28.09.2015

Mobbing – co warto wiedzieć

Mobbing to temat, którego częstotliwość występowania zwraca uwagę mediów, w tym nawet filmowców. Choćby jedna z ostatnich reżyserii Krzysztofa Zanussiego “Obce ciało”, w którym bezwzględna szefowa wywiera olbrzymią presję na pracowniku, by złamał zasady, którym był wierny.

Wspomnę tu także o doskonałych kreacjach Meryl Streep i Anne Hathaway w amerykańskiej produkcji na podstawie powieści Lauren Weisberger "Diabeł ubiera się u Prady". Dlaczego o tym wspominam? Może to kontrowersyjne, lecz mam odczucie, że istnieje społeczne przyzwolenie na taką formę funkcjonowania w relacji zawodowej. Bardziej się ją obśmiewa lub oswaja, niż uczy przeciwdziałania jej. Częściej się nią straszy niż realnie przeciwdziała. A polityka antymobbingowa to często coś w organizacjach ważnego, lecz dopiero "do zrobienia". Na podstawie badań przeprowadzonych w Szwecji, stwierdzono, że 3,5% pracowników jest ofiarami mobbingu. Zjawisko to zostało opublikowane w raporcie w The National Board of Occupation Safety & Health in Stockholm już w 1993r. Problemem tym zainteresowały się także inne kraje. Badania przeprowadzone dla Unii Europejskiej przez Fundację Dublińską wykazały, że w ciągu roku w różnych krajach Unii, mobbingowi zostało poddanych około 12 mln osób*.

Symptomy mobbingu 

Podłożem mobbingu jest zawsze jakiś konflikt, którego przyczyn upatruje się w osobie, a nie w sprzeczności interesów. Jednak nie każdy konflikt jest mobbingiem. Konflikt trwa krótko, może być sytuacją jednorazową. Mobbing trwa w czasie i dotyczy konkretnej osoby (ofiary), przy czym nie wchodzi tu w grę możliwość kompromisu. Mobbing to głównie nękanie psychiczne, dyskryminacja i prześladowanie w pracy. Może mieć różne oblicza - wyjątkowo zjadliwej krytyki, negowania wartości wykonanej pracy, przerywania wypowiedzi lub niedopuszczania do głosu. Dodajmy, że nie każdy przypadek krytykowania czy okazywania niechęci danej osobie jest przejawem mobbingu.

To co sprzyja mobbingowi to sztywne struktury organizacji o zhierarchizowanym sposobie zarządzania, ułatwiające korzystanie z pozycji siły, by wydawać bezsensowne polecenia podwładnym, obarczać ich dużą odpowiedzialnością, przy jednoczesnym ograniczaniu uprawnień. Mobbing ułatwiają też: nieład organizacyjny, niekompetentne zarządzanie, zła atmosfera w miejscu pracy, brak koleżeńskich zachowań, a także niestabilna struktura organizacyjna i brak koordynacji w podejmowaniu decyzji. W tym momencie wielu z nas powie: "eee...to nie u nas...uff". A jednak warto się temu bardziej przyjrzeć, gdyż większość kadry kierowniczej w firmach zazwyczaj nie posiada kompetencji mediacyjnych i chociaż ma dużą wiedzę zawodową, to nie wie jak się zachować w sytuacjach ewentualnego konfliktu - potencjalnego genaratora mobbingu. W związku z tym wolimy konfliktu nie zauważać, zamiast zdecydowanie reagować. Tym samym generujemy środowisko sprzyjające zjawisku mobbingu. W jednej z firm, w których pracowałam pomagając stworzyć politykę antymobbingową zachowania lub działania Przełożonego, na które skarżyła się podwładna były uporczywe oraz długotrwałe i większość osób w firmie to widziała, lecz przez długi czas nikt nie reagował. Nie wystąpiły jednorazowo, lecz trwały przez kilka lat i cytując pracownika:"pogłębiały się", "im większa pewność szefa, że dużo może, tym reakcje są gorsze". Miały więc znamiona mobbingu psychologicznego, gdyż obserwowano:

  • nieuzasadnioną krytykę pracy lub życia prywatnego czy wyglądu: "proteza umysłowa", "trzeba myśleć jak się coś robi", "wyglądasz dziś jak wywłoka, ale dla naszych negocjacji (w domyśle: z klientem) to dobrze";

  • zaniżanie zaangażowania w pracę: "zasługi przypisuje sobie szef...często mówi: sam z tym byłem, sam załatwiłem", "jest gęsta atmosfera i zwykle jest ofiara";

  • dawanie nadmiernej ilości pracy, tzn. nie do wykonania w ustalonym terminie lub niedostosowanej do możliwości.

Wśród pracowników są zwykle osoby bardziej i mniej podatne na stres oraz radzące sobie lepiej lub gorzej z napięciem wywołanym takimi zachowaniami przełożonych. Często z wywiadu wynika, że pracownicy diagnostycznie potwierdzają, że doznali rozstroju zdrowia, wskazującego na tzw. objawy osiowe, czyli dominujące w reakcji organizmu, np.: w sferze neurologicznej, kardiologicznej itp. "z drżeniem rąk i ogromnym lękiem sprawdzam kilka razy czy na pewno wszystko sprawdziłam", "płaczę w łazience", "już się uodporniłam", "ostatnio było mi aż niedobrze ze strachu, kiedy do niego szłam".

Jak przeciwdziałać mobbingowi

Doświadczenie pokazuje, że osoba mobbingowana, ma trzy wyjścia. Obronić własną godność za cenę utraty pracy, pozostać w pracy za cenę utraty godności i zdrowia albo stawić opór. Co może zrobić, by przeciwdziałać mobbingowi?

•     najszybciej jak to możliwe zareagować,

•     zapoznać się ze zjawiskiem mobbingu,

•     wykonywać bez zarzutu swoje obowiązki i nie dać się sprowokować do uchybień w pracy,

•     szukać pomocy na terenie firmy,

•     szukać pomocy poprzez konsultacje ze specjalistami zewnętrznymi,

•     dochodzić swoich praw z wykorzystaniem uregulowań prawnych w różnych gałęziach prawa.

Pracodawca może stworzyć politykę antymobbingową i podejmować różne działania, aby zminimalizować mobbing lub nie dopuścić do jego powstania:

•     regularnie dbać o badanie nastrojów wśród pracowników,

•     systemowo badać zachowania pracowników,

•     konflikty rozwiązywać w zarodku,

•     określić jasne oczekiwania kształtu relacji pracodawca - pracownik.

 

Niezwykle ważne jest by dbać o dwukierunkową komunikację oraz o przemyślany system motywowania pracowników poprzez sprawiedliwą ocenę pracy i pracownika, propagowanie pożądanych postaw i wzorców zachowań, czytelną ścieżkę awansu, system pochwał, wyróżnień, jasne informacje dotyczące zagrożenia utratą pracy, sposoby wyrażenia dezaprobaty.

Agnieszka Zielonka

 

*Opracowanie Zarządu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Antymobbingowego OSA www.osa-stow.republika.pl

 

 

10.12.2018

Innowacyjność w Polsce – jak to naprawdę wygląda?

Innowacyjność w Polsce ma różne oblicza. Dużo w tym kontekście mówi się o start-upach, i słusznie....

[więcej]
05.11.2018

Relacje – cichy zabójca sprzedaży?

Od kilku lat w procesach sprzedażowych kładzie się nacisk na budowanie relacji z klientem. Kierunek...

[więcej]
29.10.2018

Zmiany i nowości w wytycznych i certyfikacji IPMA

Najnowsza wersja „Wytycznych Kompetencji Indywidualnych w Zarządzaniu Projektami, Programami i...

[więcej]
15.10.2018

Planowanie programu rozwojowego – z kim i o czym rozmawiać

Fakt: Programy rozwojowe często nie osiągają założonych rezultatów.

[więcej]
01.10.2018

Grywalizacja – let's talk about fun

Super poważny zawodowy świat zmienia oblicze. Domaga się świeżości, lekkości i funu. Millenialsi,...

[więcej]
03.09.2018

Czego menadżer może się nauczyć od psa?

Zespoły mogły się już uczyć od dzikich gęsi. Sprawdzonym trenerem okazał się też koń. Mnie...

[więcej]
20.08.2018

Kto decyduje o wdrożeniu strategii organizacji - duży i mały obrazek

Typowy obrazek z polskich organizacji: zarząd wypracowuje strategię, a następnie zaprasza...

[więcej]
06.08.2018

Zator ogłoszony, czyli BIM w zamówieniach publicznych już w Polsce

Wyobraźmy sobie taką sytuację. Długo oczekiwana inwestycja w centrum miasta. Przebudowa, która...

[więcej]
23.07.2018

Kultura narodowa w biznesowej globalnej wiosce – czy nadal ma znaczenie?

Dlaczego w Arabii Saudyjskiej manekiny sklepowe nie mają głów?

[więcej]
09.07.2018

Związki zawodowe – czy pojawią się w każdej firmie?

Na początku czerwca 2018 r. sejm przyjął ustawę, która zasadniczo zmienia przepisy regulujące...

[więcej]
18.06.2018

Programy rozwojowe i model 70:20:10 – historia z happy endem?

Odnoszę wrażenie, iż wszyscy zgadzamy się, że model 70:20:10 powinien stanowić kręgosłup programów...

[więcej]
21.05.2018

Etyczna sprzedaż w branży ubezpieczeniowej – poszukiwanie jednorożca?

„Czy da się wyżyć w sprzedaży, nie oszukując?” – takim pytaniem zaskoczył mnie kilka dni temu...

[więcej]
07.05.2018

Mentoring – nie zaczynaj od ogona

Nie mogę wyjść z zaskoczenia, gdy w kolejnej organizacji, która uruchamia mentoring, stykam się z...

[więcej]
23.04.2018

BIM Manager – praca szuka człowieka

BIM (Building Information Modeling) - ten skrót od 2 lat jest niesłychanie „modny” w branży...

[więcej]
09.04.2018

To coach or not to coach – coaching menadżerski w ujęciu MAC

Certyfikowani coachowie i związane z tym specjalizacje mnożą się jak grzyby po deszczu. Dostępny...

[więcej]
05.03.2018

Wszystko zaczyna się od empatii – Design Thinking

Irytujesz się, kiedy podczas dyskusji pada stwierdzenie: „Spróbuj wejść w moje buty”? Jeżeli to...

[więcej]
19.02.2018

Nowy rok, nowe cele – strategia a procesy i pracownicy

Początek roku to dla wielu organizacji ogłoszenie nowych kierunków i celów strategicznych będących...

[więcej]
05.02.2018

Sposób na przełom w innowacjach

Co robić, gdy wszystkie nisko wiszące owoce zostały już zebrane? W życiu – wiadomo – zwykle trzeba...

[więcej]
29.01.2018

Microlearning – panaceum na oporny mózg

Kto nie chciałby uczyć się szybciej, łatwiej, efektywniej? Niestety mózg często stawia nam czynny...

[więcej]
15.01.2018

Różnorodność w zespole boli i leczy

Z różnorodnością spotykamy się coraz częściej. Dotyczy ona już nie tylko płci czy pokolenia, ale...

[więcej]
18.12.2017

Co było i co będzie – trendy w HR 2017-2018

Rok 2017 dobiega końca. To czas podsumowań tego, co się udało, co zrobiliśmy, ale też moment, w...

[więcej]
04.12.2017

Building Information Modeling (BIM) – nowy wymiar branży budowlanej

Branża budowlana to stale rosnące wymagania w obszarze tworzenia nowej infrastruktury oraz nowych...

[więcej]
20.11.2017

O systemie antymobbingowym i antydyskryminacyjnym w działaniu - reagowanie i monitorowanie

Efektywny system antydyskryminacyjny i antymobbingowy opiera się na trzech filarach:...

[więcej]
06.11.2017

Etykieta biznesu czyli o kulturze budowania relacji

Co jakiś czas, w różnych sytuacjach, mamy okazję obserwować zachowania osób pełniących ważne...

[więcej]
23.10.2017

Kultura feedbacku - o sile informacji zwrotnej

O sile informacji zwrotnej korygującej dane mi było przekonać się w pewne czerwcowe przedpołudnie...

[więcej]
06.10.2017

TRIZ - fakty i mity

Każdy menadżer staje przed wyzwaniami przez duże „W”, w których nie ma mowy o prostej poprawie...

[więcej]
15.09.2017

Wymagania w projektach zwinnych – działasz Agile czy tylko o tym mówisz

„Działamy teraz Agile” to częsta deklaracja, którą potem szybko i boleśnie weryfikuje codzienność.

[więcej]
04.09.2017

E-learning – pięć filarów sukcesu

Apetyt polskich firm i urzędów na e-learning rośnie. Niestety próby jego wykorzystania często...

[więcej]
20.08.2017

Ewolucja w sprzedaży – przystosuj się albo zgiń

Świat się zmienia. W każdej dowolnie wybranej dziedzinie, wiedza i zasób informacji podwajają się...

[więcej]
31.07.2017

Zdawać czy nie zdawać - certyfikacja project management

Zapytałam Justynę, certyfikowaną Project Manager oraz moją bliską przyjaciółkę, czy wiedza, którą...

[więcej]
17.07.2017

O pracy płytkiej i głębokiej

„Tak to można szatkować kapustę” – powiedziała moja współpracowniczka, gdy w związku ze spóźnieniem...

[więcej]
03.07.2017

HR bez procesów – w tym szaleństwie jest metoda

HR jest zwyczajowo postrzegany jako dział, który „wspiera organizację”, „zaspokaja potrzeby...

[więcej]
26.06.2017

AGILE – zwinny sposób na projekt nie tylko dla IT

Złośliwi mówią, że gdyby na książce kucharskiej napisać Agile, to jej sprzedaż by wzrosła. Fakty są...

[więcej]
05.06.2017

Na co masz apetyt? BUY IN dla inicjatyw HR

Przypomnij sobie ostatnią sytuację, gdy byłeś wilczo głodny. Wszystko, co czujesz, to: chcę jeść!...

[więcej]
22.05.2017

Chwila prawdy dla systemu antymobbingowego i antydyskryminacyjnego

W pewnej organizacji do działu HR wpłynęła anonimowa skarga dotycząca molestowania seksualnego,...

[więcej]
09.05.2017

Wyróżnij się - standardy obsługi klienta z pomysłem

„Dzień dobry, dzień dobry wiewiórki i bobry” – tym zdaniem zostałam powitana na pokładzie samolotu...

[więcej]
03.04.2017

Tech-trendy i symplifikacja, czyli jak rozwijać Millenialsów

Na polskim rynku pracy obecnie funkcjonują dwa główne pokolenia: X oraz Millenialsi (pokolenie Y)....

[więcej]
20.03.2017

Zarządzanie przez cele (MBO) dla menadżera

System zarządzania przez cele, opisany przez Petera Drucker’a w książce: „Praktyka zarządzania”,...

[więcej]
07.03.2017

Uzupełnianie kompetencji w projekcie zwinnym

Nikt nie ma już wątpliwości. Cokolwiek by się nie działo Murphy zadziała. Projekt zaawansowany....

[więcej]
06.02.2017

Sposób na "syndrom szczupaka"

Termin „syndrom szczupaka” pochodzi od eksperymentu przeprowadzonego przez niemieckiego zoologa...

[więcej]