11/03/2013

Po czym poznać dobrą premię?

Informacje o spowolnieniu gospodarczym, nawet kryzysie, docierają do nas z wielu źródeł. Naturalną reakcją jest zwrócenie szczególnej uwagi na swoje wydatki i zastanawianie się, czy przypadkiem nie warto zacząć odkładać na „czarną godzinę”.

Bardzo podobnym mechanizmom podlegają przedsiębiorstwa. Dyrektorzy finansowi oglądają każdą złotówkę, następuje profilaktyczne cięcie budżetów. Często reakcją na kryzys jest np.: zamrożenie płac. W tym czasie szczególnie warto przyjrzeć się systemom premiowym. Czy odnoszą skutek? Czy na pewno motywują? Co zrobić, żeby premia miała sens zarówno dla organizacji, jak również dla pracownika?

W dzisiejszym artykule omówimy podstawowe cechy dobrej premii - zachęcamy do zwrócenia uwagi na systemy premiowe w Państwa firmach. Często okazuje się, że nawet kosmetyczne modyfikacje mogą wpłynąć korzystnie na ich efektywność.

Zanim zaczniemy - doprecyzujmy pojęcia. Przez premię rozumiemy część zmienną wynagrodzenia pracownika, która uzależniona jest od wyników jego pracy. Wyniki te mogą być mierzone za pomocą wskaźników ilościowych (tak często dzieje się np.: w sprzedaży) bądź też za pomocą celów jakościowych np.: opracowanie procedur związanych
z komunikacją w firmie (przykładowy cel działu PR lub HR), opracowanie nowej technologii do produkcji (przykładowy cel działu badań i rozwoju). Wyniki pracy podlegają ocenie i rozliczeniu np.: w systemie okresowej oceny pracowniczej.
Na podstawie wyników takiej oceny wyliczany jest procent premii.
 

Cechy dobrej premii:

Odpowiedzialność zbiorowa

Chyba nikt z nas nie lubił w szkole sytuacji, kiedy nauczyciel mówił: "Nikt się nie przyznaje? Trudno. Kara jest dla całej klasy". Odpowiedzialność zbiorowa nie wydawała się nam dobrym rozwiązaniem. Tymczasem w kwestii premii warto ją rozważyć. Co mam na myśli? Wiele firm uzależnia wypłatę premii od całościowego wyniku finansowego osiągniętego
w danym roku. Przyjmując takie założenie możemy stanąć w obliczu sytuacji, że pracownicy zrealizowali swoje cząstkowe cele, ale np.: niski popyt na rynku, czy wysokie ceny surowców spowodowały, że firma nie osiągnęła założonego wyniku. Co wtedy? W myśl powiedzenia: "Z pustego i Salomon nie naleje" - nie wypłacamy nikomu premii. Nie mamy na to środków. Konieczne jest, żeby pracownicy dostali taki komunikat odpowiednio wcześniej - taką zasadę można zamieścić np.: w regulaminie premiowym - nie będą wtedy zdziwieni. W sytuacji kryzysowej warto oczywiście zorganizować dodatkową komunikację na ten temat, aby było wiadomo, że nie jest to komfortowe dla żadnej ze stron.
W takiej sytuacji skupiamy się przede wszystkim na przetrwaniu firmy na rynku.

Premia uzależniona od wyniku firmy nie znaczy, że wypłacamy "wszystkim po równo". Ponosimy wspólnie konsekwencje np.: złej koniunktury, ale jeśli firma osiągnęła założony zysk, to pracownikom wypłacamy premię na zasadach indywidualnych. Co zrobić, żeby były one sprawiedliwe?

Wiem za co mi płacą


Kiedy myślimy o wynikach pracy na danym stanowisku, do głowy przychodzi nam mnóstwo kryteriów. Wskaźniki finansowe, cele jakościowe, dobre wykonywanie codziennych obowiązków, a także kompetencje. I nagle okazuje się,
że by dostać premię, pracownik musi spełnić kilkanaście kryteriów. Czy to w ogóle możliwe? Raczej nie. Nie dość, że sam pracownik już się pogubił i nie wie, co ma robić, żeby tę premię dostać, to jeszcze może się okazać, że zrealizuje jakieś poboczne cele zamiast skupiać się na tym, co najważniejsze - a i tak będzie miał prawo do premii. Jak można temu zapobiec? Warto pamiętać, że na premię nie powinny składać się więcej niż 3-4 elementy. Poza tym warto nadać im wagi - niech najwięcej "waży" to kryterium, które jest w danym momencie najistotniejsze dla organizacji. Wtedy pracownik będzie czuł się najbardziej zmotywowany do realizacji najważniejszego celu, a dzięki temu uda się osiągnąć też główne cele organizacyjne - a będą to zapewne środki na premię dla wszystkich.

I najważniejsza rzecz: pracownik musi dobrze rozumieć swoje wskaźniki, żeby wiedzieć, co dokładnie ma robić w celu ich osiągnięcia. Wtedy nie będzie tracił czasu na pozyskiwanie tych informacji, działanie "na oślep" - będzie po prostu efektywnie pracował, co przyniesie firmie zysk, a jemu osobistą korzyść.

Dostaję premię za to, za co odpowiadam

Żeby mieć motywację do działania w jakimś kierunku, trzeba mieć możliwość wpływu na wynik. Zdarza się, że wskaźniki, w oparciu o które wypłacana jest premia, nie leżą w zakresie odpowiedzialności i wpływu danego pracownika. Firmy upraszczając systemy premiowe, dają czasem jeden wskaźnik np.: rentowność zamówień. Co może się zdarzyć? Sprzedaż przynosi zamówienia, ale produkcja nie ma dyscypliny kosztowej. Przychód jest - rentowność jest jednak niska. Skutek? Sprzedaż nie dostaje premii. I ma poczucie pokrzywdzenia - "Przecież tak dużo sprzedaliśmy". Nie wspominając już o tym, że czasem taki wskaźnik dostają również działy wsparcia: księgowość, controlling, HR - tymczasem ich działania nie są w stanie na tę rentowność wpłynąć. Czym to skutkuje? Brakiem motywacji do działania. Poczuciem, że niezależnie od tego, czy pracuję czy nie - i tak nie dostanę premii.

Motywujące cele zespołowe


Są sytuacje, w których najważniejsza jest WSPÓŁPRACA pracowników. Tylko ich wspólne, efektywne działanie jest
w stanie doprowadzić do zrealizowania celu organizacyjnego. Warto wtedy rozważyć uzależnienie przynajmniej części premii od celu zespołowego. Powoduje to, że wszyscy pracownicy się starają i jednocześnie pilnują siebie nawzajem wiedząc, że nie tylko ich indywidualna praca, ale także efektywność pozostałych członków zespołu jest istotna. Może to wyglądać na "wymuszanie współpracy", ale są sytuacje, kiedy to właśnie jej brak powoduje niezrealizowanie celu. Wyobraźmy sobie zespół projektowy, w którym każdy pracuje sam i nie komunikuje się z innymi, nie wykorzystuje ich wyników pracy. Żeby cel zespołowy był motywujący, powinno na niego pracować nie więcej niż kilka osób - inaczej nastąpi rozproszenie odpowiedzialności.


Podsumowując: żeby premia była efektywna powinna być powiązana z wynikiem firmy, uzależniona od tego, za co pracownik rzeczywiście odpowiada, a sposób jej naliczania powinien być zrozumiały dla pracownika. Jest jeszcze jedna bardzo ważna rzecz - a w czasach niepewnych nabiera centralnego znaczenia - realizacja obietnic. Jeśli firma ma obawy, że nie będzie w stanie wypłacić premii pracownikom - lepiej obiecać mniej, ale wywiązać się ze zobowiązań. Jesteśmy po prostu ludźmi i doceniamy tych, którzy traktują nas z szacunkiem. Jestem przekonana, że obiecana i wypłacona premia (nawet niewielka) motywuje znacznie bardziej, niż wiecznie oddalające się "złote góry".

 

Marta Borkowska-Bierć - Konsultant Grupy ODiTK

Autor artykułu
20/09/2021

Jaką wartość mają wartości w Twojej organizacji?

Jeśli przed pandemią - choć z trzaskiem - dźwigaliśmy braki w kulturze komunikacji czy współpracy w...

7/09/2021

CONTROLLER 5.0 - Controlling Leaders of To(morrow)Day

VUCA Times, globalizacja, Big Data, automatyzacja, robotyzacja, zamiana towarów w usługi, zwinne i...

30/08/2021

Na szerokie wody mnie weź – onboarding w zdalnym wydaniu

Nie zawsze łatwa decyzja o odejściu z poprzedniej firmy, nowe środowisko i zadania, a to wszystko w...

30/07/2021

Klimatyczny wstrząs dla biznesu - „Fit for 55”

Trudno nie dostrzegać symptomów zmian klimatu. Nie tylko zarządzający, ale też pracownicy firm na...

9/07/2021

Trening silnej woli latem (i nie tylko) – to możliwe!

Siła woli to pojęcie, o którym słyszy się stosunkowo często. Zazdrościmy jej tym, którzy ją mają....

21/06/2021

Inspiracja i pragmatyzm – program rozwojowy dla menadżerów w modelu 70:20:10 (case study)

Najbardziej lubię się uczyć na przykładach. Jest w nich dużo inspiracji, ale i lekcji o tym, co...

7/06/2021

Eksperymentowanie - Agile Mindset od kuchni

Zarządzanie w środowisku, w którym nie zachodziły częste zmiany, było relatywnie łatwe. Gdy jest...

24/05/2021

Jaka piękna katastrofa – lekcje płynące z Misji Apollo 13

Wszyscy wiemy, że warto uczyć się na sukcesach. A ja, tak jak bohater filmu Ridleya Scotta „Dobry...

10/05/2021

Nowe potrzeby to nowe benefity – jak zapewnić pracownikom wsparcie psychologiczne

Nowe potrzeby pracowników wymagają świeżego spojrzenia na benefity.

27/04/2021

Agile Mindset – hit czy kit?

Agile, agility, agile mindset, zwinność, agile leadership - to hasła, które od miesięcy są na...

19/04/2021

Na „covidową rzeczywistość” odpowiedz realizmem

Czy wiesz, że większość ludzi poświęca ponad 80% swojego życia na rozpamiętywanie tego, co było lub...

15/03/2021

Leadership w nowej normalności

O transformacji przywództwa mówiono od przynajmniej 10 lat. Jednak to ostatni rok pokazał prawdziwe...

18/01/2021

Zarządzanie konfliktem – ważny element dobrego przywództwa

Burza i pioruny, a potem ciche dni – znasz to? A może jednak od początku cisza, ale atmosfera w...

10/12/2020

Od czego zacząć, gdy spada sprzedaż?

Spadek sprzedaży stawia zarządzających firmą przed dylematem, jak najlepiej na zmiennym rynku...

27/11/2020

Czy sprzedawać wszystkim klientom?

Kiedy spadają przychody, rodzi się pokusa, by sprzedawać wszystkim klientom, którzy się pojawią....

18/11/2020

Zwinność jest wtedy, gdy piłka jest w grze – krótki przewodnik po AGILITY

W sporcie zwinność jest bezcenna. Szybkie podania, przejęcia, zmiany, przepływ energii między...

22/10/2020

Kogo zatrudnić na Dyrektora Sprzedaży? To zależy, co i jak ma sprzedawać

Firma chce się rozwijać, walczyć o rynek, w „covidowych” warunkach dodatkowo poszerzyła lub...

30/09/2020

Oczywiste problemy biznesowe i nieoczywiste odpowiedzi w czasach Covid-19

Wiele firm staje przed wyzwaniem dalszego projektowania swojego wzrostu w wyjątkowo zmiennym...

29/09/2020

Wirtualne przywództwo, czyli lider w digitalnym świecie

Przywództwo to świadomy wybór, sama charyzma nie wystarczy, by być dobrym liderem.

28/09/2020

Strategia w czasach pandemii

Często kryzys, obok zagrożenia, stwarza nowe okazje. Aby je dostrzec, trzeba być elastycznym....

4/09/2020

Tarcza 4.0. i kolejne zmiany w prawie pracy

Kolejna tarcza antykryzysowa wprowadziła sporo ważnych zmian w prawie pracy.

22/08/2020

Kontrolujesz własne decyzje? O pułapkach, które funduje nam mózg

Mózg wpada w wiele różnych pułapek, z których nie zdajemy sobie sprawy. A one mają wpływ na...

4/08/2020

BIM Koordynator – pierwsza linia obrony

Ostatni rok będziemy pamiętać nie tylko jako rok Covid-19, ale też rok gwałtownej rewolucji...

30/07/2020

Inne podejście do sukcesji

Wiadomo, że słowo 'sukces' kojarzy się pozytywnie. A co się stanie, kiedy dodamy do niego dwie...

29/06/2020

Are you ready to go online? Jak przygotować handlowców do transformacji sprzedaży

O transformacji sprzedaży do online mówiono od kilku dobrych lat, ale była to raczej aspiracja,...

15/06/2020

Projekt ekstremalny od środka – the good, the bad and the ugly

Niezwykłe czasy rodzą niezwykłe historie. Przedstawiam anatomię z projektu, który okazał się być...

1/06/2020

Jak motywować w nieprzewidywalnych czasach

Menadżerowie wciąż poszukują skutecznych sposobów motywowania swoich pracowników. A jeśli w tzw....

27/04/2020

O co tyle krzyku z odpornością psychiczną?

Wyobraź sobie, że jesteś wysoko w górach. Pogoda może zmienić się w każdej chwili. Czasem świeci...

6/04/2020

Ty kontra stres – o mądrej rozgrywce i przygotowaniu na nowe

Pamiętam, jak w 2008 roku pisałem artykuły o zarządzaniu stresem w obliczu kryzysu ekonomicznego,...

30/03/2020

Rozwój w czasach zarazy

Rozwój znajduje się w ćwiartce matrycy Eisenhowera: WAŻNE/NIEPILNE – tak pokazują moje...

23/03/2020

Liderze - doładuj pozytywne emocje

O różnicach pomiędzy byciem menadżerem a liderem powiedziano już bardzo dużo. Aktualna sytuacja to...

13/03/2020

Jak oswoić niepewność – redukuj swój lęk

Kto z nas lubi się bać? Nie chcemy lęku. Unikamy go na różne sposoby (mniej i bardziej zdrowe)....

13/03/2020

Praca zdalna – kluczowe kwestie prawne

W związku z przyspieszonym transferem do pracy zdalnej, stykamy się z pytaniami ze strony działów...

3/03/2020

Jak cię widzą, tak ci płacą – o znaczeniu ubioru w biznesie

Mówi się, że nie powinniśmy oceniać książki po okładce. A i tak często to robimy - wydajemy opinię...

24/02/2020

Zwinność wodospadu, czyli agile mindset

Turkusowe zarządzanie, samoorganizujące się zespoły, zwinność organizacji. Znamy to, prawda? Te i...

29/01/2020

Project management z perspektywy czasu – jak było i jak będzie

Kiedy poprosiliśmy ministra gospodarki o honorowy patronat nad konferencją Project Management,...

16/12/2019

Samoorganizujący się zespół? Tak, ale po sFRISowaniu

Typowa sytuacja: dołączyłeś do projektu Agile i wiesz, że macie stać się zespołem...

4/12/2019

Goodness is good for business – kilka słów o programach wellbeing

Weekend trwa jeszcze w najlepsze, a Ty myślisz tylko o tym, że następnego dnia musisz iść do pracy....

15/11/2019

Rozwój po nowemu – WOW w procesach rozwojowych

Zmiana pokoleniowa w firmach, wszechobecna technologia i rzeczywistość VUCA kształtują nowe...

28/10/2019

Taki mamy klimat – globalne ocieplenie a przyszłość zarządzania projektami

Nie lubimy zmian. Byłoby świetnie, gdyby sprawy mogły podążać ustalonymi od dekad ścieżkami, gdzie...