23/03/2015

Przełom w walce z mobbingiem

W firmie X jakiś czas temu zrobiło się głośno o mobbingu. Wielu pracowników zaczęło skarżyć się na stosowanie wobec nich zachowań niepożądanych. W trosce o wizerunek firmy, zarząd powołał komisję antymobbingową, której zlecił zbadanie sprawy i wskazanie winnych.

 

Winny zwolniony, problemu już nie ma

Prace komisji trwały długo. W ich trakcie przesłuchano wielu świadków oraz osoby, które skarżyły się na rzekome stosowanie wobec nich mobbingu i molestowania seksualnego. Problem był poważny, bo oskarżenia dotyczyły jednego z najważniejszych menedżerów w firmie. Osoby rozpoznawanej, cenionej za profesjonalizm i osiągającej świetne wyniki w pracy. Sprawa stała się głośna w całej firmie i większość załogi żywo interesowała się wynikami dochodzenia. Tematem zaczęły się także interesować media. Po kilku tygodniach komisja wydała komunikat, w którym przyznano, że w miejscu pracy dochodziło to sytuacji niepożądanych. Menedżera obwinianego przez pracowników o mobbing zwolniono, pracownikom zaproponowano zadośćuczynienia oraz zadeklarowano, że u pracodawcy powstanie procedura reagowania na sytuacje mobbingowe i molestacyjne. Na tym pracodawca sprawę zakończył, uznając że wywiązał się ze swoich obowiązków oraz że jego reakcja była skuteczna i proporcjonalna. Podobnie zareagowały media, które relacjonowały przebieg wypadków w firmie. Winnego zwolniono, pokrzywdzonym zaproponowano rekompensaty finansowe, firma miała się zabezpieczyć przed mobbingiem na przyszłość.

Praktyka polskich firm

Powyższa historia to przykład działania wielu polskich firm. Oficjalnie problemu z mobbingiem w nich nie ma. Gdy na szkoleniach pytam dyrektorów HR, czy ich środowisko pracy jest narażone na mobbing, to brakuje chętnych, aby podnieść rękę. Zaraz po tym pytam, czy ich środowisko pracy jest narażone na występowanie konfliktów. Rękę podnoszą wszyscy. Mobbing to coś wstydliwego, co pozornie może pojawić się tylko u zdegenerowanych menedżerów, w firmach o niskiej kulturze organizacyjnej. Uważa się, że problem mobbingu nie istnieje, bo przecież nikt nikogo oficjalnie nie oskarżył, nikt nie przedstawił dowodów. Kierownictwo firmy na pewno by o tym wiedziało. Dominuje także myślenie, że lepiej jest tym tematem się nie zajmować, bo za chwilę wszyscy dojdą do wniosku, że są mobbowani (coś na zasadzie syndromu studenta medycyny, który czytając o kolejnych jednostkach chorobowych, diagnozuje je u siebie). Niestety takie złudzenia towarzyszą wielu pracodawcom i wielu politykom kadrowym. Politykom, które świetnie sobie radzą z systemami wynagradzania, oceną pracowników, czy motywacją. Jednak bardzo często nie zawierają tego jednego komponentu, który może być źródłem późniejszych problemów mobbingowych.

Profilaktyka to nie reagowanie po fakcie

W tym miejscu warto powiedzieć, na czym konkretnie polegają obowiązki pracodawcy związane z mobbingiem. Nie polegają one na powstrzymywaniu się od mobbowania. Nie polegają także na ukaraniu sprawcy. Zgodnie z treścią art. 94(3) § 1 Kodeksu pracy, pracodawca jest zobowiązany przeciwdziałać mobbingowi. Oznacza to, że rozliczany jest on nie tyle z reakcji na wystąpienie tego zjawiska, ale już z działań, które podjął, aby do niego nie doszło.

To trochę jak z odpowiedzialnością za wystąpienie wypadków w pracy. Nie zdarzają się one z woli pracodawcy, ale ponosi on odpowiedzialność za to, w jaki sposób zabezpieczył pracowników przed ich wystąpieniem. Firmy mają na ogół dobrze zorganizowane służby bhp i ustalone zasady przeciwdziałania wypadkom w pracy. Zaliczają się do nich: instrukcje stanowiskowe, regulaminy, środki ochrony osobistej i grupowej, szkolenia, normy pracy, kontrole w zakresie przestrzegania zasad bhp, zatrudnianie kadry z odpowiednią i specjalistyczną wiedzą czy prowadzenie kampanii informacyjnych.

Pytajmy o mobbing. Jak firmy przeciwdziałają jego występowaniu? Analogiczna wyliczanka nie brzmi dobrze. Czasem zdarzy się regulamin antymobbingowy napisany przez prawnika, najczęściej zresztą zawiera on powtórzenie przepisów kodeksowych i nic szczególnego nie wnosi. Zdarzają się też szkolenia. Raz na "10 lat", tylko dla części pracowników, prowadzone przez prawnika, który przez 8 godzin zajęciowych mówi do sali zmieniając slajdy w prezentacji, na które po 30 minutach nikt nie zwraca już uwagi. Niestety, taki obraz rzekomego "przeciwdziałania" dominuje w polskich zakładach pracy. Niewiele ma on wspólnego ze skutecznością. Narzędzi działania jest naprawdę dużo, ale można po nie sięgnąć dopiero w momencie, w którym w zarządzie firmy pojawi się świadomość, że mobbing może pojawić się wszędzie i że warto zminimalizować ryzyko jego wystąpienia.

Gdyby postępować tak, jak opisana firma X, to trudno jest nie narazić się na zarzut braku jakiegokolwiek działania prewencyjnego. Komisja antymobbingowa, jako jedyny środek przeciwdziałania zjawiskom niepożądanym ma bowiem tyle wspólnego z prewencją antymobbingową, co komisja powypadkowa przy wypadku śmiertelnym z prewencją antywypadkową. Taka komisja może odpowiedzieć jedynie na pytanie "co w firmie nie zadziałało?" i przygotować zalecenia działań na przyszłość. Nie ma ona jednak wiele wspólnego z zabezpieczeniem pracowników i ich zdrowia przed sytuacjami ryzykownymi i groźnymi.

 Ci, którzy przeciwdziałają, mają lepiej

Na koniec jeszcze informacja o nagrodzie. Wszystkie te firmy, które w sposób świadomy, systemowy i skuteczny zabezpieczają siebie i swoich pracowników przed wystąpieniem mobbingu, mogą liczyć na ulgowe traktowanie, jeśli mimo tych działań dojdzie u nich do zjawisk niepożądanych. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 3 sierpnia 2011 r. (sygn. akt I PK 35/11) jeśli  w postępowaniu mającym za przedmiot  odpowiedzialność pracodawcy z tytułu mobbingu wykaże on, że podjął realne działania mające na celu przeciwdziałanie mobbingowi i oceniając je  z obiektywnego punktu widzenia da się potwierdzić ich potencjalną pełną skuteczność, pracodawca może uwolnić się od odpowiedzialności.

Skuteczne przeciwdziałanie mobbingowi, oprócz wszystkich zalet związanych z unikaniem występowania tego zjawiska, ma jeszcze jeden plus - podnosi bezpieczeństwo prawne firmy.

 

Grzegorz Ilnicki - Trener Grupy ODiTK

 

 

Autor artykułu
GRZEGORZ ILNICKI
9/07/2021

Trening silnej woli latem (i nie tylko) – to możliwe!

Siła woli to pojęcie, o którym słyszy się stosunkowo często. Zazdrościmy jej tym, którzy ją mają....

21/06/2021

Inspiracja i pragmatyzm – program rozwojowy dla menadżerów w modelu 70:20:10 (case study)

Najbardziej lubię się uczyć na przykładach. Jest w nich dużo inspiracji, ale i lekcji o tym, co...

7/06/2021

Eksperymentowanie - Agile Mindset od kuchni

Zarządzanie w środowisku, w którym nie zachodziły częste zmiany, było relatywnie łatwe. Gdy jest...

24/05/2021

Jaka piękna katastrofa – lekcje płynące z Misji Apollo 13

Wszyscy wiemy, że warto uczyć się na sukcesach. A ja, tak jak bohater filmu Ridleya Scotta „Dobry...

10/05/2021

Nowe potrzeby to nowe benefity – jak zapewnić pracownikom wsparcie psychologiczne

Nowe potrzeby pracowników wymagają świeżego spojrzenia na benefity.

27/04/2021

Agile Mindset – hit czy kit?

Agile, agility, agile mindset, zwinność, agile leadership - to hasła, które od miesięcy są na...

19/04/2021

Na „covidową rzeczywistość” odpowiedz realizmem

Czy wiesz, że większość ludzi poświęca ponad 80% swojego życia na rozpamiętywanie tego, co było lub...

15/03/2021

Leadership w nowej normalności

O transformacji przywództwa mówiono od przynajmniej 10 lat. Jednak to ostatni rok pokazał prawdziwe...

18/01/2021

Zarządzanie konfliktem – ważny element dobrego przywództwa

Burza i pioruny, a potem ciche dni – znasz to? A może jednak od początku cisza, ale atmosfera w...

10/12/2020

Od czego zacząć, gdy spada sprzedaż?

Spadek sprzedaży stawia zarządzających firmą przed dylematem, jak najlepiej na zmiennym rynku...

27/11/2020

Czy sprzedawać wszystkim klientom?

Kiedy spadają przychody, rodzi się pokusa, by sprzedawać wszystkim klientom, którzy się pojawią....

18/11/2020

Zwinność jest wtedy, gdy piłka jest w grze – krótki przewodnik po AGILITY

W sporcie zwinność jest bezcenna. Szybkie podania, przejęcia, zmiany, przepływ energii między...

22/10/2020

Kogo zatrudnić na Dyrektora Sprzedaży? To zależy, co i jak ma sprzedawać

Firma chce się rozwijać, walczyć o rynek, w „covidowych” warunkach dodatkowo poszerzyła lub...

30/09/2020

Oczywiste problemy biznesowe i nieoczywiste odpowiedzi w czasach Covid-19

Wiele firm staje przed wyzwaniem dalszego projektowania swojego wzrostu w wyjątkowo zmiennym...

29/09/2020

Wirtualne przywództwo, czyli lider w digitalnym świecie

Przywództwo to świadomy wybór, sama charyzma nie wystarczy, by być dobrym liderem.

28/09/2020

Strategia w czasach pandemii

Często kryzys, obok zagrożenia, stwarza nowe okazje. Aby je dostrzec, trzeba być elastycznym....

4/09/2020

Tarcza 4.0. i kolejne zmiany w prawie pracy

Kolejna tarcza antykryzysowa wprowadziła sporo ważnych zmian w prawie pracy.

22/08/2020

Kontrolujesz własne decyzje? O pułapkach, które funduje nam mózg

Mózg wpada w wiele różnych pułapek, z których nie zdajemy sobie sprawy. A one mają wpływ na...

4/08/2020

BIM Koordynator – pierwsza linia obrony

2020 będziemy pamiętać jako rok Covid-19. Ale zapamiętamy go również jako rok gwałtownej rewolucji...

30/07/2020

Inne podejście do sukcesji

Wiadomo, że słowo 'sukces' kojarzy się pozytywnie. A co się stanie, kiedy dodamy do niego dwie...

29/06/2020

Are you ready to go online? Jak przygotować handlowców do transformacji sprzedaży

O transformacji sprzedaży do online mówiono od kilku dobrych lat, ale była to raczej aspiracja,...

15/06/2020

Projekt ekstremalny od środka – the good, the bad and the ugly

Niezwykłe czasy rodzą niezwykłe historie. Przedstawiam anatomię z projektu, który okazał się być...

1/06/2020

Jak motywować w nieprzewidywalnych czasach

Menadżerowie wciąż poszukują skutecznych sposobów motywowania swoich pracowników. A jeśli w tzw....

27/04/2020

O co tyle krzyku z odpornością psychiczną?

Wyobraź sobie, że jesteś wysoko w górach. Pogoda może zmienić się w każdej chwili. Czasem świeci...

6/04/2020

Ty kontra stres – o mądrej rozgrywce i przygotowaniu na nowe

Pamiętam, jak w 2008 roku pisałem artykuły o zarządzaniu stresem w obliczu kryzysu ekonomicznego,...

30/03/2020

Rozwój w czasach zarazy

Rozwój znajduje się w ćwiartce matrycy Eisenhowera: WAŻNE/NIEPILNE – tak pokazują moje...

23/03/2020

Liderze - doładuj pozytywne emocje

O różnicach pomiędzy byciem menadżerem a liderem powiedziano już bardzo dużo. Aktualna sytuacja to...

13/03/2020

Jak oswoić niepewność – redukuj swój lęk

Kto z nas lubi się bać? Nie chcemy lęku. Unikamy go na różne sposoby (mniej i bardziej zdrowe)....

13/03/2020

Praca zdalna – kluczowe kwestie prawne

W związku z przyspieszonym transferem do pracy zdalnej, stykamy się z pytaniami ze strony działów...

3/03/2020

Jak cię widzą, tak ci płacą – o znaczeniu ubioru w biznesie

Mówi się, że nie powinniśmy oceniać książki po okładce. A i tak często to robimy - wydajemy opinię...

24/02/2020

Zwinność wodospadu, czyli agile mindset

Turkusowe zarządzanie, samoorganizujące się zespoły, zwinność organizacji. Znamy to, prawda? Te i...

29/01/2020

Project management z perspektywy czasu – jak było i jak będzie

Kiedy poprosiliśmy ministra gospodarki o honorowy patronat nad konferencją Project Management,...

16/12/2019

Samoorganizujący się zespół? Tak, ale po sFRISowaniu

Typowa sytuacja: dołączyłeś do projektu Agile i wiesz, że macie stać się zespołem...

4/12/2019

Goodness is good for business – kilka słów o programach wellbeing

Weekend trwa jeszcze w najlepsze, a Ty myślisz tylko o tym, że następnego dnia musisz iść do pracy....

15/11/2019

Rozwój po nowemu – WOW w procesach rozwojowych

Zmiana pokoleniowa w firmach, wszechobecna technologia i rzeczywistość VUCA kształtują nowe...

28/10/2019

Taki mamy klimat – globalne ocieplenie a przyszłość zarządzania projektami

Nie lubimy zmian. Byłoby świetnie, gdyby sprawy mogły podążać ustalonymi od dekad ścieżkami, gdzie...

8/10/2019

Uważny, obecny i skuteczny, czyli mindfulness lidera

Nie masz chwili wytchnienia. Nadmiar obowiązków, presja, pośpiech, konflikty, zmiany, oczekiwania,...

17/09/2019

Digitalne docenianie – spróbuj, co ci szkodzi

Słowa mają siłę. Szczególnie te, które wyrażają docenienie. Ale jak ich używać, gdy zwykłe...

26/08/2019

Wdrożenie BIM to droga do sukcesu - o ile nie idziesz na skróty

W branży budowlanej, jednej z branż sektora bądź co bądź usługowego, sukces opisany jest w bardzo...

6/08/2019

Program rozwojowy od kuchni – doprawiony 70:20:10

Zainspirowała mnie ostatnio międzynarodowa firma dostarczająca produkty żywnościowe bezpośrednio do...