niedopuszczalną czynnością preferencyjną na rzecz nabywcy lub odbiorcy towaru, usługi lub świadczenia.

Co to oznacza w praktyce

Z pierwszą sytuacją będziemy mieli do czynienia, gdy np. prace budowlane zostaną zlecone firmie, która złożyła najtańszą ofertę, a później w wyniku działania (bądź zaniechania) osoby odpowiedzialnej za nadzór kontraktowy (w zamian za korzyść otrzymaną od wykonawcy) zakres lub rodzaj prac zostanie zwiększony w ten sposób, że po zakończeniu realizacji prac zlecający będzie musiał zapłacić np. o 50% więcej niż wynikało to z pierwotnego kontraktowania.

Natomiast druga sytuacja może mieć miejsce, np. gdy pracownik w zamian za korzyść ujawni podmiotowi konkurencyjnemu dane będące tajemnicą przedsiębiorstwa, np. o strukturze klientów lub wysokości marż handlowych.

Pamiętać należy, że również wręczanie (czy też obietnica) korzyści wiąże się z możliwością popełnienia przestępstwa. Zatem karalne będzie nie tylko domaganie się/otrzymanie łapówki, ale również jej wręczenie (zresztą podobnie jak ma to miejsce w przypadku korupcji publicznej).

Co grozi za łapówkę/korupcję

Zagrożenie karą za takie działania sięga 5 lat pozbawienia wolności. W przypadku gdy szkoda firmy jest znaczna (np. gdy firma w wyniku nielegalnego działania np. swojego pracownika "przepłaciła" o więcej niż 200.000 zł w stosunku do oferty konkurencyjnej) kara może sięgnąć nawet 8 lat pozbawienia wolności.

Przepisy przewidują jednak jeden istotny wyłom co do karalności - nie będzie bowiem podlegała karze osoba, która wręczyła (lub obiecała wręczyć) łapówkę i druga strona tę łapówkę/propozycję przyjęła, a następnie osoba wręczająca/obiecująca łapówkę zawiadomiła o tym fakcie policję lub prokuraturę i ujawniła wszystkie istotne okoliczności przestępstwa, zanim ww. organy o nim się dowiedziały.

Jak zatem wyraźnie widać jest to zachęta do składania doniesień o popełnieniu przestępstwa (w celu uniknięcia kary). Przy czym stosuje się ją włącznie dla sprawców, którzy wręczyli (lub obiecali wręczyć) łapówkę. Z kolei osoba, która takiej łapówki zażądała lub taką łapówkę jej wręczono, zawsze będzie podlegała karze.

Jak należy się zachować w sytuacji korupcyjnej

Jeżeli spotkamy się z sytuacją, w której nasz kontrahent będzie domagał się od nas łapówki (korzyści majątkowej lub osobistej), najbardziej pożądanym zachowaniem będzie wyraźna odmowa takiego działania bądź też całkowite pominięcie/zignorowanie otrzymanego żądania. Pamiętać jednak trzeba, że w dobie powszechnie używanych urządzeń nagrywających - na wypadek gdyby dana osoba chciała tę sytuację wykorzystać przeciwko nam - zawsze wyraźna odmowa będzie lepiej chronić przed potencjalnym (fałszywym) oskarżeniem.

Kiedy przestępstwo nie wystąpi

W myśl prawa wciąż dozwolone pozostają wszelkie działania marketingowe związane z pozyskiwaniem i utrzymywaniem kontrahentów, takie jak np. udział w targach i wręczanie tzw. gratisów związanych z działalnością firmy, prezentacje produktów wraz z wręczaniem próbek, spotkania przedstawicieli firm w lokalu gastronomicznym. Jednakże za każdym razem trzeba pamiętać, że takie działania nie mogą prowadzić do wystąpienia działań, w wyniku których przedstawiciel kontrahenta zawrze z nami umowę "nadużywając udzielonych mu uprawnień lub niedopełniając ciążącego na nim obowiązku", o czym już pisaliśmy powyżej.

 

Jacek Węsierski - Trener Grupy ODiTK, Radca prawny

 

 

 

20/09/2021

Jaką wartość mają wartości w Twojej organizacji?

Jeśli przed pandemią - choć z trzaskiem - dźwigaliśmy braki w kulturze komunikacji czy współpracy w...

7/09/2021

CONTROLLER 5.0 - Controlling Leaders of To(morrow)Day

VUCA Times, globalizacja, Big Data, automatyzacja, robotyzacja, zamiana towarów w usługi, zwinne i...

30/08/2021

Na szerokie wody mnie weź – onboarding w zdalnym wydaniu

Nie zawsze łatwa decyzja o odejściu z poprzedniej firmy, nowe środowisko i zadania, a to wszystko w...

30/07/2021

Klimatyczny wstrząs dla biznesu - „Fit for 55”

Trudno nie dostrzegać symptomów zmian klimatu. Nie tylko zarządzający, ale też pracownicy firm na...

9/07/2021

Trening silnej woli latem (i nie tylko) – to możliwe!

Siła woli to pojęcie, o którym słyszy się stosunkowo często. Zazdrościmy jej tym, którzy ją mają....

21/06/2021

Inspiracja i pragmatyzm – program rozwojowy dla menadżerów w modelu 70:20:10 (case study)

Najbardziej lubię się uczyć na przykładach. Jest w nich dużo inspiracji, ale i lekcji o tym, co...

7/06/2021

Eksperymentowanie - Agile Mindset od kuchni

Zarządzanie w środowisku, w którym nie zachodziły częste zmiany, było relatywnie łatwe. Gdy jest...

24/05/2021

Jaka piękna katastrofa – lekcje płynące z Misji Apollo 13

Wszyscy wiemy, że warto uczyć się na sukcesach. A ja, tak jak bohater filmu Ridleya Scotta „Dobry...

10/05/2021

Nowe potrzeby to nowe benefity – jak zapewnić pracownikom wsparcie psychologiczne

Nowe potrzeby pracowników wymagają świeżego spojrzenia na benefity.

27/04/2021

Agile Mindset – hit czy kit?

Agile, agility, agile mindset, zwinność, agile leadership - to hasła, które od miesięcy są na...

19/04/2021

Na „covidową rzeczywistość” odpowiedz realizmem

Czy wiesz, że większość ludzi poświęca ponad 80% swojego życia na rozpamiętywanie tego, co było lub...

15/03/2021

Leadership w nowej normalności

O transformacji przywództwa mówiono od przynajmniej 10 lat. Jednak to ostatni rok pokazał prawdziwe...

18/01/2021

Zarządzanie konfliktem – ważny element dobrego przywództwa

Burza i pioruny, a potem ciche dni – znasz to? A może jednak od początku cisza, ale atmosfera w...

10/12/2020

Od czego zacząć, gdy spada sprzedaż?

Spadek sprzedaży stawia zarządzających firmą przed dylematem, jak najlepiej na zmiennym rynku...

27/11/2020

Czy sprzedawać wszystkim klientom?

Kiedy spadają przychody, rodzi się pokusa, by sprzedawać wszystkim klientom, którzy się pojawią....

18/11/2020

Zwinność jest wtedy, gdy piłka jest w grze – krótki przewodnik po AGILITY

W sporcie zwinność jest bezcenna. Szybkie podania, przejęcia, zmiany, przepływ energii między...

22/10/2020

Kogo zatrudnić na Dyrektora Sprzedaży? To zależy, co i jak ma sprzedawać

Firma chce się rozwijać, walczyć o rynek, w „covidowych” warunkach dodatkowo poszerzyła lub...

30/09/2020

Oczywiste problemy biznesowe i nieoczywiste odpowiedzi w czasach Covid-19

Wiele firm staje przed wyzwaniem dalszego projektowania swojego wzrostu w wyjątkowo zmiennym...

29/09/2020

Wirtualne przywództwo, czyli lider w digitalnym świecie

Przywództwo to świadomy wybór, sama charyzma nie wystarczy, by być dobrym liderem.

28/09/2020

Strategia w czasach pandemii

Często kryzys, obok zagrożenia, stwarza nowe okazje. Aby je dostrzec, trzeba być elastycznym....

4/09/2020

Tarcza 4.0. i kolejne zmiany w prawie pracy

Kolejna tarcza antykryzysowa wprowadziła sporo ważnych zmian w prawie pracy.

22/08/2020

Kontrolujesz własne decyzje? O pułapkach, które funduje nam mózg

Mózg wpada w wiele różnych pułapek, z których nie zdajemy sobie sprawy. A one mają wpływ na...

4/08/2020

BIM Koordynator – pierwsza linia obrony

Ostatni rok będziemy pamiętać nie tylko jako rok Covid-19, ale też rok gwałtownej rewolucji...

30/07/2020

Inne podejście do sukcesji

Wiadomo, że słowo 'sukces' kojarzy się pozytywnie. A co się stanie, kiedy dodamy do niego dwie...

29/06/2020

Are you ready to go online? Jak przygotować handlowców do transformacji sprzedaży

O transformacji sprzedaży do online mówiono od kilku dobrych lat, ale była to raczej aspiracja,...

15/06/2020

Projekt ekstremalny od środka – the good, the bad and the ugly

Niezwykłe czasy rodzą niezwykłe historie. Przedstawiam anatomię z projektu, który okazał się być...

1/06/2020

Jak motywować w nieprzewidywalnych czasach

Menadżerowie wciąż poszukują skutecznych sposobów motywowania swoich pracowników. A jeśli w tzw....

27/04/2020

O co tyle krzyku z odpornością psychiczną?

Wyobraź sobie, że jesteś wysoko w górach. Pogoda może zmienić się w każdej chwili. Czasem świeci...

6/04/2020

Ty kontra stres – o mądrej rozgrywce i przygotowaniu na nowe

Pamiętam, jak w 2008 roku pisałem artykuły o zarządzaniu stresem w obliczu kryzysu ekonomicznego,...

30/03/2020

Rozwój w czasach zarazy

Rozwój znajduje się w ćwiartce matrycy Eisenhowera: WAŻNE/NIEPILNE – tak pokazują moje...

23/03/2020

Liderze - doładuj pozytywne emocje

O różnicach pomiędzy byciem menadżerem a liderem powiedziano już bardzo dużo. Aktualna sytuacja to...

13/03/2020

Jak oswoić niepewność – redukuj swój lęk

Kto z nas lubi się bać? Nie chcemy lęku. Unikamy go na różne sposoby (mniej i bardziej zdrowe)....

13/03/2020

Praca zdalna – kluczowe kwestie prawne

W związku z przyspieszonym transferem do pracy zdalnej, stykamy się z pytaniami ze strony działów...

3/03/2020

Jak cię widzą, tak ci płacą – o znaczeniu ubioru w biznesie

Mówi się, że nie powinniśmy oceniać książki po okładce. A i tak często to robimy - wydajemy opinię...

24/02/2020

Zwinność wodospadu, czyli agile mindset

Turkusowe zarządzanie, samoorganizujące się zespoły, zwinność organizacji. Znamy to, prawda? Te i...

29/01/2020

Project management z perspektywy czasu – jak było i jak będzie

Kiedy poprosiliśmy ministra gospodarki o honorowy patronat nad konferencją Project Management,...

16/12/2019

Samoorganizujący się zespół? Tak, ale po sFRISowaniu

Typowa sytuacja: dołączyłeś do projektu Agile i wiesz, że macie stać się zespołem...

4/12/2019

Goodness is good for business – kilka słów o programach wellbeing

Weekend trwa jeszcze w najlepsze, a Ty myślisz tylko o tym, że następnego dnia musisz iść do pracy....

15/11/2019

Rozwój po nowemu – WOW w procesach rozwojowych

Zmiana pokoleniowa w firmach, wszechobecna technologia i rzeczywistość VUCA kształtują nowe...

28/10/2019

Taki mamy klimat – globalne ocieplenie a przyszłość zarządzania projektami

Nie lubimy zmian. Byłoby świetnie, gdyby sprawy mogły podążać ustalonymi od dekad ścieżkami, gdzie...