6/02/2017

Sposób na "syndrom szczupaka"

Termin „syndrom szczupaka” pochodzi od eksperymentu przeprowadzonego przez niemieckiego zoologa Karla Möbiusa.

Eksperyment polegał na umieszczeniu tytułowego szczupaka w sporym akwarium, które przedzielono na dwie części szybą. Do jednej wpuszczono szczupaka, a do drugiej małe ryby będące jego naturalnym pożywieniem. Za każdym razem, gdy szczupak próbował atakować rybki - boleśnie uderzał w szklaną przegrodę.

Po pewnym czasie wyjęto szybę i małe ryby zaczęły pływać tuż obok swego wroga. Ten jednak zachowywał się tak, jak gdyby ich wcale nie zauważał. Doświadczenia wcześniejszych bolesnych uderzeń i brak sukcesów w polowaniu niejako wyryły w jego neuronach "mentalną koleinę", by nie atakować.

Podobnie jest z nami - stykając się z nowym problemem, odwołujemy się do wcześniejszych doświadczeń, stereotypów i przekonań, które mogą okazać się w danej sytuacji ograniczające. W tym wypadku syndrom szczupaka objawia się swojego rodzaju "blokadą" na nowe pomysły. Kłopot w tym, że nie jesteśmy w stanie zweryfikować czy wpadliśmy w myślowe "koleiny". Oprócz braku nowatorskich pomysłów nie widać innych symptomów "syndromu szczupaka". Nie wiemy, jak bardzo przytłaczają nas "koleiny" w myśleniu.

Podczas szkoleń z rozwiązywania problemów uzmysławiam uczestnikom, że poszukiwane rozwiązanie było tuż na wyciągnięcie ręki, lecz nie potrafiliśmy go zauważyć. Tak było w przypadku jednej z firm produkcyjnych. Inżynierowie projektujący dozowniki ręczników papierowych nie potrafili przez lata przeskoczyć mentalnej blokady. Zawsze ręczniki odwijano z rolki od zewnątrz. Aż ktoś, z poza branży, wpadł na to, że odwijanie papieru od wewnątrz rolki może mieć więcej zalet.

Najczęściej stosowanymi sposobami na wybicie z "mentalnych kolein" są proste narzędzia do pobudzania kreatywności typu "burza mózgów". Ich wada polega na tym, że nie dają powtarzalnych efektów. Wyjściem z tej sytuacji może być inne podejście do rozwiązywania problemów. Mało kto wie, że rosyjski badacz wynalazczości - Henryk Altszuller, wykonał niezwykłą pracę, w efekcie której powstał TRIZ (Teoria Rozwiązywania Innowacyjnych Zadań). Altszuller, pracując w biurze patentowym, zauważył, że ponad 99% wniosków patentowych nie tworzy nowej koncepcji, a jedynie odkrywa na nowo rozwiązania znane z innej branży. Zauważył, że możliwość przeniesienia pomysłów z innych dziedzin niezwykle podnosi kreatywność. Znalazł sposoby, jak można efektywnie używać inspiracji z mniej znanych nam obszarów. Tak powstały narzędzia do pracy nad innowacyjnymi rozwiązaniami. Wprawdzie poznanie TRIZ zajmuje znacznie więcej czasu niż burza mózgów, lecz efekty zastosowania są odpowiednio dużo korzystniejsze i dają powtarzalne efekty.

Dziś TRIZ to cały zestaw narzędzi z algorytmami postępowania do systematycznego dochodzenia do nowatorskich pomysłów. Korzystają z niego duże organizacje na całym świecie. Miesięcznik Forbes (w artykule: What Makes Samsung Such An Innovative Company?) opisuje kulisy sukcesu firmy Samsung, wskazując na jego źródło we wdrożeniu TRIZ. Pozwoliło to koncernowi na zdystansowanie konkurentów w innowacyjności.

Do Polski TRIZ dociera głównie dzięki zainteresowaniu koncernów zachodnich jak Fiat czy Siemens, mających swoje fabryki w kraju. Świat korzysta z niego szczególnie przy wspomaganiu rozwiązywania problemów R&D. W Polsce narazie najszybciej znalazł uznanie przy rozwiązywaniu problemów produkcyjnych i nowych wdrożeń.

TRIZ wprawdzie wymaga więcej wysiłku, by się go nauczyć, jednak przebija inne metodologie efektywnością. W Polsce jest jeszcze stosunkowo nowy, choć już używany przez kilka firm, głównie do rozwiązywania problemów produkcyjnych. Pierwsze efekty są bardzo obiecujące.

 

Michał Hałas, Ekspert TRIZ, GRUPA ODITK

 

 

 

Autor artykułu
Michał Hałas
4/10/2021

Docenianie - bo żeby docenić…. trzeba cenić

Jak to jest, że 80% badanych Polaków uważa, że warto doceniać, chciałoby być docenianych częściej i...

20/09/2021

Jaką wartość mają wartości w Twojej organizacji?

Jeśli przed pandemią - choć z trzaskiem - dźwigaliśmy braki w kulturze komunikacji czy współpracy w...

7/09/2021

CONTROLLER 5.0 - Controlling Leaders of To(morrow)Day

VUCA Times, globalizacja, Big Data, automatyzacja, robotyzacja, zamiana towarów w usługi, zwinne i...

30/08/2021

Na szerokie wody mnie weź – onboarding w zdalnym wydaniu

Nie zawsze łatwa decyzja o odejściu z poprzedniej firmy, nowe środowisko i zadania, a to wszystko w...

30/07/2021

Klimatyczny wstrząs dla biznesu - „Fit for 55”

Trudno nie dostrzegać symptomów zmian klimatu. Nie tylko zarządzający, ale też pracownicy firm na...

9/07/2021

Trening silnej woli latem (i nie tylko) – to możliwe!

Siła woli to pojęcie, o którym słyszy się stosunkowo często. Zazdrościmy jej tym, którzy ją mają....

21/06/2021

Inspiracja i pragmatyzm – program rozwojowy dla menadżerów w modelu 70:20:10 (case study)

Najbardziej lubię się uczyć na przykładach. Jest w nich dużo inspiracji, ale i lekcji o tym, co...

7/06/2021

Eksperymentowanie - Agile Mindset od kuchni

Zarządzanie w środowisku, w którym nie zachodziły częste zmiany, było relatywnie łatwe. Gdy jest...

24/05/2021

Jaka piękna katastrofa – lekcje płynące z Misji Apollo 13

Wszyscy wiemy, że warto uczyć się na sukcesach. A ja, tak jak bohater filmu Ridleya Scotta „Dobry...

10/05/2021

Nowe potrzeby to nowe benefity – jak zapewnić pracownikom wsparcie psychologiczne

Nowe potrzeby pracowników wymagają świeżego spojrzenia na benefity.

27/04/2021

Agile Mindset – hit czy kit?

Agile, agility, agile mindset, zwinność, agile leadership - to hasła, które od miesięcy są na...

19/04/2021

Na „covidową rzeczywistość” odpowiedz realizmem

Czy wiesz, że większość ludzi poświęca ponad 80% swojego życia na rozpamiętywanie tego, co było lub...

15/03/2021

Leadership w nowej normalności

O transformacji przywództwa mówiono od przynajmniej 10 lat. Jednak to ostatni rok pokazał prawdziwe...

18/01/2021

Zarządzanie konfliktem – ważny element dobrego przywództwa

Burza i pioruny, a potem ciche dni – znasz to? A może jednak od początku cisza, ale atmosfera w...

10/12/2020

Od czego zacząć, gdy spada sprzedaż?

Spadek sprzedaży stawia zarządzających firmą przed dylematem, jak najlepiej na zmiennym rynku...

27/11/2020

Czy sprzedawać wszystkim klientom?

Kiedy spadają przychody, rodzi się pokusa, by sprzedawać wszystkim klientom, którzy się pojawią....

18/11/2020

Zwinność jest wtedy, gdy piłka jest w grze – krótki przewodnik po AGILITY

W sporcie zwinność jest bezcenna. Szybkie podania, przejęcia, zmiany, przepływ energii między...

22/10/2020

Kogo zatrudnić na Dyrektora Sprzedaży? To zależy, co i jak ma sprzedawać

Firma chce się rozwijać, walczyć o rynek, w „covidowych” warunkach dodatkowo poszerzyła lub...

30/09/2020

Oczywiste problemy biznesowe i nieoczywiste odpowiedzi w czasach Covid-19

Wiele firm staje przed wyzwaniem dalszego projektowania swojego wzrostu w wyjątkowo zmiennym...

29/09/2020

Wirtualne przywództwo, czyli lider w digitalnym świecie

Przywództwo to świadomy wybór, sama charyzma nie wystarczy, by być dobrym liderem.

28/09/2020

Strategia w czasach pandemii

Często kryzys, obok zagrożenia, stwarza nowe okazje. Aby je dostrzec, trzeba być elastycznym....

4/09/2020

Tarcza 4.0. i kolejne zmiany w prawie pracy

Kolejna tarcza antykryzysowa wprowadziła sporo ważnych zmian w prawie pracy.

22/08/2020

Kontrolujesz własne decyzje? O pułapkach, które funduje nam mózg

Mózg wpada w wiele różnych pułapek, z których nie zdajemy sobie sprawy. A one mają wpływ na...

4/08/2020

BIM Koordynator – pierwsza linia obrony

Ostatni rok będziemy pamiętać nie tylko jako rok Covid-19, ale też rok gwałtownej rewolucji...

30/07/2020

Inne podejście do sukcesji

Wiadomo, że słowo 'sukces' kojarzy się pozytywnie. A co się stanie, kiedy dodamy do niego dwie...

29/06/2020

Are you ready to go online? Jak przygotować handlowców do transformacji sprzedaży

O transformacji sprzedaży do online mówiono od kilku dobrych lat, ale była to raczej aspiracja,...

15/06/2020

Projekt ekstremalny od środka – the good, the bad and the ugly

Niezwykłe czasy rodzą niezwykłe historie. Przedstawiam anatomię z projektu, który okazał się być...

1/06/2020

Jak motywować w nieprzewidywalnych czasach

Menadżerowie wciąż poszukują skutecznych sposobów motywowania swoich pracowników. A jeśli w tzw....

27/04/2020

O co tyle krzyku z odpornością psychiczną?

Wyobraź sobie, że jesteś wysoko w górach. Pogoda może zmienić się w każdej chwili. Czasem świeci...

6/04/2020

Ty kontra stres – o mądrej rozgrywce i przygotowaniu na nowe

Pamiętam, jak w 2008 roku pisałem artykuły o zarządzaniu stresem w obliczu kryzysu ekonomicznego,...

30/03/2020

Rozwój w czasach zarazy

Rozwój znajduje się w ćwiartce matrycy Eisenhowera: WAŻNE/NIEPILNE – tak pokazują moje...

23/03/2020

Liderze - doładuj pozytywne emocje

O różnicach pomiędzy byciem menadżerem a liderem powiedziano już bardzo dużo. Aktualna sytuacja to...

13/03/2020

Jak oswoić niepewność – redukuj swój lęk

Kto z nas lubi się bać? Nie chcemy lęku. Unikamy go na różne sposoby (mniej i bardziej zdrowe)....

13/03/2020

Praca zdalna – kluczowe kwestie prawne

W związku z przyspieszonym transferem do pracy zdalnej, stykamy się z pytaniami ze strony działów...

3/03/2020

Jak cię widzą, tak ci płacą – o znaczeniu ubioru w biznesie

Mówi się, że nie powinniśmy oceniać książki po okładce. A i tak często to robimy - wydajemy opinię...

24/02/2020

Zwinność wodospadu, czyli agile mindset

Turkusowe zarządzanie, samoorganizujące się zespoły, zwinność organizacji. Znamy to, prawda? Te i...

29/01/2020

Project management z perspektywy czasu – jak było i jak będzie

Kiedy poprosiliśmy ministra gospodarki o honorowy patronat nad konferencją Project Management,...

16/12/2019

Samoorganizujący się zespół? Tak, ale po sFRISowaniu

Typowa sytuacja: dołączyłeś do projektu Agile i wiesz, że macie stać się zespołem...

4/12/2019

Goodness is good for business – kilka słów o programach wellbeing

Weekend trwa jeszcze w najlepsze, a Ty myślisz tylko o tym, że następnego dnia musisz iść do pracy....

15/11/2019

Rozwój po nowemu – WOW w procesach rozwojowych

Zmiana pokoleniowa w firmach, wszechobecna technologia i rzeczywistość VUCA kształtują nowe...