18.03.2013

Wybierz - jak chcesz zareagować

Tomasz jest managerem średniego szczebla. Właśnie odebrał telefon. Po zaledwie kilku sekundach rozmowy zbladł, a jego tętno wyraźnie wzrosło. Został poinformowany o kryzysowej sytuacji, musi podjąć decyzję. Nie ma jednak żadnych sensownych pomysłów.

Ów brak pomysłów w takiej sytuacji nie jest niczym dziwnym, ponieważ wiadomość, którą usłyszał Tomasz, uruchomiła
w jego organizmie szereg reakcji, z których najważniejszą jest rozprowadzanie przez krew wydzielonej w nadnerczach adrenaliny. Reakcja ta jest nazywana reakcją "uciekaj albo walcz". Nie trzeba bowiem spotkać w lesie przysłowiowego dzika, aby we krwi znalazła się spora porcja adrenaliny, która w sytuacji zagrożenia pomogłaby nam wskoczyć na drzewo. Wystarczy być w biurze i usłyszeć podbijającą emocje wiadomość - tak, jak zdarzyło się Tomaszowi. Inne objawy, których Tomasz nie jest świadomy, to zmniejszenie ilości krwi w organach trawiennych czy mózgu, bo one do ucieczki ani do walki nie są tak istotne jak mięśnie. Zmobilizowany przez adrenalinę organizm całą energię kieruje właśnie do mięśni. Kłopot w tym, że Tomasz ma teraz wykonać pracę mózgiem - nie mięśniami. Jest jednak zbyt zdenerwowany, by myśleć racjonalnie. Jak to ujął Napoleon Hill "Hotheads do not produce cool thoughts" (ang. gorące głowy nie dają chłodnych myśli - gra słów - cool oznacza bowiem zarówno zimny jak i bombowy). Jesteśmy stworzeni
w ten sposób, że na niektóre bodźce reagujemy w sposób emocjonalny. W sytuacji zagrożenia taka emocjonalna reakcja "uciekaj lub walcz" może być dla człowieka zachowaniem ratującym życie. Zwłaszcza, jeśli nie mamy czasu na zbyt długą analizę sytuacji, albo nie mamy wszystkich danych, by podjąć racjonalną decyzję o działaniu. Sprawa ma się, inaczej, kiedy stres wywołuje automatyczną reakcję - nawet wtedy, gdy nasze życie nie jest bezpośrednio zagrożone. Tak często dzieje się właśnie w pracy.

Umiejętność radzenia sobie ze stresującymi sytuacjami należy do kilku najważniejszych obszarów oddzielających najlepszych managerów od tych "tylko dobrych". Powód jest oczywisty - jesteśmy ludźmi i mamy emocje, emocje zaś mają kluczowy udział w podejmowaniu decyzji. Powiedzmy, że ktoś dowiedział się, iż został nieuczciwie potraktowany przez klienta. Jeśli emocje wezmą górę, to skutkiem będzie decyzja podjęta bez cennej rozwagi. Warto się bowiem upewnić, czy to, co się komuś wydaje, zaistniało naprawdę, czy też jest jakimś wyolbrzymieniem, bądź zwykłym nieporozumieniem.

Umiejętność wyboru reakcji na zewnętrzne bodźce jest ważna dla każdego - statystyka nie pozostawia złudzeń - wszystkich nas spotykają przeciwności. W przypadku Tomasza, który dodatkowo jest managerem, sytuacja jest o tyle skomplikowana, iż jego postawa pociąga za sobą postawę ludzi, na których ma wpływ. Jeśli wybierze krzyk, narzekanie, zrzucanie winy na innych czy też bierność lub zamartwianie się, to owoce takiej postawy będą prędzej czy później widoczne - także w bardzo twardych wskaźnikach, takich jak opóźnienia, przekroczenie budżetu czy złe referencje wychodzące od klienta. Za taką atmosferą w zespole nie będą też tęsknić współpracownicy.

W radzeniu sobie z nieintuicyjnym przecież wybieraniem pozytywnej reakcji, można wspomóc się sprawdzonymi technikami. Poniżej przedstawię technikę pomocną w sytuacji panicznego lęku i zamartwiania się. Sprawdza się ona zwłaszcza w warunkach, kiedy odpowiedzialność za wynik może stać się nie do zniesienia. Dale Carnegi w swoim bestsellerze "Jak przestać się martwić i zacząć żyć" wspomina problem, który pojawił się w projekcie nowatorskiej instalacji paliwowej. Kierujący tym projektem inżynier stwierdził, że z powodu tego problemu firma dużo straci i zaczął panicznie obawiać się przyszłości. Zmęczony ciągłym zamartwianiem się i niepewnością odkrył technikę radzenia sobie
z panicznym lękiem.

Najpierw zmierzył się wewnętrznie z maksymalnie najgorszymi skutkami owej sytuacji. Doszedł do tego,
że w najgorszym razie może go spotkać zwolnienie z pracy, a inwestorzy stracą swoje pieniądze. Następnie pogodził się z tym, że wówczas będzie musiał poszukać nowej pracy - takie sytuacje są przecież do przejścia. Kiedy odżył, bo opuścił go już paniczny strach, zdecydował, że najlepszym obecnie wyjściem będzie zawiadomić o problemie przełożonych. Następnie mógł zacząć się zastanawiać, co można zrobić jeszcze teraz, aby zminimalizować straty dla firmy. W czasie tych poszukiwań i kolejnych prób technicznych odkrył sposób rozwiązania problemu. Inwestorzy na jego wniosek zgodzili się wyłożyć dodatkowe pieniądze i zamiast fiaska zakończyli inwestycję z zyskiem tylko o ¼ mniejszym niż planowali.

Wewnętrzne zwycięstwo tego człowieka stało się inspiracją do napisania książki, która później sprzedała się w milionach egzemplarzy. Okazuje się, że nawet w tak trudnej sytuacji, gdy napiera na nas paraliżujący strach, nadal mamy wybór
i możemy wydostać się spod tego lęku.

Tomasz, od którego zaczęliśmy, w pierwszej kolejności powinien przywrócić jasność myślenia po wyrzucie adrenaliny, która przygotowała go raczej na nagły wysiłek fizyczny niż intelektualne rozważania. Najłatwiej jest to osiągnąć wykonując intensywną pracę mięśniami, aby niejako wypalić napad stresu i pozbyć się buzujących hormonów. Wystarczy kilka minut wspinania się po schodach, aby osiągnąć stan "odblokowania" umysłu. Wtedy dopiero można myśleć racjonalnie. Podobnie, jak z blokadą spowodowaną przez paniczny strach - najpierw trzeba poradzić sobie z ową blokadą - dopiero później jesteśmy na tyle rozluźnieni, aby móc myśleć. Spięty stresem człowiek może bowiem nie zauważyć nawet oczywistych rozwiązań.

Sztuka wyboru reakcji na zewnętrzne bodźce to ważna umiejętność na każdym szczeblu kariery. Można uczyć się tej sztuki wykorzystując nadarzające się stresujące sytuacje. Odblokowywanie trzeźwego myślenia jest umiejętnością, której nie uczą w szkole, a może nas wielokrotnie wyratować z opałów stresujących sytuacji.

 

Michał Hałas, Trener Grupy ODiTK

 

 

10.12.2018

Innowacyjność w Polsce – jak to naprawdę wygląda?

Innowacyjność w Polsce ma różne oblicza. Dużo w tym kontekście mówi się o start-upach, i słusznie....

[więcej]
05.11.2018

Relacje – cichy zabójca sprzedaży?

Od kilku lat w procesach sprzedażowych kładzie się nacisk na budowanie relacji z klientem. Kierunek...

[więcej]
29.10.2018

Zmiany i nowości w wytycznych i certyfikacji IPMA

Najnowsza wersja „Wytycznych Kompetencji Indywidualnych w Zarządzaniu Projektami, Programami i...

[więcej]
15.10.2018

Planowanie programu rozwojowego – z kim i o czym rozmawiać

Fakt: Programy rozwojowe często nie osiągają założonych rezultatów.

[więcej]
01.10.2018

Grywalizacja – let's talk about fun

Super poważny zawodowy świat zmienia oblicze. Domaga się świeżości, lekkości i funu. Millenialsi,...

[więcej]
03.09.2018

Czego menadżer może się nauczyć od psa?

Zespoły mogły się już uczyć od dzikich gęsi. Sprawdzonym trenerem okazał się też koń. Mnie...

[więcej]
20.08.2018

Kto decyduje o wdrożeniu strategii organizacji - duży i mały obrazek

Typowy obrazek z polskich organizacji: zarząd wypracowuje strategię, a następnie zaprasza...

[więcej]
06.08.2018

Zator ogłoszony, czyli BIM w zamówieniach publicznych już w Polsce

Wyobraźmy sobie taką sytuację. Długo oczekiwana inwestycja w centrum miasta. Przebudowa, która...

[więcej]
23.07.2018

Kultura narodowa w biznesowej globalnej wiosce – czy nadal ma znaczenie?

Dlaczego w Arabii Saudyjskiej manekiny sklepowe nie mają głów?

[więcej]
09.07.2018

Związki zawodowe – czy pojawią się w każdej firmie?

Na początku czerwca 2018 r. sejm przyjął ustawę, która zasadniczo zmienia przepisy regulujące...

[więcej]
18.06.2018

Programy rozwojowe i model 70:20:10 – historia z happy endem?

Odnoszę wrażenie, iż wszyscy zgadzamy się, że model 70:20:10 powinien stanowić kręgosłup programów...

[więcej]
21.05.2018

Etyczna sprzedaż w branży ubezpieczeniowej – poszukiwanie jednorożca?

„Czy da się wyżyć w sprzedaży, nie oszukując?” – takim pytaniem zaskoczył mnie kilka dni temu...

[więcej]
07.05.2018

Mentoring – nie zaczynaj od ogona

Nie mogę wyjść z zaskoczenia, gdy w kolejnej organizacji, która uruchamia mentoring, stykam się z...

[więcej]
23.04.2018

BIM Manager – praca szuka człowieka

BIM (Building Information Modeling) - ten skrót od 2 lat jest niesłychanie „modny” w branży...

[więcej]
09.04.2018

To coach or not to coach – coaching menadżerski w ujęciu MAC

Certyfikowani coachowie i związane z tym specjalizacje mnożą się jak grzyby po deszczu. Dostępny...

[więcej]
05.03.2018

Wszystko zaczyna się od empatii – Design Thinking

Irytujesz się, kiedy podczas dyskusji pada stwierdzenie: „Spróbuj wejść w moje buty”? Jeżeli to...

[więcej]
19.02.2018

Nowy rok, nowe cele – strategia a procesy i pracownicy

Początek roku to dla wielu organizacji ogłoszenie nowych kierunków i celów strategicznych będących...

[więcej]
05.02.2018

Sposób na przełom w innowacjach

Co robić, gdy wszystkie nisko wiszące owoce zostały już zebrane? W życiu – wiadomo – zwykle trzeba...

[więcej]
29.01.2018

Microlearning – panaceum na oporny mózg

Kto nie chciałby uczyć się szybciej, łatwiej, efektywniej? Niestety mózg często stawia nam czynny...

[więcej]
15.01.2018

Różnorodność w zespole boli i leczy

Z różnorodnością spotykamy się coraz częściej. Dotyczy ona już nie tylko płci czy pokolenia, ale...

[więcej]
18.12.2017

Co było i co będzie – trendy w HR 2017-2018

Rok 2017 dobiega końca. To czas podsumowań tego, co się udało, co zrobiliśmy, ale też moment, w...

[więcej]
04.12.2017

Building Information Modeling (BIM) – nowy wymiar branży budowlanej

Branża budowlana to stale rosnące wymagania w obszarze tworzenia nowej infrastruktury oraz nowych...

[więcej]
20.11.2017

O systemie antymobbingowym i antydyskryminacyjnym w działaniu - reagowanie i monitorowanie

Efektywny system antydyskryminacyjny i antymobbingowy opiera się na trzech filarach:...

[więcej]
06.11.2017

Etykieta biznesu czyli o kulturze budowania relacji

Co jakiś czas, w różnych sytuacjach, mamy okazję obserwować zachowania osób pełniących ważne...

[więcej]
23.10.2017

Kultura feedbacku - o sile informacji zwrotnej

O sile informacji zwrotnej korygującej dane mi było przekonać się w pewne czerwcowe przedpołudnie...

[więcej]
06.10.2017

TRIZ - fakty i mity

Każdy menadżer staje przed wyzwaniami przez duże „W”, w których nie ma mowy o prostej poprawie...

[więcej]
15.09.2017

Wymagania w projektach zwinnych – działasz Agile czy tylko o tym mówisz

„Działamy teraz Agile” to częsta deklaracja, którą potem szybko i boleśnie weryfikuje codzienność.

[więcej]
04.09.2017

E-learning – pięć filarów sukcesu

Apetyt polskich firm i urzędów na e-learning rośnie. Niestety próby jego wykorzystania często...

[więcej]
20.08.2017

Ewolucja w sprzedaży – przystosuj się albo zgiń

Świat się zmienia. W każdej dowolnie wybranej dziedzinie, wiedza i zasób informacji podwajają się...

[więcej]
31.07.2017

Zdawać czy nie zdawać - certyfikacja project management

Zapytałam Justynę, certyfikowaną Project Manager oraz moją bliską przyjaciółkę, czy wiedza, którą...

[więcej]
17.07.2017

O pracy płytkiej i głębokiej

„Tak to można szatkować kapustę” – powiedziała moja współpracowniczka, gdy w związku ze spóźnieniem...

[więcej]
03.07.2017

HR bez procesów – w tym szaleństwie jest metoda

HR jest zwyczajowo postrzegany jako dział, który „wspiera organizację”, „zaspokaja potrzeby...

[więcej]
26.06.2017

AGILE – zwinny sposób na projekt nie tylko dla IT

Złośliwi mówią, że gdyby na książce kucharskiej napisać Agile, to jej sprzedaż by wzrosła. Fakty są...

[więcej]
05.06.2017

Na co masz apetyt? BUY IN dla inicjatyw HR

Przypomnij sobie ostatnią sytuację, gdy byłeś wilczo głodny. Wszystko, co czujesz, to: chcę jeść!...

[więcej]
22.05.2017

Chwila prawdy dla systemu antymobbingowego i antydyskryminacyjnego

W pewnej organizacji do działu HR wpłynęła anonimowa skarga dotycząca molestowania seksualnego,...

[więcej]
09.05.2017

Wyróżnij się - standardy obsługi klienta z pomysłem

„Dzień dobry, dzień dobry wiewiórki i bobry” – tym zdaniem zostałam powitana na pokładzie samolotu...

[więcej]
03.04.2017

Tech-trendy i symplifikacja, czyli jak rozwijać Millenialsów

Na polskim rynku pracy obecnie funkcjonują dwa główne pokolenia: X oraz Millenialsi (pokolenie Y)....

[więcej]
20.03.2017

Zarządzanie przez cele (MBO) dla menadżera

System zarządzania przez cele, opisany przez Petera Drucker’a w książce: „Praktyka zarządzania”,...

[więcej]
07.03.2017

Uzupełnianie kompetencji w projekcie zwinnym

Nikt nie ma już wątpliwości. Cokolwiek by się nie działo Murphy zadziała. Projekt zaawansowany....

[więcej]
06.02.2017

Sposób na "syndrom szczupaka"

Termin „syndrom szczupaka” pochodzi od eksperymentu przeprowadzonego przez niemieckiego zoologa...

[więcej]