28.10.2014

Wypalenie zawodowe

Lubisz swoją pracę czy może dosięga Cię syndrom wypalenia zawodowego? Czy wszyscy jesteśmy łatwopalni?

"Aby się wypalić, trzeba najpierw płonąć". (M. Pines)

Wstaję rano, myślę: "Tylko nie to, znowu do pracy". Tak myślę w poniedziałek. We wtorek, środę i czwartek - podobnie, dopada mnie lekka frustracja. Myślę sobie: "Dzień świstaka". W piątek żyję nadzieją, że szybko się skończy. Męczą  mnie klienci, koledzy ze swoimi problemami. Wszyscy chcą szybko, dobrze i tanio. Zaczynam myśleć o nich jak o kolejnym projekcie, o nudnym, nikomu niepotrzebnym raporcie czy mało istotnej sprawie do załatwienia. Źle sypiam, nie mam apetytu. Wieczorami nie mam ochoty nigdzie wyjść, spotkać się z kimś, rozmawiać. Z czasem przerasta mnie myśl o pójściu następnego dnia do pracy. Postanawiam wyjechać na urlop, zregenerować się. Wyjeżdżam na trzy tygodnie. Urlop w porządku, bez rewelacji, choć obiektywnie patrząc - miejsce i klimat wspaniałe. Rodzina martwi się o mnie, bo dotychczas inicjowanie działań należało do mnie,  byłam/byłem motorem zwiedzania.  Może warto byłoby pójść na jakiś kurs? Kiedyś nowe trendy bardzo mnie interesowały - ale teraz zwyczajnie brakuje mi energii i zainteresowania. Kiedyś moja praca to była pasja - teraz to "sprawa do załatwienia". Drażni mnie tak wiele rzeczy, przerasta wykonanie najprostszych czynności, choćby pójście na pocztę.

Brzmi znajomo? Mam nadzieję, że nie. Ale jeśli tak, to sprawdź, bo być może jesteś na drodze do wypalenia zawodowego.

Skąd się bierze i czym jest?

Wypalenie zawodowe to proces, który zakrada się do nas po cichutku, ukradkiem. Pracujesz, bardzo lubisz swoją pracę, angażujesz się w nią, dokształcasz. Uczysz się radzić sobie w bardzo trudnych sytuacjach, rozwiązujesz skomplikowane problemy. Z drugiej strony - ponieważ bardzo lubisz to, co robisz - stajesz się artystą w swoim fachu. Artyzm wymaga wspinania się na wyżyny intelektualne. Nie zawsze są one doceniane przez otoczenie, zauważane przez rodzinę, odpowiednio wynagradzane. Czasem uznanie objawia się nadmiarem dodatkowych ról i obowiązków. Jeśli nic nie zmienia się w Twojej pracy poza dodaniem nowych i nieodebraniem starych obowiązków - możesz zacząć tracić złudzenia dotyczące wizji własnej ścieżki rozwoju, pracy. Zaczynasz zderzać się z szarą rzeczywistością, ze swoimi podkręconymi przez zmęczenie myślami.

To wszystko sprawia, że bez odpowiedniej strategii możemy się wypalić. Oczywiście są osoby bardziej i mniej podatne na wypalenie. Nie zawsze mówimy też o wypaleniu zawodowym, a o chwilowym przemęczeniu.

Po czym więc poznać syndrom wypalenia zawodowego? Christina Maslach, najbardziej znana badaczka tego zjawiska wyodrębniła 3 główne obszary: zespół wyczerpania emocjonalnego, depersonalizację oraz obniżone poczucie własnych dokonań. 

Zespół wyczerpania emocjonalnego najczęściej objawia się unikaniem obowiązków zawodowych. Jesteśmy tak zmęczeni emocjonalnie i fizycznie, że szukamy sposobów na zmniejszenie liczby spotkań,  zadań i innych sposobów na oddalenie się z biura. Powrót do pracy powoduje przykry stan emocjonalny, pojawiać się może frustracja i zmęczenie, przeświadczenie o wielości i złożoności codziennych problemów i niemoc poradzenia sobie z nimi.  

Pracownik nie zawsze może sobie pozwolić na ucieczkę od współpracowników. Włączają się wtedy inne strategie: reakcja dystansowania się, czyli wycofywania się z kontaktów. Zaczynamy ograniczać do minimum czas poświęcany współpracownikom. Taka chęć ucieczki może doprowadzić do depersonalizacji, zaczynamy traktować ich przedmiotowo, jak "nośnik" zadań czy problemów lub jako kolejne "przypadki" do załatwienia w godzinach pracy.

Wielość obciążeń powodować może rozmycie się pasji, co prowadzić może do poczucia, że tyle wysiłku wkładaliśmy w tę pracę, a nagroda jest niewystarczająca. Tak się staramy, a współpracownicy, szefowie są niewdzięczni, nie doceniają naszej wiedzy i fachowości, nie wynagradzają nas wystarczająco. Przestajemy czerpać satysfakcję z pracy, z rozwoju. Zaczynamy wątpić w sensowność naszych działań.

Jak sobie radzić? Jak zapobiegać?

Pierwsza i podstawowa zasada brzmi: dostrzeż problem i chciej coś z tym zrobić. Póki nie będzie w Tobie chęci wyjścia z sytuacji, to żaden sposób nie będzie dobry. A sposobów na to, aby poradzić sobie z wypaleniem zawodowym, albo mu zapobiec (zapobiec np. w pogłębianiu się tego stanu) jest wiele:

Dbanie o różnorodność w obrębie wykonywanego zawodu: nowe obszary zawodowe, zmiana zakresu odpowiedzialności, zadań, zamiana z kimś z zespołu, pisanie artykułów do wewnętrznego newslettera, udzielanie się w organizacjach non-profit, ścisłe ustalenie, kiedy masz dni koncepcyjne, a kiedy jesteś dla ludzi.

Równowaga pomiędzy życiem zawodowym a rodzinnym: dbanie o swoją rodzinę, czas dla niej, czas dla siebie, czas na bawienie się swoimi/waszymi pasjami, zainteresowaniami. To także czas na spotkania z ludźmi, którzy nas pozytywnie "doładowują". I co ważne: bezwzględne dbanie o czas relaksu po okresie intensywnej pracy. Bezwzględny odpoczynek w weekend - zero komputera, tylko czas dla Ciebie i rodziny.

Zadbanie o swoje ciało tak, aby ono zadbało o nasze emocje. Wszyscy doskonale wiemy, że emocje wpływają na nasze ciało. W drugą stronę jest dokładnie tak samo. Najprostsze działania, jakie możesz podjąć, aby się "spionizować" to na przykład zbilansowana dieta oraz regularność spożywanych posiłków (więcej niż wczesne śniadanie i późna kolacja: mówi się o trzech do pięciu niewielkich posiłkach dziennie). Kolejnym prostym zaleceniem jest ruch: 3x30x130, czyli trzy razy w tygodniu po minimum 30 minut z tętnem 130. To może być basen, intensywniejszy spacer, nordic walking, bieganie interwałowe, jazda na rowerze, jazda konna, gra w siatkówkę, piłkę nożną, zumba. Cokolwiek, co jest ruchem i sprawia Tobie przyjemność.

Odwaga w zarządzaniu relacjami. Przyjrzyj się, które relacje są dla Ciebie dobre, wspierające, a które są toksyczne. Nie rozmieniaj się na drobne w imię "bycia wszystkim dla każdego". Miej odwagę w zakończeniu znajomości i relacji zawodowych z osobami, które zwyczajnie Tobie nie służą. To często bolesny dla obu stron proces, jednocześnie mocno oczyszczający i odświeżający.

Rozpoznanie i poradzenie sobie z codziennymi stresorami, czyli co Cię stresuje i na ile możesz wyeliminować ten czynnik? Jeśli nie możesz go wyeliminować, to jak możesz zminimalizować jego wpływ? Odizolować się? Przekazać komuś innemu daną czynność? Uznać, że "ten typ tak ma"? "Zaprzyjaźnić się" ze stresorem? Nauczyć się kilku prostych technik relaksacyjnych? Spojrzeć na problem z innej perspektywy? Zastanowić się, na ile potrzebnie się nim zajmujesz? 

Poznanie i akceptacja siebie i swoich zasobów. Kim jesteś? Jakie są Twoje mocne strony, Twoje zdolności, a gdzie są Twoje słabsze obszary? Co możesz, a czego nie chcesz w sobie zmieniać? Na ile jesteś gotowa/gotów do zaakceptowania tego kim i gdzie jesteś? Gdzie chcesz być za 5, 10 lat? A czego zdecydowanie nie chcesz? Jakie Są Twoje wartości, którymi się kierujesz na co dzień? Kto jest lub może być Twoim wsparciem w trudnych momentach? Co innego chcesz i możesz realnie robić? Co Cię potencjalnie może zainteresować? Czego już na pewno nie chcesz robić? Jakie większe lub mniejsze sukcesy odniosłaś/odniosłeś ostatnio w pracy?

Ognioodporni

Każdy z nas ma w sobie potencjał do tego, by zapobiec lub wyjść z wypalenia zawodowego. Kluczem jest poznanie i akceptacja siebie, chęć przeciwdziałania lub zapobiegania, a przede wszystkim wiara w to, że potrafimy, że możemy i że zawsze jest jakieś rozwiązanie i wyjście.

Zaangażowanie to bezpośrednie przeciwieństwo wypalenia, to Twoja ognioodporność - i  jej właśnie życzę Tobie z całego serca.  

 

Dorota Jakubowska Kurzec - Trener Grupy ODiTK

 

 

 

10.12.2018

Innowacyjność w Polsce – jak to naprawdę wygląda?

Innowacyjność w Polsce ma różne oblicza. Dużo w tym kontekście mówi się o start-upach, i słusznie....

[więcej]
05.11.2018

Relacje – cichy zabójca sprzedaży?

Od kilku lat w procesach sprzedażowych kładzie się nacisk na budowanie relacji z klientem. Kierunek...

[więcej]
29.10.2018

Zmiany i nowości w wytycznych i certyfikacji IPMA

Najnowsza wersja „Wytycznych Kompetencji Indywidualnych w Zarządzaniu Projektami, Programami i...

[więcej]
15.10.2018

Planowanie programu rozwojowego – z kim i o czym rozmawiać

Fakt: Programy rozwojowe często nie osiągają założonych rezultatów.

[więcej]
01.10.2018

Grywalizacja – let's talk about fun

Super poważny zawodowy świat zmienia oblicze. Domaga się świeżości, lekkości i funu. Millenialsi,...

[więcej]
03.09.2018

Czego menadżer może się nauczyć od psa?

Zespoły mogły się już uczyć od dzikich gęsi. Sprawdzonym trenerem okazał się też koń. Mnie...

[więcej]
20.08.2018

Kto decyduje o wdrożeniu strategii organizacji - duży i mały obrazek

Typowy obrazek z polskich organizacji: zarząd wypracowuje strategię, a następnie zaprasza...

[więcej]
06.08.2018

Zator ogłoszony, czyli BIM w zamówieniach publicznych już w Polsce

Wyobraźmy sobie taką sytuację. Długo oczekiwana inwestycja w centrum miasta. Przebudowa, która...

[więcej]
23.07.2018

Kultura narodowa w biznesowej globalnej wiosce – czy nadal ma znaczenie?

Dlaczego w Arabii Saudyjskiej manekiny sklepowe nie mają głów?

[więcej]
09.07.2018

Związki zawodowe – czy pojawią się w każdej firmie?

Na początku czerwca 2018 r. sejm przyjął ustawę, która zasadniczo zmienia przepisy regulujące...

[więcej]
18.06.2018

Programy rozwojowe i model 70:20:10 – historia z happy endem?

Odnoszę wrażenie, iż wszyscy zgadzamy się, że model 70:20:10 powinien stanowić kręgosłup programów...

[więcej]
21.05.2018

Etyczna sprzedaż w branży ubezpieczeniowej – poszukiwanie jednorożca?

„Czy da się wyżyć w sprzedaży, nie oszukując?” – takim pytaniem zaskoczył mnie kilka dni temu...

[więcej]
07.05.2018

Mentoring – nie zaczynaj od ogona

Nie mogę wyjść z zaskoczenia, gdy w kolejnej organizacji, która uruchamia mentoring, stykam się z...

[więcej]
23.04.2018

BIM Manager – praca szuka człowieka

BIM (Building Information Modeling) - ten skrót od 2 lat jest niesłychanie „modny” w branży...

[więcej]
09.04.2018

To coach or not to coach – coaching menadżerski w ujęciu MAC

Certyfikowani coachowie i związane z tym specjalizacje mnożą się jak grzyby po deszczu. Dostępny...

[więcej]
05.03.2018

Wszystko zaczyna się od empatii – Design Thinking

Irytujesz się, kiedy podczas dyskusji pada stwierdzenie: „Spróbuj wejść w moje buty”? Jeżeli to...

[więcej]
19.02.2018

Nowy rok, nowe cele – strategia a procesy i pracownicy

Początek roku to dla wielu organizacji ogłoszenie nowych kierunków i celów strategicznych będących...

[więcej]
05.02.2018

Sposób na przełom w innowacjach

Co robić, gdy wszystkie nisko wiszące owoce zostały już zebrane? W życiu – wiadomo – zwykle trzeba...

[więcej]
29.01.2018

Microlearning – panaceum na oporny mózg

Kto nie chciałby uczyć się szybciej, łatwiej, efektywniej? Niestety mózg często stawia nam czynny...

[więcej]
15.01.2018

Różnorodność w zespole boli i leczy

Z różnorodnością spotykamy się coraz częściej. Dotyczy ona już nie tylko płci czy pokolenia, ale...

[więcej]
18.12.2017

Co było i co będzie – trendy w HR 2017-2018

Rok 2017 dobiega końca. To czas podsumowań tego, co się udało, co zrobiliśmy, ale też moment, w...

[więcej]
04.12.2017

Building Information Modeling (BIM) – nowy wymiar branży budowlanej

Branża budowlana to stale rosnące wymagania w obszarze tworzenia nowej infrastruktury oraz nowych...

[więcej]
20.11.2017

O systemie antymobbingowym i antydyskryminacyjnym w działaniu - reagowanie i monitorowanie

Efektywny system antydyskryminacyjny i antymobbingowy opiera się na trzech filarach:...

[więcej]
06.11.2017

Etykieta biznesu czyli o kulturze budowania relacji

Co jakiś czas, w różnych sytuacjach, mamy okazję obserwować zachowania osób pełniących ważne...

[więcej]
23.10.2017

Kultura feedbacku - o sile informacji zwrotnej

O sile informacji zwrotnej korygującej dane mi było przekonać się w pewne czerwcowe przedpołudnie...

[więcej]
06.10.2017

TRIZ - fakty i mity

Każdy menadżer staje przed wyzwaniami przez duże „W”, w których nie ma mowy o prostej poprawie...

[więcej]
15.09.2017

Wymagania w projektach zwinnych – działasz Agile czy tylko o tym mówisz

„Działamy teraz Agile” to częsta deklaracja, którą potem szybko i boleśnie weryfikuje codzienność.

[więcej]
04.09.2017

E-learning – pięć filarów sukcesu

Apetyt polskich firm i urzędów na e-learning rośnie. Niestety próby jego wykorzystania często...

[więcej]
20.08.2017

Ewolucja w sprzedaży – przystosuj się albo zgiń

Świat się zmienia. W każdej dowolnie wybranej dziedzinie, wiedza i zasób informacji podwajają się...

[więcej]
31.07.2017

Zdawać czy nie zdawać - certyfikacja project management

Zapytałam Justynę, certyfikowaną Project Manager oraz moją bliską przyjaciółkę, czy wiedza, którą...

[więcej]
17.07.2017

O pracy płytkiej i głębokiej

„Tak to można szatkować kapustę” – powiedziała moja współpracowniczka, gdy w związku ze spóźnieniem...

[więcej]
03.07.2017

HR bez procesów – w tym szaleństwie jest metoda

HR jest zwyczajowo postrzegany jako dział, który „wspiera organizację”, „zaspokaja potrzeby...

[więcej]
26.06.2017

AGILE – zwinny sposób na projekt nie tylko dla IT

Złośliwi mówią, że gdyby na książce kucharskiej napisać Agile, to jej sprzedaż by wzrosła. Fakty są...

[więcej]
05.06.2017

Na co masz apetyt? BUY IN dla inicjatyw HR

Przypomnij sobie ostatnią sytuację, gdy byłeś wilczo głodny. Wszystko, co czujesz, to: chcę jeść!...

[więcej]
22.05.2017

Chwila prawdy dla systemu antymobbingowego i antydyskryminacyjnego

W pewnej organizacji do działu HR wpłynęła anonimowa skarga dotycząca molestowania seksualnego,...

[więcej]
09.05.2017

Wyróżnij się - standardy obsługi klienta z pomysłem

„Dzień dobry, dzień dobry wiewiórki i bobry” – tym zdaniem zostałam powitana na pokładzie samolotu...

[więcej]
03.04.2017

Tech-trendy i symplifikacja, czyli jak rozwijać Millenialsów

Na polskim rynku pracy obecnie funkcjonują dwa główne pokolenia: X oraz Millenialsi (pokolenie Y)....

[więcej]
20.03.2017

Zarządzanie przez cele (MBO) dla menadżera

System zarządzania przez cele, opisany przez Petera Drucker’a w książce: „Praktyka zarządzania”,...

[więcej]
07.03.2017

Uzupełnianie kompetencji w projekcie zwinnym

Nikt nie ma już wątpliwości. Cokolwiek by się nie działo Murphy zadziała. Projekt zaawansowany....

[więcej]
06.02.2017

Sposób na "syndrom szczupaka"

Termin „syndrom szczupaka” pochodzi od eksperymentu przeprowadzonego przez niemieckiego zoologa...

[więcej]