18.03.2013

Wybierz - jak chcesz zareagować

Tomasz jest managerem średniego szczebla. Właśnie odebrał telefon. Po zaledwie kilku sekundach rozmowy zbladł, a jego tętno wyraźnie wzrosło. Został poinformowany o kryzysowej sytuacji, musi podjąć decyzję. Nie ma jednak żadnych sensownych pomysłów.

Ów brak pomysłów w takiej sytuacji nie jest niczym dziwnym, ponieważ wiadomość, którą usłyszał Tomasz, uruchomiła
w jego organizmie szereg reakcji, z których najważniejszą jest rozprowadzanie przez krew wydzielonej w nadnerczach adrenaliny. Reakcja ta jest nazywana reakcją "uciekaj albo walcz". Nie trzeba bowiem spotkać w lesie przysłowiowego dzika, aby we krwi znalazła się spora porcja adrenaliny, która w sytuacji zagrożenia pomogłaby nam wskoczyć na drzewo. Wystarczy być w biurze i usłyszeć podbijającą emocje wiadomość - tak, jak zdarzyło się Tomaszowi. Inne objawy, których Tomasz nie jest świadomy, to zmniejszenie ilości krwi w organach trawiennych czy mózgu, bo one do ucieczki ani do walki nie są tak istotne jak mięśnie. Zmobilizowany przez adrenalinę organizm całą energię kieruje właśnie do mięśni. Kłopot w tym, że Tomasz ma teraz wykonać pracę mózgiem - nie mięśniami. Jest jednak zbyt zdenerwowany, by myśleć racjonalnie. Jak to ujął Napoleon Hill "Hotheads do not produce cool thoughts" (ang. gorące głowy nie dają chłodnych myśli - gra słów - cool oznacza bowiem zarówno zimny jak i bombowy). Jesteśmy stworzeni
w ten sposób, że na niektóre bodźce reagujemy w sposób emocjonalny. W sytuacji zagrożenia taka emocjonalna reakcja "uciekaj lub walcz" może być dla człowieka zachowaniem ratującym życie. Zwłaszcza, jeśli nie mamy czasu na zbyt długą analizę sytuacji, albo nie mamy wszystkich danych, by podjąć racjonalną decyzję o działaniu. Sprawa ma się, inaczej, kiedy stres wywołuje automatyczną reakcję - nawet wtedy, gdy nasze życie nie jest bezpośrednio zagrożone. Tak często dzieje się właśnie w pracy.

Umiejętność radzenia sobie ze stresującymi sytuacjami należy do kilku najważniejszych obszarów oddzielających najlepszych managerów od tych "tylko dobrych". Powód jest oczywisty - jesteśmy ludźmi i mamy emocje, emocje zaś mają kluczowy udział w podejmowaniu decyzji. Powiedzmy, że ktoś dowiedział się, iż został nieuczciwie potraktowany przez klienta. Jeśli emocje wezmą górę, to skutkiem będzie decyzja podjęta bez cennej rozwagi. Warto się bowiem upewnić, czy to, co się komuś wydaje, zaistniało naprawdę, czy też jest jakimś wyolbrzymieniem, bądź zwykłym nieporozumieniem.

Umiejętność wyboru reakcji na zewnętrzne bodźce jest ważna dla każdego - statystyka nie pozostawia złudzeń - wszystkich nas spotykają przeciwności. W przypadku Tomasza, który dodatkowo jest managerem, sytuacja jest o tyle skomplikowana, iż jego postawa pociąga za sobą postawę ludzi, na których ma wpływ. Jeśli wybierze krzyk, narzekanie, zrzucanie winy na innych czy też bierność lub zamartwianie się, to owoce takiej postawy będą prędzej czy później widoczne - także w bardzo twardych wskaźnikach, takich jak opóźnienia, przekroczenie budżetu czy złe referencje wychodzące od klienta. Za taką atmosferą w zespole nie będą też tęsknić współpracownicy.

W radzeniu sobie z nieintuicyjnym przecież wybieraniem pozytywnej reakcji, można wspomóc się sprawdzonymi technikami. Poniżej przedstawię technikę pomocną w sytuacji panicznego lęku i zamartwiania się. Sprawdza się ona zwłaszcza w warunkach, kiedy odpowiedzialność za wynik może stać się nie do zniesienia. Dale Carnegi w swoim bestsellerze "Jak przestać się martwić i zacząć żyć" wspomina problem, który pojawił się w projekcie nowatorskiej instalacji paliwowej. Kierujący tym projektem inżynier stwierdził, że z powodu tego problemu firma dużo straci i zaczął panicznie obawiać się przyszłości. Zmęczony ciągłym zamartwianiem się i niepewnością odkrył technikę radzenia sobie
z panicznym lękiem.

Najpierw zmierzył się wewnętrznie z maksymalnie najgorszymi skutkami owej sytuacji. Doszedł do tego,
że w najgorszym razie może go spotkać zwolnienie z pracy, a inwestorzy stracą swoje pieniądze. Następnie pogodził się z tym, że wówczas będzie musiał poszukać nowej pracy - takie sytuacje są przecież do przejścia. Kiedy odżył, bo opuścił go już paniczny strach, zdecydował, że najlepszym obecnie wyjściem będzie zawiadomić o problemie przełożonych. Następnie mógł zacząć się zastanawiać, co można zrobić jeszcze teraz, aby zminimalizować straty dla firmy. W czasie tych poszukiwań i kolejnych prób technicznych odkrył sposób rozwiązania problemu. Inwestorzy na jego wniosek zgodzili się wyłożyć dodatkowe pieniądze i zamiast fiaska zakończyli inwestycję z zyskiem tylko o ¼ mniejszym niż planowali.

Wewnętrzne zwycięstwo tego człowieka stało się inspiracją do napisania książki, która później sprzedała się w milionach egzemplarzy. Okazuje się, że nawet w tak trudnej sytuacji, gdy napiera na nas paraliżujący strach, nadal mamy wybór
i możemy wydostać się spod tego lęku.

Tomasz, od którego zaczęliśmy, w pierwszej kolejności powinien przywrócić jasność myślenia po wyrzucie adrenaliny, która przygotowała go raczej na nagły wysiłek fizyczny niż intelektualne rozważania. Najłatwiej jest to osiągnąć wykonując intensywną pracę mięśniami, aby niejako wypalić napad stresu i pozbyć się buzujących hormonów. Wystarczy kilka minut wspinania się po schodach, aby osiągnąć stan "odblokowania" umysłu. Wtedy dopiero można myśleć racjonalnie. Podobnie, jak z blokadą spowodowaną przez paniczny strach - najpierw trzeba poradzić sobie z ową blokadą - dopiero później jesteśmy na tyle rozluźnieni, aby móc myśleć. Spięty stresem człowiek może bowiem nie zauważyć nawet oczywistych rozwiązań.

Sztuka wyboru reakcji na zewnętrzne bodźce to ważna umiejętność na każdym szczeblu kariery. Można uczyć się tej sztuki wykorzystując nadarzające się stresujące sytuacje. Odblokowywanie trzeźwego myślenia jest umiejętnością, której nie uczą w szkole, a może nas wielokrotnie wyratować z opałów stresujących sytuacji.

 

Michał Hałas, Trener Grupy ODiTK

 

 

04.09.2020

Tarcza 4.0. i kolejne zmiany w prawie pracy

Kolejna tarcza antykryzysowa wprowadziła sporo ważnych zmian w prawie pracy.

[więcej]
02.09.2020

Wirtualne przywództwo, czyli lider w digitalnym świecie

Przywództwo to świadomy wybór, sama charyzma nie wystarczy, by być dobrym liderem.

[więcej]
22.08.2020

Kontrolujesz własne decyzje? O pułapkach, które funduje nam mózg

Mózg wpada w wiele różnych pułapek, z których nie zdajemy sobie sprawy. A one mają wpływ na...

[więcej]
04.08.2020

BIM Koordynator – pierwsza linia obrony

2020 będziemy pamiętać jako rok Covid-19. Ale zapamiętamy go również jako rok gwałtownej rewolucji...

[więcej]
30.07.2020

Inne podejście do sukcesji

Wiadomo, że słowo 'sukces' kojarzy się pozytywnie. A co się stanie, kiedy dodamy do niego dwie...

[więcej]
29.06.2020

Are you ready to go online? Jak przygotować handlowców do transformacji sprzedaży

O transformacji sprzedaży do online mówiono od kilku dobrych lat, ale była to raczej aspiracja,...

[więcej]
15.06.2020

Projekt ekstremalny od środka – the good, the bad and the ugly

Niezwykłe czasy rodzą niezwykłe historie. Przedstawiam anatomię z projektu, który okazał się być...

[więcej]
01.06.2020

Jak motywować w nieprzewidywalnych czasach

Menadżerowie wciąż poszukują skutecznych sposobów motywowania swoich pracowników. A jeśli w tzw....

[więcej]
27.04.2020

O co tyle krzyku z odpornością psychiczną?

Wyobraź sobie, że jesteś wysoko w górach. Pogoda może zmienić się w każdej chwili. Czasem świeci...

[więcej]
06.04.2020

Ty kontra stres – o mądrej rozgrywce i przygotowaniu na nowe

Pamiętam, jak w 2008 roku pisałem artykuły o zarządzaniu stresem w obliczu kryzysu ekonomicznego,...

[więcej]
30.03.2020

Rozwój w czasach zarazy

Rozwój znajduje się w ćwiartce matrycy Eisenhowera: WAŻNE/NIEPILNE – tak pokazują moje...

[więcej]
23.03.2020

Liderze - doładuj pozytywne emocje

O różnicach pomiędzy byciem menadżerem a liderem powiedziano już bardzo dużo. Aktualna sytuacja to...

[więcej]
13.03.2020

Jak oswoić niepewność – redukuj swój lęk

Kto z nas lubi się bać? Nie chcemy lęku. Unikamy go na różne sposoby (mniej i bardziej zdrowe)....

[więcej]
13.03.2020

Praca zdalna – kluczowe kwestie prawne

W związku z przyspieszonym transferem do pracy zdalnej, stykamy się z pytaniami ze strony działów...

[więcej]
03.03.2020

Jak cię widzą, tak ci płacą – o znaczeniu ubioru w biznesie

Mówi się, że nie powinniśmy oceniać książki po okładce. A i tak często to robimy - wydajemy opinię...

[więcej]
24.02.2020

Zwinność wodospadu, czyli agile mindset

Turkusowe zarządzanie, samoorganizujące się zespoły, zwinność organizacji. Znamy to, prawda? Te i...

[więcej]
29.01.2020

Project management z perspektywy czasu – jak było i jak będzie

Kiedy poprosiliśmy ministra gospodarki o honorowy patronat nad konferencją Project Management,...

[więcej]
16.12.2019

Samoorganizujący się zespół? Tak, ale po sFRISowaniu

Typowa sytuacja: dołączyłeś do projektu Agile i wiesz, że macie stać się zespołem...

[więcej]
04.12.2019

Goodness is good for business – kilka słów o programach wellbeing

Weekend trwa jeszcze w najlepsze, a Ty myślisz tylko o tym, że następnego dnia musisz iść do pracy....

[więcej]
15.11.2019

Rozwój po nowemu – WOW w procesach rozwojowych

Zmiana pokoleniowa w firmach, wszechobecna technologia i rzeczywistość VUCA kształtują nowe...

[więcej]
28.10.2019

Taki mamy klimat – globalne ocieplenie a przyszłość zarządzania projektami

Nie lubimy zmian. Byłoby świetnie, gdyby sprawy mogły podążać ustalonymi od dekad ścieżkami, gdzie...

[więcej]
08.10.2019

Uważny, obecny i skuteczny, czyli mindfulness lidera

Nie masz chwili wytchnienia. Nadmiar obowiązków, presja, pośpiech, konflikty, zmiany, oczekiwania,...

[więcej]
17.09.2019

Digitalne docenianie – spróbuj, co ci szkodzi

Słowa mają siłę. Szczególnie te, które wyrażają docenienie. Ale jak ich używać, gdy zwykłe...

[więcej]
26.08.2019

Wdrożenie BIM to droga do sukcesu - o ile nie idziesz na skróty

W branży budowlanej, jednej z branż sektora bądź co bądź usługowego, sukces opisany jest w bardzo...

[więcej]
06.08.2019

Program rozwojowy od kuchni – doprawiony 70:20:10

Zainspirowała mnie ostatnio międzynarodowa firma dostarczająca produkty żywnościowe bezpośrednio do...

[więcej]
29.07.2019

Czy opłaca się inwestować w personal branding kadry menadżerskiej?

Czy inwestując w markę osobistą menadżera, nie pomagamy mu w gładkim przejściu do konkurencji?...

[więcej]
08.07.2019

Wódz z nerwami na wodzy

Jaka jest wspólna cecha menadżerów? Poza tym, że kierują ludźmi w organizacjach, zdecydowana...

[więcej]
27.05.2019

Załatwiony w białych rękawiczkach

Menadżerze, markę osobistą buduj wtedy, kiedy masz pracę.

[więcej]
15.05.2019

BIM - siła kompetentnego zespołu

Ostatni rok to czas niezwykle intensywnego rozwoju BIM (Building Information Modeling) w Polsce....

[więcej]
08.04.2019

Głodni doceniania, czyli słów kilka o roli docenienia w miejscu pracy

Paradoks dzisiejszych czasów: mnożą się programy uznaniowe i benefitowe dla pracowników, a poziom...

[więcej]
26.03.2019

Złoto ukryte u konstruktorów, czyli Design For Assembly (DFA)

Realia pracy konstruktorów zwykle wyglądają tak, że menadżerowie oczekują od nich sporego tempa. Bo...

[więcej]
04.03.2019

Jak, a nie co – kiedy proces jest ważniejszy niż cel

Ludzie odnoszący sukcesy i ich nieodnoszący mają takie same cele.

[więcej]
18.02.2019

Business acumen, czyli czy leci z nami pilot

Poprawa EBITDA o 2,5% jest jednym z celów strategicznych pewnej firmy. Brzmi sensownie. Ale czy...

[więcej]
21.01.2019

Menadżerze, chcesz „uczynić” ludzi odpowiedzialnymi?

Jednym z wyzwań, o których najczęściej mówią liderzy, jest brak odpowiedzialności w ich...

[więcej]
09.01.2019

Storywatching w działaniach HR

W grudniu „Forbes” opublikował listę najlepiej zarabiających Youtuberów. Na jej szczycie znalazł...

[więcej]
17.12.2018

Trendy rozwojowe 2018/2019 – czym bije serce rozwoju?

I znów znienacka dopadł nas koniec roku! Myślę, że nie tylko mnie zatrważa, jak czas po prostu...

[więcej]
10.12.2018

Innowacyjność w Polsce – jak to naprawdę wygląda?

Innowacyjność w Polsce ma różne oblicza. Dużo w tym kontekście mówi się o start-upach, i słusznie....

[więcej]
05.11.2018

Relacje – cichy zabójca sprzedaży?

Od kilku lat w procesach sprzedażowych kładzie się nacisk na budowanie relacji z klientem. Kierunek...

[więcej]
29.10.2018

Zmiany i nowości w wytycznych i certyfikacji IPMA

Najnowsza wersja „Wytycznych Kompetencji Indywidualnych w Zarządzaniu Projektami, Programami i...

[więcej]
15.10.2018

Planowanie programu rozwojowego – z kim i o czym rozmawiać

Fakt: Programy rozwojowe często nie osiągają założonych rezultatów.

[więcej]