26/01/2015

Utrata zaufania i zwolnienie pracownika

Ryszard został zwolniony z powodu utraty zaufania pracodawcy, ale odwołał się do sądu pracy i wygrał.

Ryszard pracował jako kierownik administracyjny w zarządzie komunikacji miejskiej. Jego praca polegała m.in. na nadzorowaniu procesów zakupowych, zarządzaniu majątkiem zarządu i zamówieniami publicznymi. W firmie pracował już 10 lat i cieszył się dobrą opinią zarówno dyrektora, jak i kolegów. Był zaangażowany, punktualny i bardzo dociekliwy. Ta dociekliwość stała się też źródłem jego problemów.

Zarządzając dokumentacją firmy, pan Ryszard zwrócił uwagę na umowę, która wzbudziła jego wątpliwości. Rzecz dotyczyła użyczenia prywatnej spółce sprzętu o dużej wartości. Chodziło o nowo zakupiony zestaw do prezentacji i wizualizacji wraz z systemem nagrywania oraz nagłośnieniem. Biorącym w użyczenie była instytucja, z którą zarząd komunikacji miejskiej nie współpracował. Poza tym nie miał też szczególnego interesu w takowym wypożyczaniu sprzętu, bowiem usługa ta na rynku kosztowałaby kilkanaście tysięcy złotych. Pan Ryszard zainteresował się tą sprawą i znalazł więcej podobnych umów, z innymi podmiotami, zawsze bez wynagrodzenia dla komunikacji miejskiej, czasem z jakąś formą promocji.

Aby wyjaśnić sytuację i powstałe wątpliwości, pan Ryszard swoje pierwsze kroki skierował do dyrektora. Znali się od wielu lat, mieli też dobre relacje prywatne i wydawało się, że nie zrodzi to między nimi żadnego konfliktu. Dyrektor bardzo się jednak zdenerwował, wskazując jednocześnie, że zainteresowanie tym zagadnieniem nie leży w kompetencji pana Ryszarda i że to dyrektor właśnie ma wyłączne prawo podpisywania takich umów na swą własną odpowiedzialność. Przełożony kategorycznie zakazał także panu Ryszardowi dalszego zajmowania się tymi sprawami, skoro nie odpowiada on za politykę marketingową zarządu, której to rzekomo miały służyć zawierane umowy.

Pan Ryszard początkowo uznał, że powinien posłuchać przełożonego, jednak gdy dowiedział się o kolejnych umowach użyczenia sprzętu i lokalu ZKM, postanowił zainteresować sprawą prezydenta miasta. Umówił się z nim na spotkanie i podzielił swoimi wątpliwościami. Prezydent zaś obiecał przyjrzeć się sprawie i na tym spotkanie się skończyło.

Po tygodniu Pan Ryszard otrzymał od swojego dyrektora wypowiedzenie umowy o pracę wraz z podaniem przyczyny: "utrata zaufania na skutek złożenia donosu na pracodawcę". Zaskoczenie pana Ryszarda ustąpiło jednak złości i zaowocowało złożeniem odwołania do sądu pracy.

Rozprawę wyznaczono dość szybko, każda ze stron złożyła także pisma procesowe. Pan Ryszard wskazywał na dwie okoliczności, które, jego zdaniem, powinny skutkować ponownym przyjęciem go do pracy. Po pierwsze twierdził, że takie ujęcie powodu zwolnienia pracownika stanowi konstrukcyjną wadę wypowiedzenia, polegającą na jego lakoniczności, braku konkretności i precyzji. Po drugie, zdaniem pana Ryszarda, jego działanie polegające na poinformowaniu prezydenta, który sprawuje nadzór nad miejskimi instytucjami, o wątpliwościach dotyczących gospodarności w zarządzaniu mieniem publicznym nie było działaniem niewłaściwym. Zdaniem pracownika, jego postawa była przejawem troski o finanse publiczne, a on sam wystąpił w roli "sygnalisty", tj. osoby, która wskazuje na możliwe nieprawidłowości i z tego tytułu powinna podlegać ochronie, nie zaś zwolnieniu.

Z przedstawionym stanowiskiem nie zgodził się pracodawca, który w odpowiedzi na pozew podkreślał, że orzecznictwo Sądu Najwyższego pozwala na zwolnienie pracownika w takiej sytuacji. Na potwierdzenie powyższego pracodawca przytoczył wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2009 (sygn. II PK 156/2008), w którym stwierdzono, iż: "nie ulega wątpliwości, że brak zaufania do pracownika można uznać za uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę, zwłaszcza gdy pracownik zajmuje stanowisko kierownicze". Pracodawca podkreślał także, iż pan Ryszard nie miał prawa udać się z pominięciem drogi służbowej do przełożonego dyrektora - prezydenta miasta, w celu złożenia skargi oraz fakt, że w sprawie nie toczy się żadne postępowanie karne przeciwko dyrektorowi, ani też nie pojawiają się żadne oskarżenia o nieprawidłowości w zarządzaniu ZKM.

Przeciw takiemu stanowisku oponował pan Ryszard, wskazując, iż rzekoma utrata zaufania do pracownika jest pojęciem zbyt ogólnym i jako takie nie powinno być nadużywane. Zdaniem pracownika, podana przyczyna nie może być traktowana arbitralnie a do zwolnienia potrzebne są konkretne i solidne przesłanki, które w tej sytuacji nie występują. Pan Ryszard silnie akcentował swoje intencje, które zdecydowały o rozmowie z prezydentem oraz to, że nie działał personalnie przeciwko nikomu - kierował się wyłącznie dobrem zakładu pracy.

Sprawę rozstrzygnął sąd pracy, który w swoim wyroku przywrócił pana Ryszarda do pracy. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że istotnie stosunek pracy to więź, która wymaga zaufania pomiędzy pracodawcą a pracownikiem. Sąd nie zgodził się jednak zdecydowanie z pracodawcą, by w tym konkretnym przypadku można było powołać się przy zwolnieniu z pracy na utratę zaufania. Zdaniem sądu, pracodawca nie zrozumiał tezy wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2009 (sygn. II PK 156/2008). W dalszej, poza cytowaną, części wyroku pojawia się bowiem stwierdzenie, że warunkiem takiego zwolnienia pracownika: "jest to, aby zachowanie pracownika mogłoby być obiektywnie ocenione jako naganne, także wtedy, gdy jest to niezawinione". Pracodawca nie odniósł się do jeszcze jednego, istotnego fragmentu tego orzeczenia. Sąd Najwyższy wskazał, że utrata zaufania do pracownika, jako podstawa decyzji pracodawcy o wypowiedzeniu stosunku pracy, ma specyficzny, subiektywny charakter. "Nie każdy przypadek utraty zaufania do pracownika może być uznany za uzasadniający wypowiedzenie. Utrata zaufania musi mieć bowiem oparcie w przesłankach natury obiektywnej i racjonalnej. Nie może wynikać z samowoli, czy wyłącznie z subiektywnych uprzedzeń pracodawcy" - orzekł Sąd Najwyższy.

Z takim rozstrzygnięciem sprawy ponownie nie zgodził się pracodawca i od wyroku sądu rejonowego wywiódł apelację, w której podnosił te same argumenty co uprzednio. Jednak również sąd okręgowy stanął po stronie pana Ryszarda. Przyjmując jako własne uzasadnienie wyroku sądu rejonowego, drugi wyrok wskazywał na jeszcze jedną okoliczność. Nie było zdaniem sądu istotne w postawie pana Ryszarda, czy jego wątpliwości potwierdziły się, czy nie. Jeżeli pracownik posiada subiektywną ocenę potencjalnych problemów zakładu pracy i kieruje się przy tym dobrą wolą oraz chęcią uniknięcia tychże problemów, to postawa ta nie powinna być traktowana negatywnie, a tym bardziej nie może być podstawą do wypowiedzeniu umowy o pracę takiemu pracownikowi.

Wyrok sądu okręgowego był prawomocny. Pracodawca nie zaryzykował złożenia skargi kasacyjnej od wyroku. Pan Ryszard wrócił do pracy i nadal wykonuje obowiązki kierownika administracyjnego. Z jego perspektywy sprawa skończyła się pełnym zwycięstwem, niestety relacje w firmie nie są już tak dobre jak poprzednio. Historia pana Ryszarda winna pokazać zarówno pracownikom, jak i pracodawcom, że modna ostatnio "utrata zaufania", jako powód zwolnienia winna być traktowana szczególnie ostrożnie i mieć silne podstawy, w przeciwnym razie pracownikowi nie będzie trudno uzyskać od pracodawcy odszkodowania lub obronić swojego miejsca pracy.

 

Grzegorz Ilnicki - Trener Grupy ODiTK

 

 

 

Autor artykułu
GRZEGORZ ILNICKI
4/10/2021

Docenianie - bo żeby docenić…. trzeba cenić

Jak to jest, że 80% badanych Polaków uważa, że warto doceniać, chciałoby być docenianych częściej i...

20/09/2021

Jaką wartość mają wartości w Twojej organizacji?

Jeśli przed pandemią - choć z trzaskiem - dźwigaliśmy braki w kulturze komunikacji czy współpracy w...

7/09/2021

CONTROLLER 5.0 - Controlling Leaders of To(morrow)Day

VUCA Times, globalizacja, Big Data, automatyzacja, robotyzacja, zamiana towarów w usługi, zwinne i...

30/08/2021

Na szerokie wody mnie weź – onboarding w zdalnym wydaniu

Nie zawsze łatwa decyzja o odejściu z poprzedniej firmy, nowe środowisko i zadania, a to wszystko w...

30/07/2021

Klimatyczny wstrząs dla biznesu - „Fit for 55”

Trudno nie dostrzegać symptomów zmian klimatu. Nie tylko zarządzający, ale też pracownicy firm na...

9/07/2021

Trening silnej woli latem (i nie tylko) – to możliwe!

Siła woli to pojęcie, o którym słyszy się stosunkowo często. Zazdrościmy jej tym, którzy ją mają....

21/06/2021

Inspiracja i pragmatyzm – program rozwojowy dla menadżerów w modelu 70:20:10 (case study)

Najbardziej lubię się uczyć na przykładach. Jest w nich dużo inspiracji, ale i lekcji o tym, co...

7/06/2021

Eksperymentowanie - Agile Mindset od kuchni

Zarządzanie w środowisku, w którym nie zachodziły częste zmiany, było relatywnie łatwe. Gdy jest...

24/05/2021

Jaka piękna katastrofa – lekcje płynące z Misji Apollo 13

Wszyscy wiemy, że warto uczyć się na sukcesach. A ja, tak jak bohater filmu Ridleya Scotta „Dobry...

10/05/2021

Nowe potrzeby to nowe benefity – jak zapewnić pracownikom wsparcie psychologiczne

Nowe potrzeby pracowników wymagają świeżego spojrzenia na benefity.

27/04/2021

Agile Mindset – hit czy kit?

Agile, agility, agile mindset, zwinność, agile leadership - to hasła, które od miesięcy są na...

19/04/2021

Na „covidową rzeczywistość” odpowiedz realizmem

Czy wiesz, że większość ludzi poświęca ponad 80% swojego życia na rozpamiętywanie tego, co było lub...

15/03/2021

Leadership w nowej normalności

O transformacji przywództwa mówiono od przynajmniej 10 lat. Jednak to ostatni rok pokazał prawdziwe...

18/01/2021

Zarządzanie konfliktem – ważny element dobrego przywództwa

Burza i pioruny, a potem ciche dni – znasz to? A może jednak od początku cisza, ale atmosfera w...

10/12/2020

Od czego zacząć, gdy spada sprzedaż?

Spadek sprzedaży stawia zarządzających firmą przed dylematem, jak najlepiej na zmiennym rynku...

27/11/2020

Czy sprzedawać wszystkim klientom?

Kiedy spadają przychody, rodzi się pokusa, by sprzedawać wszystkim klientom, którzy się pojawią....

18/11/2020

Zwinność jest wtedy, gdy piłka jest w grze – krótki przewodnik po AGILITY

W sporcie zwinność jest bezcenna. Szybkie podania, przejęcia, zmiany, przepływ energii między...

22/10/2020

Kogo zatrudnić na Dyrektora Sprzedaży? To zależy, co i jak ma sprzedawać

Firma chce się rozwijać, walczyć o rynek, w „covidowych” warunkach dodatkowo poszerzyła lub...

30/09/2020

Oczywiste problemy biznesowe i nieoczywiste odpowiedzi w czasach Covid-19

Wiele firm staje przed wyzwaniem dalszego projektowania swojego wzrostu w wyjątkowo zmiennym...

29/09/2020

Wirtualne przywództwo, czyli lider w digitalnym świecie

Przywództwo to świadomy wybór, sama charyzma nie wystarczy, by być dobrym liderem.

28/09/2020

Strategia w czasach pandemii

Często kryzys, obok zagrożenia, stwarza nowe okazje. Aby je dostrzec, trzeba być elastycznym....

4/09/2020

Tarcza 4.0. i kolejne zmiany w prawie pracy

Kolejna tarcza antykryzysowa wprowadziła sporo ważnych zmian w prawie pracy.

22/08/2020

Kontrolujesz własne decyzje? O pułapkach, które funduje nam mózg

Mózg wpada w wiele różnych pułapek, z których nie zdajemy sobie sprawy. A one mają wpływ na...

4/08/2020

BIM Koordynator – pierwsza linia obrony

Ostatni rok będziemy pamiętać nie tylko jako rok Covid-19, ale też rok gwałtownej rewolucji...

30/07/2020

Inne podejście do sukcesji

Wiadomo, że słowo 'sukces' kojarzy się pozytywnie. A co się stanie, kiedy dodamy do niego dwie...

29/06/2020

Are you ready to go online? Jak przygotować handlowców do transformacji sprzedaży

O transformacji sprzedaży do online mówiono od kilku dobrych lat, ale była to raczej aspiracja,...

15/06/2020

Projekt ekstremalny od środka – the good, the bad and the ugly

Niezwykłe czasy rodzą niezwykłe historie. Przedstawiam anatomię z projektu, który okazał się być...

1/06/2020

Jak motywować w nieprzewidywalnych czasach

Menadżerowie wciąż poszukują skutecznych sposobów motywowania swoich pracowników. A jeśli w tzw....

27/04/2020

O co tyle krzyku z odpornością psychiczną?

Wyobraź sobie, że jesteś wysoko w górach. Pogoda może zmienić się w każdej chwili. Czasem świeci...

6/04/2020

Ty kontra stres – o mądrej rozgrywce i przygotowaniu na nowe

Pamiętam, jak w 2008 roku pisałem artykuły o zarządzaniu stresem w obliczu kryzysu ekonomicznego,...

30/03/2020

Rozwój w czasach zarazy

Rozwój znajduje się w ćwiartce matrycy Eisenhowera: WAŻNE/NIEPILNE – tak pokazują moje...

23/03/2020

Liderze - doładuj pozytywne emocje

O różnicach pomiędzy byciem menadżerem a liderem powiedziano już bardzo dużo. Aktualna sytuacja to...

13/03/2020

Jak oswoić niepewność – redukuj swój lęk

Kto z nas lubi się bać? Nie chcemy lęku. Unikamy go na różne sposoby (mniej i bardziej zdrowe)....

13/03/2020

Praca zdalna – kluczowe kwestie prawne

W związku z przyspieszonym transferem do pracy zdalnej, stykamy się z pytaniami ze strony działów...

3/03/2020

Jak cię widzą, tak ci płacą – o znaczeniu ubioru w biznesie

Mówi się, że nie powinniśmy oceniać książki po okładce. A i tak często to robimy - wydajemy opinię...

24/02/2020

Zwinność wodospadu, czyli agile mindset

Turkusowe zarządzanie, samoorganizujące się zespoły, zwinność organizacji. Znamy to, prawda? Te i...

29/01/2020

Project management z perspektywy czasu – jak było i jak będzie

Kiedy poprosiliśmy ministra gospodarki o honorowy patronat nad konferencją Project Management,...

16/12/2019

Samoorganizujący się zespół? Tak, ale po sFRISowaniu

Typowa sytuacja: dołączyłeś do projektu Agile i wiesz, że macie stać się zespołem...

4/12/2019

Goodness is good for business – kilka słów o programach wellbeing

Weekend trwa jeszcze w najlepsze, a Ty myślisz tylko o tym, że następnego dnia musisz iść do pracy....

15/11/2019

Rozwój po nowemu – WOW w procesach rozwojowych

Zmiana pokoleniowa w firmach, wszechobecna technologia i rzeczywistość VUCA kształtują nowe...