28/09/2015

Mobbing – co warto wiedzieć

Mobbing to temat, którego częstotliwość występowania zwraca uwagę mediów, w tym nawet filmowców. Choćby jedna z ostatnich reżyserii Krzysztofa Zanussiego “Obce ciało”, w którym bezwzględna szefowa wywiera olbrzymią presję na pracowniku, by złamał zasady, którym był wierny.

Wspomnę tu także o doskonałych kreacjach Meryl Streep i Anne Hathaway w amerykańskiej produkcji na podstawie powieści Lauren Weisberger "Diabeł ubiera się u Prady". Dlaczego o tym wspominam? Może to kontrowersyjne, lecz mam odczucie, że istnieje społeczne przyzwolenie na taką formę funkcjonowania w relacji zawodowej. Bardziej się ją obśmiewa lub oswaja, niż uczy przeciwdziałania jej. Częściej się nią straszy niż realnie przeciwdziała. A polityka antymobbingowa to często coś w organizacjach ważnego, lecz dopiero "do zrobienia". Na podstawie badań przeprowadzonych w Szwecji, stwierdzono, że 3,5% pracowników jest ofiarami mobbingu. Zjawisko to zostało opublikowane w raporcie w The National Board of Occupation Safety & Health in Stockholm już w 1993r. Problemem tym zainteresowały się także inne kraje. Badania przeprowadzone dla Unii Europejskiej przez Fundację Dublińską wykazały, że w ciągu roku w różnych krajach Unii, mobbingowi zostało poddanych około 12 mln osób*.

Symptomy mobbingu 

Podłożem mobbingu jest zawsze jakiś konflikt, którego przyczyn upatruje się w osobie, a nie w sprzeczności interesów. Jednak nie każdy konflikt jest mobbingiem. Konflikt trwa krótko, może być sytuacją jednorazową. Mobbing trwa w czasie i dotyczy konkretnej osoby (ofiary), przy czym nie wchodzi tu w grę możliwość kompromisu. Mobbing to głównie nękanie psychiczne, dyskryminacja i prześladowanie w pracy. Może mieć różne oblicza - wyjątkowo zjadliwej krytyki, negowania wartości wykonanej pracy, przerywania wypowiedzi lub niedopuszczania do głosu. Dodajmy, że nie każdy przypadek krytykowania czy okazywania niechęci danej osobie jest przejawem mobbingu.

To co sprzyja mobbingowi to sztywne struktury organizacji o zhierarchizowanym sposobie zarządzania, ułatwiające korzystanie z pozycji siły, by wydawać bezsensowne polecenia podwładnym, obarczać ich dużą odpowiedzialnością, przy jednoczesnym ograniczaniu uprawnień. Mobbing ułatwiają też: nieład organizacyjny, niekompetentne zarządzanie, zła atmosfera w miejscu pracy, brak koleżeńskich zachowań, a także niestabilna struktura organizacyjna i brak koordynacji w podejmowaniu decyzji. W tym momencie wielu z nas powie: "eee...to nie u nas...uff". A jednak warto się temu bardziej przyjrzeć, gdyż większość kadry kierowniczej w firmach zazwyczaj nie posiada kompetencji mediacyjnych i chociaż ma dużą wiedzę zawodową, to nie wie jak się zachować w sytuacjach ewentualnego konfliktu - potencjalnego genaratora mobbingu. W związku z tym wolimy konfliktu nie zauważać, zamiast zdecydowanie reagować. Tym samym generujemy środowisko sprzyjające zjawisku mobbingu. W jednej z firm, w których pracowałam pomagając stworzyć politykę antymobbingową zachowania lub działania Przełożonego, na które skarżyła się podwładna były uporczywe oraz długotrwałe i większość osób w firmie to widziała, lecz przez długi czas nikt nie reagował. Nie wystąpiły jednorazowo, lecz trwały przez kilka lat i cytując pracownika:"pogłębiały się", "im większa pewność szefa, że dużo może, tym reakcje są gorsze". Miały więc znamiona mobbingu psychologicznego, gdyż obserwowano:

  • nieuzasadnioną krytykę pracy lub życia prywatnego czy wyglądu: "proteza umysłowa", "trzeba myśleć jak się coś robi", "wyglądasz dziś jak wywłoka, ale dla naszych negocjacji (w domyśle: z klientem) to dobrze";

  • zaniżanie zaangażowania w pracę: "zasługi przypisuje sobie szef...często mówi: sam z tym byłem, sam załatwiłem", "jest gęsta atmosfera i zwykle jest ofiara";

  • dawanie nadmiernej ilości pracy, tzn. nie do wykonania w ustalonym terminie lub niedostosowanej do możliwości.

Wśród pracowników są zwykle osoby bardziej i mniej podatne na stres oraz radzące sobie lepiej lub gorzej z napięciem wywołanym takimi zachowaniami przełożonych. Często z wywiadu wynika, że pracownicy diagnostycznie potwierdzają, że doznali rozstroju zdrowia, wskazującego na tzw. objawy osiowe, czyli dominujące w reakcji organizmu, np.: w sferze neurologicznej, kardiologicznej itp. "z drżeniem rąk i ogromnym lękiem sprawdzam kilka razy czy na pewno wszystko sprawdziłam", "płaczę w łazience", "już się uodporniłam", "ostatnio było mi aż niedobrze ze strachu, kiedy do niego szłam".

Jak przeciwdziałać mobbingowi

Doświadczenie pokazuje, że osoba mobbingowana, ma trzy wyjścia. Obronić własną godność za cenę utraty pracy, pozostać w pracy za cenę utraty godności i zdrowia albo stawić opór. Co może zrobić, by przeciwdziałać mobbingowi?

•     najszybciej jak to możliwe zareagować,

•     zapoznać się ze zjawiskiem mobbingu,

•     wykonywać bez zarzutu swoje obowiązki i nie dać się sprowokować do uchybień w pracy,

•     szukać pomocy na terenie firmy,

•     szukać pomocy poprzez konsultacje ze specjalistami zewnętrznymi,

•     dochodzić swoich praw z wykorzystaniem uregulowań prawnych w różnych gałęziach prawa.

Pracodawca może stworzyć politykę antymobbingową i podejmować różne działania, aby zminimalizować mobbing lub nie dopuścić do jego powstania:

•     regularnie dbać o badanie nastrojów wśród pracowników,

•     systemowo badać zachowania pracowników,

•     konflikty rozwiązywać w zarodku,

•     określić jasne oczekiwania kształtu relacji pracodawca - pracownik.

 

Niezwykle ważne jest by dbać o dwukierunkową komunikację oraz o przemyślany system motywowania pracowników poprzez sprawiedliwą ocenę pracy i pracownika, propagowanie pożądanych postaw i wzorców zachowań, czytelną ścieżkę awansu, system pochwał, wyróżnień, jasne informacje dotyczące zagrożenia utratą pracy, sposoby wyrażenia dezaprobaty.

Agnieszka Zielonka

 

*Opracowanie Zarządu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Antymobbingowego OSA www.osa-stow.republika.pl

 

 

4/10/2021

Docenianie - bo żeby docenić…. trzeba cenić

Jak to jest, że 80% badanych Polaków uważa, że warto doceniać, chciałoby być docenianych częściej i...

20/09/2021

Jaką wartość mają wartości w Twojej organizacji?

Jeśli przed pandemią - choć z trzaskiem - dźwigaliśmy braki w kulturze komunikacji czy współpracy w...

7/09/2021

CONTROLLER 5.0 - Controlling Leaders of To(morrow)Day

VUCA Times, globalizacja, Big Data, automatyzacja, robotyzacja, zamiana towarów w usługi, zwinne i...

30/08/2021

Na szerokie wody mnie weź – onboarding w zdalnym wydaniu

Nie zawsze łatwa decyzja o odejściu z poprzedniej firmy, nowe środowisko i zadania, a to wszystko w...

30/07/2021

Klimatyczny wstrząs dla biznesu - „Fit for 55”

Trudno nie dostrzegać symptomów zmian klimatu. Nie tylko zarządzający, ale też pracownicy firm na...

9/07/2021

Trening silnej woli latem (i nie tylko) – to możliwe!

Siła woli to pojęcie, o którym słyszy się stosunkowo często. Zazdrościmy jej tym, którzy ją mają....

21/06/2021

Inspiracja i pragmatyzm – program rozwojowy dla menadżerów w modelu 70:20:10 (case study)

Najbardziej lubię się uczyć na przykładach. Jest w nich dużo inspiracji, ale i lekcji o tym, co...

7/06/2021

Eksperymentowanie - Agile Mindset od kuchni

Zarządzanie w środowisku, w którym nie zachodziły częste zmiany, było relatywnie łatwe. Gdy jest...

24/05/2021

Jaka piękna katastrofa – lekcje płynące z Misji Apollo 13

Wszyscy wiemy, że warto uczyć się na sukcesach. A ja, tak jak bohater filmu Ridleya Scotta „Dobry...

10/05/2021

Nowe potrzeby to nowe benefity – jak zapewnić pracownikom wsparcie psychologiczne

Nowe potrzeby pracowników wymagają świeżego spojrzenia na benefity.

27/04/2021

Agile Mindset – hit czy kit?

Agile, agility, agile mindset, zwinność, agile leadership - to hasła, które od miesięcy są na...

19/04/2021

Na „covidową rzeczywistość” odpowiedz realizmem

Czy wiesz, że większość ludzi poświęca ponad 80% swojego życia na rozpamiętywanie tego, co było lub...

15/03/2021

Leadership w nowej normalności

O transformacji przywództwa mówiono od przynajmniej 10 lat. Jednak to ostatni rok pokazał prawdziwe...

18/01/2021

Zarządzanie konfliktem – ważny element dobrego przywództwa

Burza i pioruny, a potem ciche dni – znasz to? A może jednak od początku cisza, ale atmosfera w...

10/12/2020

Od czego zacząć, gdy spada sprzedaż?

Spadek sprzedaży stawia zarządzających firmą przed dylematem, jak najlepiej na zmiennym rynku...

27/11/2020

Czy sprzedawać wszystkim klientom?

Kiedy spadają przychody, rodzi się pokusa, by sprzedawać wszystkim klientom, którzy się pojawią....

18/11/2020

Zwinność jest wtedy, gdy piłka jest w grze – krótki przewodnik po AGILITY

W sporcie zwinność jest bezcenna. Szybkie podania, przejęcia, zmiany, przepływ energii między...

22/10/2020

Kogo zatrudnić na Dyrektora Sprzedaży? To zależy, co i jak ma sprzedawać

Firma chce się rozwijać, walczyć o rynek, w „covidowych” warunkach dodatkowo poszerzyła lub...

30/09/2020

Oczywiste problemy biznesowe i nieoczywiste odpowiedzi w czasach Covid-19

Wiele firm staje przed wyzwaniem dalszego projektowania swojego wzrostu w wyjątkowo zmiennym...

29/09/2020

Wirtualne przywództwo, czyli lider w digitalnym świecie

Przywództwo to świadomy wybór, sama charyzma nie wystarczy, by być dobrym liderem.

28/09/2020

Strategia w czasach pandemii

Często kryzys, obok zagrożenia, stwarza nowe okazje. Aby je dostrzec, trzeba być elastycznym....

4/09/2020

Tarcza 4.0. i kolejne zmiany w prawie pracy

Kolejna tarcza antykryzysowa wprowadziła sporo ważnych zmian w prawie pracy.

22/08/2020

Kontrolujesz własne decyzje? O pułapkach, które funduje nam mózg

Mózg wpada w wiele różnych pułapek, z których nie zdajemy sobie sprawy. A one mają wpływ na...

4/08/2020

BIM Koordynator – pierwsza linia obrony

Ostatni rok będziemy pamiętać nie tylko jako rok Covid-19, ale też rok gwałtownej rewolucji...

30/07/2020

Inne podejście do sukcesji

Wiadomo, że słowo 'sukces' kojarzy się pozytywnie. A co się stanie, kiedy dodamy do niego dwie...

29/06/2020

Are you ready to go online? Jak przygotować handlowców do transformacji sprzedaży

O transformacji sprzedaży do online mówiono od kilku dobrych lat, ale była to raczej aspiracja,...

15/06/2020

Projekt ekstremalny od środka – the good, the bad and the ugly

Niezwykłe czasy rodzą niezwykłe historie. Przedstawiam anatomię z projektu, który okazał się być...

1/06/2020

Jak motywować w nieprzewidywalnych czasach

Menadżerowie wciąż poszukują skutecznych sposobów motywowania swoich pracowników. A jeśli w tzw....

27/04/2020

O co tyle krzyku z odpornością psychiczną?

Wyobraź sobie, że jesteś wysoko w górach. Pogoda może zmienić się w każdej chwili. Czasem świeci...

6/04/2020

Ty kontra stres – o mądrej rozgrywce i przygotowaniu na nowe

Pamiętam, jak w 2008 roku pisałem artykuły o zarządzaniu stresem w obliczu kryzysu ekonomicznego,...

30/03/2020

Rozwój w czasach zarazy

Rozwój znajduje się w ćwiartce matrycy Eisenhowera: WAŻNE/NIEPILNE – tak pokazują moje...

23/03/2020

Liderze - doładuj pozytywne emocje

O różnicach pomiędzy byciem menadżerem a liderem powiedziano już bardzo dużo. Aktualna sytuacja to...

13/03/2020

Jak oswoić niepewność – redukuj swój lęk

Kto z nas lubi się bać? Nie chcemy lęku. Unikamy go na różne sposoby (mniej i bardziej zdrowe)....

13/03/2020

Praca zdalna – kluczowe kwestie prawne

W związku z przyspieszonym transferem do pracy zdalnej, stykamy się z pytaniami ze strony działów...

3/03/2020

Jak cię widzą, tak ci płacą – o znaczeniu ubioru w biznesie

Mówi się, że nie powinniśmy oceniać książki po okładce. A i tak często to robimy - wydajemy opinię...

24/02/2020

Zwinność wodospadu, czyli agile mindset

Turkusowe zarządzanie, samoorganizujące się zespoły, zwinność organizacji. Znamy to, prawda? Te i...

29/01/2020

Project management z perspektywy czasu – jak było i jak będzie

Kiedy poprosiliśmy ministra gospodarki o honorowy patronat nad konferencją Project Management,...

16/12/2019

Samoorganizujący się zespół? Tak, ale po sFRISowaniu

Typowa sytuacja: dołączyłeś do projektu Agile i wiesz, że macie stać się zespołem...

4/12/2019

Goodness is good for business – kilka słów o programach wellbeing

Weekend trwa jeszcze w najlepsze, a Ty myślisz tylko o tym, że następnego dnia musisz iść do pracy....

15/11/2019

Rozwój po nowemu – WOW w procesach rozwojowych

Zmiana pokoleniowa w firmach, wszechobecna technologia i rzeczywistość VUCA kształtują nowe...