19.09.2016

Korupcja w biznesie – wykładnia prawna

Przypuszczam, że każdemu zdarzyło się chociaż raz słyszeć o tym, że ktoś uzyskał kontrakt tylko dlatego, że osoba decyzyjna otrzymała „dodatkową korzyść“ ze strony wygranego.

Z całą pewnością możemy powiedzieć, że w sytuacjach, gdy w ten sposób wydawane są pieniądze publiczne, mamy do czynienia z korupcją. A czy biznes "prywatny" jest z tego wyłączony? Czy można za takie działanie odpowiedzieć przed sądem?

Czym jest korupcja biznesowa

Okazuje się, że również w biznesie prywatnym występuje - prawnie zdefiniowane - zjawisko korupcji, zwane łapówkarstwem, które może doprowadzić do ukarania sprawców tego procederu przez sąd. Przestępstwo to reguluje art. 296a Kodeksu karnego. Sprawcą może być każdy, kto pełni funkcje kierowniczą w firmie albo nawet nie pełni żadnej funkcji, ale jest w tej firmie zatrudniony, np. na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia lub umowy o dzieło.

Przestępstwo będzie miało miejsce tylko w przypadku, gdy jedna z osób, np. pracownik zaopatrzenia, zażąda np. od przedstawiciela handlowego kontrahenta bądź przyjmie od niego korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę. Korzyścią mogą być środki pieniężne - niezależnie od formy, bony towarowe, ale również np. nieodpłatne wyremontowanie komuś gabinetu, domu czy mieszkania, sfinansowanie przez kontrahenta wycieczki czy pobytu w SPA etc. Co ciekawe - będzie to również obejmowało korzyść dla osoby trzeciej, np. gdy beneficjentem korzyści (majątkowej lub osobistej) będzie żona ww. pracownika.

Trzeba jednak pamiętać, że aby pracownik odpowiedzialny za kontraktowanie w firmie mógł zostać ukarany, musi zażądać korzyści (łapówki) bądź ją przyjąć w zamian za nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku w następujących dwóch sytuacjach:

1) kiedy może wyrządzić firmie szkodę majątkową albo

2) kiedy jego zachowanie stanowi czyn nieuczciwej konkurencji lub jest niedopuszczalną czynnością preferencyjną na rzecz nabywcy lub odbiorcy towaru, usługi lub świadczenia.

Co to oznacza w praktyce

Z pierwszą sytuacją będziemy mieli do czynienia, gdy np. prace budowlane zostaną zlecone firmie, która złożyła najtańszą ofertę, a później w wyniku działania (bądź zaniechania) osoby odpowiedzialnej za nadzór kontraktowy (w zamian za korzyść otrzymaną od wykonawcy) zakres lub rodzaj prac zostanie zwiększony w ten sposób, że po zakończeniu realizacji prac zlecający będzie musiał zapłacić np. o 50% więcej niż wynikało to z pierwotnego kontraktowania.

Natomiast druga sytuacja może mieć miejsce, np. gdy pracownik w zamian za korzyść ujawni podmiotowi konkurencyjnemu dane będące tajemnicą przedsiębiorstwa, np. o strukturze klientów lub wysokości marż handlowych.

Pamiętać należy, że również wręczanie (czy też obietnica) korzyści wiąże się z możliwością popełnienia przestępstwa. Zatem karalne będzie nie tylko domaganie się/otrzymanie łapówki, ale również jej wręczenie (zresztą podobnie jak ma to miejsce w przypadku korupcji publicznej).

Co grozi za łapówkę/korupcję

Zagrożenie karą za takie działania sięga 5 lat pozbawienia wolności. W przypadku gdy szkoda firmy jest znaczna (np. gdy firma w wyniku nielegalnego działania np. swojego pracownika "przepłaciła" o więcej niż 200.000 zł w stosunku do oferty konkurencyjnej) kara może sięgnąć nawet 8 lat pozbawienia wolności.

Przepisy przewidują jednak jeden istotny wyłom co do karalności - nie będzie bowiem podlegała karze osoba, która wręczyła (lub obiecała wręczyć) łapówkę i druga strona tę łapówkę/propozycję przyjęła, a następnie osoba wręczająca/obiecująca łapówkę zawiadomiła o tym fakcie policję lub prokuraturę i ujawniła wszystkie istotne okoliczności przestępstwa, zanim ww. organy o nim się dowiedziały.

Jak zatem wyraźnie widać jest to zachęta do składania doniesień o popełnieniu przestępstwa (w celu uniknięcia kary). Przy czym stosuje się ją włącznie dla sprawców, którzy wręczyli (lub obiecali wręczyć) łapówkę. Z kolei osoba, która takiej łapówki zażądała lub taką łapówkę jej wręczono, zawsze będzie podlegała karze.

Jak należy się zachować w sytuacji korupcyjnej

Jeżeli spotkamy się z sytuacją, w której nasz kontrahent będzie domagał się od nas łapówki (korzyści majątkowej lub osobistej), najbardziej pożądanym zachowaniem będzie wyraźna odmowa takiego działania bądź też całkowite pominięcie/zignorowanie otrzymanego żądania. Pamiętać jednak trzeba, że w dobie powszechnie używanych urządzeń nagrywających - na wypadek gdyby dana osoba chciała tę sytuację wykorzystać przeciwko nam - zawsze wyraźna odmowa będzie lepiej chronić przed potencjalnym (fałszywym) oskarżeniem.

Kiedy przestępstwo nie wystąpi

W myśl prawa wciąż dozwolone pozostają wszelkie działania marketingowe związane z pozyskiwaniem i utrzymywaniem kontrahentów, takie jak np. udział w targach i wręczanie tzw. gratisów związanych z działalnością firmy, prezentacje produktów wraz z wręczaniem próbek, spotkania przedstawicieli firm w lokalu gastronomicznym. Jednakże za każdym razem trzeba pamiętać, że takie działania nie mogą prowadzić do wystąpienia działań, w wyniku których przedstawiciel kontrahenta zawrze z nami umowę "nadużywając udzielonych mu uprawnień lub niedopełniając ciążącego na nim obowiązku", o czym już pisaliśmy powyżej.

 

Jacek Węsierski - Trener Grupy ODiTK, Radca prawny

 

 

 

10.12.2018

Innowacyjność w Polsce – jak to naprawdę wygląda?

Innowacyjność w Polsce ma różne oblicza. Dużo w tym kontekście mówi się o start-upach, i słusznie....

[więcej]
05.11.2018

Relacje – cichy zabójca sprzedaży?

Od kilku lat w procesach sprzedażowych kładzie się nacisk na budowanie relacji z klientem. Kierunek...

[więcej]
29.10.2018

Zmiany i nowości w wytycznych i certyfikacji IPMA

Najnowsza wersja „Wytycznych Kompetencji Indywidualnych w Zarządzaniu Projektami, Programami i...

[więcej]
15.10.2018

Planowanie programu rozwojowego – z kim i o czym rozmawiać

Fakt: Programy rozwojowe często nie osiągają założonych rezultatów.

[więcej]
01.10.2018

Grywalizacja – let's talk about fun

Super poważny zawodowy świat zmienia oblicze. Domaga się świeżości, lekkości i funu. Millenialsi,...

[więcej]
03.09.2018

Czego menadżer może się nauczyć od psa?

Zespoły mogły się już uczyć od dzikich gęsi. Sprawdzonym trenerem okazał się też koń. Mnie...

[więcej]
20.08.2018

Kto decyduje o wdrożeniu strategii organizacji - duży i mały obrazek

Typowy obrazek z polskich organizacji: zarząd wypracowuje strategię, a następnie zaprasza...

[więcej]
06.08.2018

Zator ogłoszony, czyli BIM w zamówieniach publicznych już w Polsce

Wyobraźmy sobie taką sytuację. Długo oczekiwana inwestycja w centrum miasta. Przebudowa, która...

[więcej]
23.07.2018

Kultura narodowa w biznesowej globalnej wiosce – czy nadal ma znaczenie?

Dlaczego w Arabii Saudyjskiej manekiny sklepowe nie mają głów?

[więcej]
09.07.2018

Związki zawodowe – czy pojawią się w każdej firmie?

Na początku czerwca 2018 r. sejm przyjął ustawę, która zasadniczo zmienia przepisy regulujące...

[więcej]
18.06.2018

Programy rozwojowe i model 70:20:10 – historia z happy endem?

Odnoszę wrażenie, iż wszyscy zgadzamy się, że model 70:20:10 powinien stanowić kręgosłup programów...

[więcej]
21.05.2018

Etyczna sprzedaż w branży ubezpieczeniowej – poszukiwanie jednorożca?

„Czy da się wyżyć w sprzedaży, nie oszukując?” – takim pytaniem zaskoczył mnie kilka dni temu...

[więcej]
07.05.2018

Mentoring – nie zaczynaj od ogona

Nie mogę wyjść z zaskoczenia, gdy w kolejnej organizacji, która uruchamia mentoring, stykam się z...

[więcej]
23.04.2018

BIM Manager – praca szuka człowieka

BIM (Building Information Modeling) - ten skrót od 2 lat jest niesłychanie „modny” w branży...

[więcej]
09.04.2018

To coach or not to coach – coaching menadżerski w ujęciu MAC

Certyfikowani coachowie i związane z tym specjalizacje mnożą się jak grzyby po deszczu. Dostępny...

[więcej]
05.03.2018

Wszystko zaczyna się od empatii – Design Thinking

Irytujesz się, kiedy podczas dyskusji pada stwierdzenie: „Spróbuj wejść w moje buty”? Jeżeli to...

[więcej]
19.02.2018

Nowy rok, nowe cele – strategia a procesy i pracownicy

Początek roku to dla wielu organizacji ogłoszenie nowych kierunków i celów strategicznych będących...

[więcej]
05.02.2018

Sposób na przełom w innowacjach

Co robić, gdy wszystkie nisko wiszące owoce zostały już zebrane? W życiu – wiadomo – zwykle trzeba...

[więcej]
29.01.2018

Microlearning – panaceum na oporny mózg

Kto nie chciałby uczyć się szybciej, łatwiej, efektywniej? Niestety mózg często stawia nam czynny...

[więcej]
15.01.2018

Różnorodność w zespole boli i leczy

Z różnorodnością spotykamy się coraz częściej. Dotyczy ona już nie tylko płci czy pokolenia, ale...

[więcej]
18.12.2017

Co było i co będzie – trendy w HR 2017-2018

Rok 2017 dobiega końca. To czas podsumowań tego, co się udało, co zrobiliśmy, ale też moment, w...

[więcej]
04.12.2017

Building Information Modeling (BIM) – nowy wymiar branży budowlanej

Branża budowlana to stale rosnące wymagania w obszarze tworzenia nowej infrastruktury oraz nowych...

[więcej]
20.11.2017

O systemie antymobbingowym i antydyskryminacyjnym w działaniu - reagowanie i monitorowanie

Efektywny system antydyskryminacyjny i antymobbingowy opiera się na trzech filarach:...

[więcej]
06.11.2017

Etykieta biznesu czyli o kulturze budowania relacji

Co jakiś czas, w różnych sytuacjach, mamy okazję obserwować zachowania osób pełniących ważne...

[więcej]
23.10.2017

Kultura feedbacku - o sile informacji zwrotnej

O sile informacji zwrotnej korygującej dane mi było przekonać się w pewne czerwcowe przedpołudnie...

[więcej]
06.10.2017

TRIZ - fakty i mity

Każdy menadżer staje przed wyzwaniami przez duże „W”, w których nie ma mowy o prostej poprawie...

[więcej]
15.09.2017

Wymagania w projektach zwinnych – działasz Agile czy tylko o tym mówisz

„Działamy teraz Agile” to częsta deklaracja, którą potem szybko i boleśnie weryfikuje codzienność.

[więcej]
04.09.2017

E-learning – pięć filarów sukcesu

Apetyt polskich firm i urzędów na e-learning rośnie. Niestety próby jego wykorzystania często...

[więcej]
20.08.2017

Ewolucja w sprzedaży – przystosuj się albo zgiń

Świat się zmienia. W każdej dowolnie wybranej dziedzinie, wiedza i zasób informacji podwajają się...

[więcej]
31.07.2017

Zdawać czy nie zdawać - certyfikacja project management

Zapytałam Justynę, certyfikowaną Project Manager oraz moją bliską przyjaciółkę, czy wiedza, którą...

[więcej]
17.07.2017

O pracy płytkiej i głębokiej

„Tak to można szatkować kapustę” – powiedziała moja współpracowniczka, gdy w związku ze spóźnieniem...

[więcej]
03.07.2017

HR bez procesów – w tym szaleństwie jest metoda

HR jest zwyczajowo postrzegany jako dział, który „wspiera organizację”, „zaspokaja potrzeby...

[więcej]
26.06.2017

AGILE – zwinny sposób na projekt nie tylko dla IT

Złośliwi mówią, że gdyby na książce kucharskiej napisać Agile, to jej sprzedaż by wzrosła. Fakty są...

[więcej]
05.06.2017

Na co masz apetyt? BUY IN dla inicjatyw HR

Przypomnij sobie ostatnią sytuację, gdy byłeś wilczo głodny. Wszystko, co czujesz, to: chcę jeść!...

[więcej]
22.05.2017

Chwila prawdy dla systemu antymobbingowego i antydyskryminacyjnego

W pewnej organizacji do działu HR wpłynęła anonimowa skarga dotycząca molestowania seksualnego,...

[więcej]
09.05.2017

Wyróżnij się - standardy obsługi klienta z pomysłem

„Dzień dobry, dzień dobry wiewiórki i bobry” – tym zdaniem zostałam powitana na pokładzie samolotu...

[więcej]
03.04.2017

Tech-trendy i symplifikacja, czyli jak rozwijać Millenialsów

Na polskim rynku pracy obecnie funkcjonują dwa główne pokolenia: X oraz Millenialsi (pokolenie Y)....

[więcej]
20.03.2017

Zarządzanie przez cele (MBO) dla menadżera

System zarządzania przez cele, opisany przez Petera Drucker’a w książce: „Praktyka zarządzania”,...

[więcej]
07.03.2017

Uzupełnianie kompetencji w projekcie zwinnym

Nikt nie ma już wątpliwości. Cokolwiek by się nie działo Murphy zadziała. Projekt zaawansowany....

[więcej]
06.02.2017

Sposób na "syndrom szczupaka"

Termin „syndrom szczupaka” pochodzi od eksperymentu przeprowadzonego przez niemieckiego zoologa...

[więcej]