01.02.2016

Okresowa czy rozwojowa - przygotowanie do rozmowy oceniającej

Temat ocen okresowych budzi wiele kontrowersji. Samo słowo „ocena” ma z założenia negatywny wydźwięk i choć nie lubimy być oceniani, to sami wydajemy oceny każdego dnia.

W życiu społecznym i zawodowym nieustannie trwa proces oceniania i wartościowania postaw, umiejętności czy zachowań. Paradoks ocen polega na tym, że z jednej strony się ich boimy, a z drugiej pożądamy. Dlaczego? Bo mamy świadomość, że błędna ocena generuje koszty. W praktyce może oznaczać wybór niewłaściwego partnera życiowego, firmy czy po prostu złą decyzję. Chcemy znać wartość ludzi i sytuacji, na których opieramy naszą codzienność, a czasem i przyszłość. To, co nas złości u innych, to skłonność do nadmiernego upraszczania tej wartości. To, o czym zapominamy - to fakt, że my również upraszczamy. A zatem warto siebie zapytać: Jeśli codziennie funduję sobie prawo, by oceniać mojego pracownika/szefa lub innych ludzi, to czy oni mają takie samo prawo względem mnie?

Jednym z uproszczeń organizacyjnych jest to, że w większości firm tego typu rozmowy bywają pojedynczym wydarzeniem, a nie elementem całego systemu regularnych rozmów z pracownikiem. To tak, jakbym chciała dobrze prowadzić samochód, siadając za kółkiem raz czy dwa razy do roku. W takiej sytuacji nie dziwi fakt, że każdy chce już mieć to za sobą. Eskalacja dyskomfortu przed oceną okresową jest zatem wynikiem odwlekania bieżącego odczucia dyskomfortu w codziennych relacjach zawodowych. Prędzej czy później on i tak zapuka do naszych drzwi. I co wówczas? A. Toffler pisał: "Czarnowidztwo jest jednym z najłatwiejszych sposobów udawania mądrości". Dlatego pierwsze, co możesz zrobić, to przestać zajmować się tak bardzo własnym dyskomfortem. Ludziom bardzo dobrze robi okresowe "zdejmowanie" uwagi z samych siebie. Podsumowując, warto zadać sobie pytanie: W jaki sposób na swój dyskomfort lub jego brak w związku z oceną pracuję przez cały rok?

Niektóre osoby mówią, że już sam fakt oceny jest dla nich uwłaczający. Cofa do okresu dzieciństwa, szkoły, a nade wszystko zależności, spod której chcieli się wyrwać, marząc o dorosłości. Tymczasem dorosłość zafundowała oceny okresowe. Pozwólcie, że posłużę się tu pewną historią. Dwie kobiety rozmawiają o pracy. Jedna wyraźnie żali się drugiej: "Biorę udział w najtrudniejszych przetargach, o najwyższe stawki, tam, gdzie nikt inny palcem nie kiwnie". Druga odpowiada: "Czyli firma ma do ciebie duże zaufanie, wysyłając cię do walki o tak duże pieniądze." "Nigdy o tym nie myślałam w ten sposób"- odpowiada żaląca się. Nasz umysł zawsze nadaje znaczenie sytuacjom, w których się znaleźliśmy. A zatem warto odpowiedzieć na pytanie: Jakie ja nadaję znaczenie rozmowie z moim szefem, pracownikiem? Jeśli znaczenie oceny towarzyszy nam jeszcze od szkoły podstawowej, to być może najlepszy moment, by je zaktualizować, przewietrzyć lub po prostu wymienić.

Rozmowy, w których ocenia się naszą pracę, zaangażowanie lub rozmowy, w których to my sami prosimy o informację o naszym wkładzie, wymagają odwagi. Angielskie słowo "courage" (odwaga) pochodzi od łacińskiego "cor", czyli serce. W dawnych czasach odwagę rozumiano jako zdolność mówienia "tego, co leży nam na sercu". Nie tylko, co ja mam w sercu względem ciebie, ale i co mam względem siebie samego. A zatem oznaczała otwartość, szczerość i autentyzm. Wartości dziś pożądane i jednocześnie starannie limitowane. Pięknie ten paradoks pokazała Brene Brown pisząc: "Wrażliwość to ostatnia rzecz, jaką chcę, abyś we mnie widział i pierwsza, której szukam w tobie". Pamiętajmy o tym, siadając do rozmów.

Jeden z "gorących" wątków związanych z oceną dotyczy tego, jak postrzegamy osobę, która będzie nas oceniać. Nasza obawa przed tym, czego się spodziewać, może być w niektórych przypadkach uzasadniona. Pomocna bywa teoria: człowiek człowiekowi nauczycielem. Pomaga skoncentrować swoje myśli nie na osobie, która nas ocenia, ale na tym, czego mnie kontakt w relacji z tą osoba uczy o sobie samym. Bo jeśli nie zamierzam opuszczać swojego szefa, ani on nie decyduje się rozstać ze mną, to pozostaje mi ćwiczyć odwagę w tej relacji.

Kiedy cele i oczekiwania są niejasne, a kryteria oceny tychże celów mgliste, to pracownicy nie mają poczucia, że ich wysiłki doprowadzą do zadowalającej oceny. Dlatego tak ważne jest to, że przez cały rok pracuje się na konkretnych celach, które wiadomo, jak będą mierzone. Wówczas ocena nie jest zaskoczeniem, a raczej okazją, by wyciągać z niej wnioski i projektować przyszłość. To samo dotyczy celów jakościowych, które warto definiować. Bo wyobraźmy sobie sytuację, w której szef ocenia nasze zaangażowanie, ale nie określił wcześniej, co przez nie rozumie. Jest duża szansa, że miniemy się w tej ocenie. Rzetelne kryteria oceny powinny być ściśle powiązane z aktywnościami, które pracownik wykonywał przez rok, o efektach, których był na bieżąco informowany i o których mógł swobodnie rozmawiać. Z punktu widzenia bycia osobą ocenianą rozmowa okresowa może być jedyną okazją, by w końcu wprost zapytać przełożonego: Jak widzi nasz potencjał? Które z naszych działań postrzega jako najbardziej skuteczne, wartościowe? Jakich zmian od nas oczekuje? Jeśli pójdziemy na rozmowę z osobistym celem (np.: dowiem się, jakie mam szanse na awans), to zadbamy o sens tej rozmowy dla siebie. Jeśli szef nie odpowie na pytanie, życzliwie zapytajmy po raz drugi. Jeśli mimo to nie odpowie - przynajmniej zostaniemy z poczuciem, że braliśmy sprawy w swoje ręce.

Wszyscy mamy świadomość, że rozmowy okresowe, to dla niektórych osób swoisty marketing osobisty. Ludzie mają skłonność do wysokiej oceny swoich działań. To stawia oceniających i ocenianych w trudnej sytuacji, w której żadna dobra wiadomość może nie okazać się wystarczająco dobra.

Podsumowując, jest taka metafora, która mówi o tym, że jak człowiek stoi za blisko, to widzi tylko drzewa, jak nabierze dystansu - widzi las. Życzę każdemu takiej perspektywy dystansu wobec tego, co nas "męczy" w tych rozmowach. Za przewodnika proponuję obrać konkretny cel dla siebie na rozmowę, a wówczas ma ona szansę stać się nie tylko okresową ale i rozwojową.

Jolanta Blaszkowska-Bastian, Trener

08.07.2019

Wódz z nerwami na wodzy

Jaka jest wspólna cecha menadżerów? Poza tym, że kierują ludźmi w organizacjach, zdecydowana...

[więcej]
27.05.2019

Załatwiony w białych rękawiczkach

Menadżerze, markę osobistą buduj wtedy, kiedy masz pracę.

[więcej]
15.05.2019

BIM - siła kompetentnego zespołu

Ostatni rok to czas niezwykle intensywnego rozwoju BIM (Building Information Modeling) w Polsce....

[więcej]
08.04.2019

Głodni doceniania, czyli słów kilka o roli docenienia w miejscu pracy

Paradoks dzisiejszych czasów: mnożą się programy uznaniowe i benefitowe dla pracowników, a poziom...

[więcej]
26.03.2019

Złoto ukryte u konstruktorów, czyli Design For Assembly (DFA)

Realia pracy konstruktorów zwykle wyglądają tak, że menadżerowie oczekują od nich sporego tempa. Bo...

[więcej]
04.03.2019

Jak, a nie co – kiedy proces jest ważniejszy niż cel

Ludzie odnoszący sukcesy i ich nieodnoszący mają takie same cele.

[więcej]
18.02.2019

Business acumen, czyli czy leci z nami pilot

Poprawa EBITDA o 2,5% jest jednym z celów strategicznych pewnej firmy. Brzmi sensownie. Ale czy...

[więcej]
21.01.2019

Menadżerze, chcesz „uczynić” ludzi odpowiedzialnymi?

Jednym z wyzwań, o których najczęściej mówią liderzy, jest brak odpowiedzialności w ich...

[więcej]
09.01.2019

Storywatching w działaniach HR

W grudniu „Forbes” opublikował listę najlepiej zarabiających Youtuberów. Na jej szczycie znalazł...

[więcej]
17.12.2018

Trendy rozwojowe 2018/2019 – czym bije serce rozwoju?

I znów znienacka dopadł nas koniec roku! Myślę, że nie tylko mnie zatrważa, jak czas po prostu...

[więcej]
10.12.2018

Innowacyjność w Polsce – jak to naprawdę wygląda?

Innowacyjność w Polsce ma różne oblicza. Dużo w tym kontekście mówi się o start-upach, i słusznie....

[więcej]
05.11.2018

Relacje – cichy zabójca sprzedaży?

Od kilku lat w procesach sprzedażowych kładzie się nacisk na budowanie relacji z klientem. Kierunek...

[więcej]
29.10.2018

Zmiany i nowości w wytycznych i certyfikacji IPMA

Najnowsza wersja „Wytycznych Kompetencji Indywidualnych w Zarządzaniu Projektami, Programami i...

[więcej]
15.10.2018

Planowanie programu rozwojowego – z kim i o czym rozmawiać

Fakt: Programy rozwojowe często nie osiągają założonych rezultatów.

[więcej]
01.10.2018

Grywalizacja – let's talk about fun

Super poważny zawodowy świat zmienia oblicze. Domaga się świeżości, lekkości i funu. Millenialsi,...

[więcej]
03.09.2018

Czego menadżer może się nauczyć od psa?

Zespoły mogły się już uczyć od dzikich gęsi. Sprawdzonym trenerem okazał się też koń. Mnie...

[więcej]
20.08.2018

Kto decyduje o wdrożeniu strategii organizacji - duży i mały obrazek

Typowy obrazek z polskich organizacji: zarząd wypracowuje strategię, a następnie zaprasza...

[więcej]
06.08.2018

Zator ogłoszony, czyli BIM w zamówieniach publicznych już w Polsce

Wyobraźmy sobie taką sytuację. Długo oczekiwana inwestycja w centrum miasta. Przebudowa, która...

[więcej]
23.07.2018

Kultura narodowa w biznesowej globalnej wiosce – czy nadal ma znaczenie?

Dlaczego w Arabii Saudyjskiej manekiny sklepowe nie mają głów?

[więcej]
09.07.2018

Związki zawodowe – czy pojawią się w każdej firmie?

Na początku czerwca 2018 r. sejm przyjął ustawę, która zasadniczo zmienia przepisy regulujące...

[więcej]
18.06.2018

Programy rozwojowe i model 70:20:10 – historia z happy endem?

Odnoszę wrażenie, iż wszyscy zgadzamy się, że model 70:20:10 powinien stanowić kręgosłup programów...

[więcej]
21.05.2018

Etyczna sprzedaż w branży ubezpieczeniowej – poszukiwanie jednorożca?

„Czy da się wyżyć w sprzedaży, nie oszukując?” – takim pytaniem zaskoczył mnie kilka dni temu...

[więcej]
07.05.2018

Mentoring – nie zaczynaj od ogona

Nie mogę wyjść z zaskoczenia, gdy w kolejnej organizacji, która uruchamia mentoring, stykam się z...

[więcej]
23.04.2018

BIM Manager – praca szuka człowieka

BIM (Building Information Modeling) - ten skrót od 2 lat jest niesłychanie „modny” w branży...

[więcej]
09.04.2018

To coach or not to coach – coaching menadżerski w ujęciu MAC

Certyfikowani coachowie i związane z tym specjalizacje mnożą się jak grzyby po deszczu. Dostępny...

[więcej]
05.03.2018

Wszystko zaczyna się od empatii – Design Thinking

Irytujesz się, kiedy podczas dyskusji pada stwierdzenie: „Spróbuj wejść w moje buty”? Jeżeli to...

[więcej]
19.02.2018

Nowy rok, nowe cele – strategia a procesy i pracownicy

Początek roku to dla wielu organizacji ogłoszenie nowych kierunków i celów strategicznych będących...

[więcej]
05.02.2018

Sposób na przełom w innowacjach

Co robić, gdy wszystkie nisko wiszące owoce zostały już zebrane? W życiu – wiadomo – zwykle trzeba...

[więcej]
29.01.2018

Microlearning – panaceum na oporny mózg

Kto nie chciałby uczyć się szybciej, łatwiej, efektywniej? Niestety mózg często stawia nam czynny...

[więcej]
15.01.2018

Różnorodność w zespole boli i leczy

Z różnorodnością spotykamy się coraz częściej. Dotyczy ona już nie tylko płci czy pokolenia, ale...

[więcej]
18.12.2017

Co było i co będzie – trendy w HR 2017-2018

Rok 2017 dobiega końca. To czas podsumowań tego, co się udało, co zrobiliśmy, ale też moment, w...

[więcej]
04.12.2017

Building Information Modeling (BIM) – nowy wymiar branży budowlanej

Branża budowlana to stale rosnące wymagania w obszarze tworzenia nowej infrastruktury oraz nowych...

[więcej]
20.11.2017

O systemie antymobbingowym i antydyskryminacyjnym w działaniu - reagowanie i monitorowanie

Efektywny system antydyskryminacyjny i antymobbingowy opiera się na trzech filarach:...

[więcej]
06.11.2017

Etykieta biznesu czyli o kulturze budowania relacji

Co jakiś czas, w różnych sytuacjach, mamy okazję obserwować zachowania osób pełniących ważne...

[więcej]
23.10.2017

Kultura feedbacku - o sile informacji zwrotnej

O sile informacji zwrotnej korygującej dane mi było przekonać się w pewne czerwcowe przedpołudnie...

[więcej]
06.10.2017

TRIZ - fakty i mity

Każdy menadżer staje przed wyzwaniami przez duże „W”, w których nie ma mowy o prostej poprawie...

[więcej]
15.09.2017

Wymagania w projektach zwinnych – działasz Agile czy tylko o tym mówisz

„Działamy teraz Agile” to częsta deklaracja, którą potem szybko i boleśnie weryfikuje codzienność.

[więcej]
04.09.2017

E-learning – pięć filarów sukcesu

Apetyt polskich firm i urzędów na e-learning rośnie. Niestety próby jego wykorzystania często...

[więcej]
20.08.2017

Ewolucja w sprzedaży – przystosuj się albo zgiń

Świat się zmienia. W każdej dowolnie wybranej dziedzinie, wiedza i zasób informacji podwajają się...

[więcej]
31.07.2017

Zdawać czy nie zdawać - certyfikacja project management

Zapytałam Justynę, certyfikowaną Project Manager oraz moją bliską przyjaciółkę, czy wiedza, którą...

[więcej]