09.02.2015

Kreatywność w rozwiązywaniu problemów

Dlaczego tak się dzieje, że przez długi czas zastanawiamy się nad problemem a kolejne pomysły nie przynoszą rozwiązania? Najbardziej frustrujące jest, gdy po czasie okazuje się, że przed nami ktoś już rozwiązał bardzo podobny problem i wystarczyło tylko tam sięgnąć. Właśnie w ten sposób poznałem praktyczną stronę TRIZ (Teorii Rozwiązywania Zadań Innowacyjnych).

Zacznijmy jednak od początku. Jedną z najsilniej wpływających na nas blokad w kreatywnym rozwiązywaniu problemów jest zjawisko inercji w myśleniu.

Przykładem tego jest znane ćwiczenie z poprowadzeniem linii przez układ 9 kropek bez odrywania długopisu. Jeśli najpierw otrzymamy polecenie przeprowadzenia 5 linii przez wskazany układ, to w efekcie obramujemy zewnętrzne kropki. Wówczas mamy tylko 20% szansy na znalezienie rozwiązania, w którym te same punkty zdołalibyśmy połączyć zaledwie czterema liniami. Rozwiązanie to wymaga wyjścia poza schemat, jaki stworzyliśmy sobie w umyśle, wykonując wcześniejsze zadanie za pomocą pięciu linii. Co ciekawe, aż 60% badanych potrafiło znaleźć rozwiązanie dla 4 linii, gdy nie wykonywało poprzednio polecenia z pięcioma liniami.

 

•              •              •

 

•              •              •              Połącz kropki najpierw pięcioma liniami

 

•              •              •

 

Ten znany eksperyment przybliża zjawisko inercji w myśleniu. Wcześniejsze doświadczenia podświadomie zawężają nasz obszar poszukiwań a często właśnie poza tym obszarem znajduje się rozwiązanie, które jest dla nas niewidoczne. Co ciekawe, im więcej doświadczenia posiadamy w danej dziedzinie, tym bardziej narażeni jesteśmy na zjawisko inercji w myśleniu. Bywa, że to dziecku jest łatwiej wpaść na rozwiązanie, którego nie może dostrzec dorosły, powodem takiego stanu rzeczy jest właśnie posiadanie blokującego w tym przypadku doświadczenia.

A oto kolejny przykład ilustrujący opisywane zjawisko: który miesiąc liczy 28 dni? Jeśli od razu myślimy o lutym, to jesteśmy w szerokim gronie ludzi posługujących się skrótami myślowymi (co w innych sytuacjach ma wiele zalet, lecz nie tutaj). Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest bowiem - każdy z dwunastu miesięcy ma 28 dni.

W zeszłym roku przez dłuższy czas siłowałem się z rozwiązaniem problemu okresowego, przyspieszonego ogrzewania dużego pomieszczenia, skupiając się na wielu rozwiązaniach związanych z ogrzewaniem powietrza (niestety uboczny skutek w postaci konwekcji tego powietrza był nie do zaakceptowania). Po ponad roku prób zauważyłem u kogoś innego rozwiązanie uwzględniające wykorzystanie elektrycznych promienników podczerwieni. Ku mojemu ogromnemu zdziwieniu okazało się, że w mojej sytuacji jest to rozwiązanie tańsze niż zasilany gazem układ centralnego ogrzewania, mimo kilkukrotnie niższej ceny ciepła uzyskiwanego z gazu. Właśnie ta myśl zablokowała mnie wcześniej na poszukiwanie sposobów wykorzystujących energię elektryczną. Zbyt mocno bowiem przywiązałem się początkowo do pomysłu, że rozwiązanie musi dotyczyć ogrzewania powietrza. A przecież cechą podczerwieni jest to, że może bez żadnych strat przechodzić przez nawet zimne powietrze. Tylko dlaczego przez rok nie przyszło mi to do głowy?

Dwa tygodnie temu pomagałem jednemu z naszych klientów rozwiązać poważny problem zanieczyszczeń pojawiających się w substancji o konsystencji błota. Zanieczyszczenia te - kamienie lub przypadkowe kawałki metalu, co i raz uszkadzały system pomp podających ową substancję do pieca. Okazało się, że jedno z oczywistych rozwiązań, jakim jest sito - zostało na wczesnym etapie porzucone po zaledwie jednej nieudanej próbie z sitem grawitacyjnym (substancja okazała się zbyt gęsta). To nieudane doświadczenie zablokowało zainteresowanych na różne inne rozwiązania sitowe. Wystarczył 3 godzinny warsztat, aby odkryć tę możliwość i jeszcze kilka innych rozwiązań.

TRIZ (z ros. Teoria Rozwiązywania Zadań Innowacyjnych) jest najbardziej efektywnym zbiorem "wybijaczy" z blokady inercji w myśleniu, z jakim się dotąd spotkałem. Jest to mało w Polsce znana metodyka rozwiązywania problemów. Stworzona początkowo dla inżynierów, z powodzeniem stosowana jest obecnie w problemach zarządczych, marketingowych a nawet PR. Twórca TRIZ - Henryk Altszuler, miał nieszczęście urodzić się w ZSRR, zresztą szybko - jak wielu innych niezależnie myślących, zesłany został przez KGB do łagru. Traumatyczne przeżycia nie przeszkodziły mu w stworzeniu genialnej metodyki. TRIZ jest obecnie stosowany w takich firmach jak Boening, Intel, Motorola, Pratt&Whitney, Rolls-Royce a szczególnie w Samsungu, który właśnie dzięki TRIZ prześcignął w innowacjach Apple.

Jednym z najprostszych narzędzi TRIZ, które pomaga w wybiciu się z inercji w myśleniu, jest zadanie sobie pytania: czy ktoś inny rozwiązał podobny problem przede mną? Działanie takie wymaga dozy pokory. Najbardziej bowiem doceniamy nasze własne pomysły. Ale jeśli naszym celem jest efektywność w twórczym rozwiązywaniu problemów, to może warto sięgać po inspiracje pochodzące od innych? Wyważanie otwartych drzwi może i przyniesie satysfakcję z wykonywanego wysiłku, ale efektywne nie jest.

 Ilustracja za pozwoleniem Oxford Creativity

Oczywiście TRIZ to cały system wielu bardziej złożonych narzędzi, których wymienienie wykracza poza ramy tego artykułu. TRIZ podaje algorytm dochodzenia do celu omijający intuicyjną, lecz frustrującą metodę prób i błędów. Zainspirowany tą metodyką używam jej narzędzi do prowadzenia zespołów w znajdowaniu lepszych rozwiązań problemów niż te, do których mogłyby one dojść bez TRIZ. W praktyce bardzo użyteczne okazują się także pozostałe inspiracje do pracy kreatywnej, znacznie bardziej od TRIZ-a znane w naszym kraju, jak burza mózgów czy myślenie lateralne.

I na koniec przedstawię jeszcze przykładowe rozwiązanie zagadki z czterema liniami, wychodzące poza utarty schemat.

 

 

 

Michał Hałas - Trener Grupy ODiTK

10.12.2018

Innowacyjność w Polsce – jak to naprawdę wygląda?

Innowacyjność w Polsce ma różne oblicza. Dużo w tym kontekście mówi się o start-upach, i słusznie....

[więcej]
05.11.2018

Relacje – cichy zabójca sprzedaży?

Od kilku lat w procesach sprzedażowych kładzie się nacisk na budowanie relacji z klientem. Kierunek...

[więcej]
29.10.2018

Zmiany i nowości w wytycznych i certyfikacji IPMA

Najnowsza wersja „Wytycznych Kompetencji Indywidualnych w Zarządzaniu Projektami, Programami i...

[więcej]
15.10.2018

Planowanie programu rozwojowego – z kim i o czym rozmawiać

Fakt: Programy rozwojowe często nie osiągają założonych rezultatów.

[więcej]
01.10.2018

Grywalizacja – let's talk about fun

Super poważny zawodowy świat zmienia oblicze. Domaga się świeżości, lekkości i funu. Millenialsi,...

[więcej]
03.09.2018

Czego menadżer może się nauczyć od psa?

Zespoły mogły się już uczyć od dzikich gęsi. Sprawdzonym trenerem okazał się też koń. Mnie...

[więcej]
20.08.2018

Kto decyduje o wdrożeniu strategii organizacji - duży i mały obrazek

Typowy obrazek z polskich organizacji: zarząd wypracowuje strategię, a następnie zaprasza...

[więcej]
06.08.2018

Zator ogłoszony, czyli BIM w zamówieniach publicznych już w Polsce

Wyobraźmy sobie taką sytuację. Długo oczekiwana inwestycja w centrum miasta. Przebudowa, która...

[więcej]
23.07.2018

Kultura narodowa w biznesowej globalnej wiosce – czy nadal ma znaczenie?

Dlaczego w Arabii Saudyjskiej manekiny sklepowe nie mają głów?

[więcej]
09.07.2018

Związki zawodowe – czy pojawią się w każdej firmie?

Na początku czerwca 2018 r. sejm przyjął ustawę, która zasadniczo zmienia przepisy regulujące...

[więcej]
18.06.2018

Programy rozwojowe i model 70:20:10 – historia z happy endem?

Odnoszę wrażenie, iż wszyscy zgadzamy się, że model 70:20:10 powinien stanowić kręgosłup programów...

[więcej]
21.05.2018

Etyczna sprzedaż w branży ubezpieczeniowej – poszukiwanie jednorożca?

„Czy da się wyżyć w sprzedaży, nie oszukując?” – takim pytaniem zaskoczył mnie kilka dni temu...

[więcej]
07.05.2018

Mentoring – nie zaczynaj od ogona

Nie mogę wyjść z zaskoczenia, gdy w kolejnej organizacji, która uruchamia mentoring, stykam się z...

[więcej]
23.04.2018

BIM Manager – praca szuka człowieka

BIM (Building Information Modeling) - ten skrót od 2 lat jest niesłychanie „modny” w branży...

[więcej]
09.04.2018

To coach or not to coach – coaching menadżerski w ujęciu MAC

Certyfikowani coachowie i związane z tym specjalizacje mnożą się jak grzyby po deszczu. Dostępny...

[więcej]
05.03.2018

Wszystko zaczyna się od empatii – Design Thinking

Irytujesz się, kiedy podczas dyskusji pada stwierdzenie: „Spróbuj wejść w moje buty”? Jeżeli to...

[więcej]
19.02.2018

Nowy rok, nowe cele – strategia a procesy i pracownicy

Początek roku to dla wielu organizacji ogłoszenie nowych kierunków i celów strategicznych będących...

[więcej]
05.02.2018

Sposób na przełom w innowacjach

Co robić, gdy wszystkie nisko wiszące owoce zostały już zebrane? W życiu – wiadomo – zwykle trzeba...

[więcej]
29.01.2018

Microlearning – panaceum na oporny mózg

Kto nie chciałby uczyć się szybciej, łatwiej, efektywniej? Niestety mózg często stawia nam czynny...

[więcej]
15.01.2018

Różnorodność w zespole boli i leczy

Z różnorodnością spotykamy się coraz częściej. Dotyczy ona już nie tylko płci czy pokolenia, ale...

[więcej]
18.12.2017

Co było i co będzie – trendy w HR 2017-2018

Rok 2017 dobiega końca. To czas podsumowań tego, co się udało, co zrobiliśmy, ale też moment, w...

[więcej]
04.12.2017

Building Information Modeling (BIM) – nowy wymiar branży budowlanej

Branża budowlana to stale rosnące wymagania w obszarze tworzenia nowej infrastruktury oraz nowych...

[więcej]
20.11.2017

O systemie antymobbingowym i antydyskryminacyjnym w działaniu - reagowanie i monitorowanie

Efektywny system antydyskryminacyjny i antymobbingowy opiera się na trzech filarach:...

[więcej]
06.11.2017

Etykieta biznesu czyli o kulturze budowania relacji

Co jakiś czas, w różnych sytuacjach, mamy okazję obserwować zachowania osób pełniących ważne...

[więcej]
23.10.2017

Kultura feedbacku - o sile informacji zwrotnej

O sile informacji zwrotnej korygującej dane mi było przekonać się w pewne czerwcowe przedpołudnie...

[więcej]
06.10.2017

TRIZ - fakty i mity

Każdy menadżer staje przed wyzwaniami przez duże „W”, w których nie ma mowy o prostej poprawie...

[więcej]
15.09.2017

Wymagania w projektach zwinnych – działasz Agile czy tylko o tym mówisz

„Działamy teraz Agile” to częsta deklaracja, którą potem szybko i boleśnie weryfikuje codzienność.

[więcej]
04.09.2017

E-learning – pięć filarów sukcesu

Apetyt polskich firm i urzędów na e-learning rośnie. Niestety próby jego wykorzystania często...

[więcej]
20.08.2017

Ewolucja w sprzedaży – przystosuj się albo zgiń

Świat się zmienia. W każdej dowolnie wybranej dziedzinie, wiedza i zasób informacji podwajają się...

[więcej]
31.07.2017

Zdawać czy nie zdawać - certyfikacja project management

Zapytałam Justynę, certyfikowaną Project Manager oraz moją bliską przyjaciółkę, czy wiedza, którą...

[więcej]
17.07.2017

O pracy płytkiej i głębokiej

„Tak to można szatkować kapustę” – powiedziała moja współpracowniczka, gdy w związku ze spóźnieniem...

[więcej]
03.07.2017

HR bez procesów – w tym szaleństwie jest metoda

HR jest zwyczajowo postrzegany jako dział, który „wspiera organizację”, „zaspokaja potrzeby...

[więcej]
26.06.2017

AGILE – zwinny sposób na projekt nie tylko dla IT

Złośliwi mówią, że gdyby na książce kucharskiej napisać Agile, to jej sprzedaż by wzrosła. Fakty są...

[więcej]
05.06.2017

Na co masz apetyt? BUY IN dla inicjatyw HR

Przypomnij sobie ostatnią sytuację, gdy byłeś wilczo głodny. Wszystko, co czujesz, to: chcę jeść!...

[więcej]
22.05.2017

Chwila prawdy dla systemu antymobbingowego i antydyskryminacyjnego

W pewnej organizacji do działu HR wpłynęła anonimowa skarga dotycząca molestowania seksualnego,...

[więcej]
09.05.2017

Wyróżnij się - standardy obsługi klienta z pomysłem

„Dzień dobry, dzień dobry wiewiórki i bobry” – tym zdaniem zostałam powitana na pokładzie samolotu...

[więcej]
03.04.2017

Tech-trendy i symplifikacja, czyli jak rozwijać Millenialsów

Na polskim rynku pracy obecnie funkcjonują dwa główne pokolenia: X oraz Millenialsi (pokolenie Y)....

[więcej]
20.03.2017

Zarządzanie przez cele (MBO) dla menadżera

System zarządzania przez cele, opisany przez Petera Drucker’a w książce: „Praktyka zarządzania”,...

[więcej]
07.03.2017

Uzupełnianie kompetencji w projekcie zwinnym

Nikt nie ma już wątpliwości. Cokolwiek by się nie działo Murphy zadziała. Projekt zaawansowany....

[więcej]
06.02.2017

Sposób na "syndrom szczupaka"

Termin „syndrom szczupaka” pochodzi od eksperymentu przeprowadzonego przez niemieckiego zoologa...

[więcej]