20/03/2017

Zarządzanie przez cele (MBO) dla menadżera

System zarządzania przez cele, opisany przez Petera Drucker’a w książce: „Praktyka zarządzania”, jest jednym z najskuteczniejszych systemów zarządzania organizacją. Na przestrzeni lat firmy jedynie udoskonalają formę osiągania celów i dostosowują ją do specyfiki działalności, ale główne założenia MBO pozostają niezmienne, co jedynie świadczy o skuteczności metody.

Główna idea zarządzania przez cele to dążenie całej organizacji do realizacji celów nadrzędnych poprzez realizację celów wyznaczanych na wszystkich szczeblach zarządzania. Zarządzanie przez cele jest techniką kompleksową, zorientowaną na wynik, możliwą do zastosowania w każdej organizacji.

System MBO możemy nazwać menadżerskim systemem zarządzania, ponieważ technikę tę stosuje się do kierunkowania działań najwyższej i średniej kadry menadżerskiej. Pracownicy niższego szczebla powinni być objęci systemem premiowania, oceniania czy innymi służącymi do wartościowania wyników ich pracy. Niemniej jednak wszystkie działania pracowników niższego szczebla powinny być podporządkowane celom nadrzędnym organizacji. Kierownicy średniego szczebla powinni w taki sposób kaskadować swoje cele na podległych pracowników, aby finalnie były one składową celów nadrzędnych firmy.

Jak więc przydzielać cele pracownikom, by zapewnić ich realizację na poziomie menadżera, a jednocześnie zmotywować pracowników?

Okazuje się, że przydzielanie celów cząstkowych pracownikom niższego szczebla może w rękach menadżera stanowić doskonałe narzędzie motywacyjne.

Po pierwsze włączmy pracowników w ustalanie celów cząstkowych, które będą musieli zrealizować. Wspólne ustalanie celów i partycypacja pracowników wykonawczych w tym procesie może jedynie przyczynić się do głębokiego zaangażowania pracownika w realizację tak ustalonego celu. Pracownik uzna cel za własny, samodzielnie określony. Będzie więc na zasadzie konsekwencji i zaangażowania skutecznie go realizował. Błędna realizacja celu określonego przez siebie będzie wywoływała dyskomfort i pracownik będzie poszukiwał rozwiązań prowadzących do pozytywnego rezultatu.

Po drugie pozwólmy, by pracownik sam zaproponował metody dojścia do celu. Niech określi, w jaki sposób zamierza osiągnąć cel - jakich użyje metod i środków. Jeśli jego propozycje w perspektywie zapewnią realizację celu oraz będą zgodne z polityką firmy, to nie ma powodów, aby ich nie przyjąć.

Jeśli pracownik partycypuje w wyznaczaniu celu, a także wskazuje sposoby na jego osiągnięcie, spójne z jego wiedzą, umiejętnościami, a często i wartościami - to taki cel stawiany pracownikowi może stać się doskonałym motywatorem.

Menadżer posiada więc kolejne narzędzie służące motywowaniu pracowników. Jeżeli cel jest dobrze postawiony i dobrze zarządzany, to motywuje przez cały czas, aż do momentu osiągnięcia go. Ważne jednak jest, jak cel zostanie zdefiniowany, komu przyznany do realizacji, a także w jakich okolicznościach. Przyznanie celu powinno wiązać się z uznaniem dla wiedzy, umiejętności i możliwości pracownika. Nie powinno natomiast stanowić elementu rutynowego rozdziału zadań, niepowiązanych z kompetencjami i oczekiwaniami pracowników, bo wówczas cel nie będzie motywatorem.

Menadżer powinien umiejętnie zarządzać motywacją pracowników. Jeśli pracownik zostanie odpowiednio zmotywowany do realizacji jednego celu, to jego motywacja w innych obszarach może znacznie spaść. Zadaniem menadżera jest umiejętne dostrzeganie tych obszarów i taki dobór celów, aby motywować pracownika do realizacji celów najistotniejszych w danym momencie z perspektywy zarządu firmy. Można więc powiedzieć, że system zarządzania przez cele to również pewnego rodzaju sztuka wyboru i rezygnacji z celów i zadań mniej istotnych dla realizacji bieżących celów nadrzędnych.

W konsekwencji można zaryzykować stwierdzenie, że jedną z podstawowych kompetencji menadżera, mającą wpływ na efektywność, jest odwaga. Konsekwencją odwagi jest ryzyko. Ryzyko jest tym, co odróżnia działania menadżerskie od pracowniczych.

Liderzy nastawieni na osiągnięcie celów muszą wybierać to, co daje największe zyski, a eliminować to, co przynosi straty. Takie wybory często wiążą się z trudem podejmowania decyzji, ale i z odwagą właśnie. Podejmowanie trudnych decyzji jest nieodzowne w pracy menadżera, a także jest centralnym punktem koncepcji zarządzania przez cele.

Hierarchizacja celów od najważniejszych do najmniej ważnych może przynieść jedynie wymierne korzyści. Sprawy, które nie zostaną załatwione, lecz odrzucone, mogą przynieść nie straty, a korzyści dla organizacji. Odrzucenie celów najmniej istotnych z punktu widzenia przydatności dla organizacji może zaoszczędzić czas, który menadżer powinien wykorzystać na twórcze i strategiczne myślenie oraz poprawę zarządzania.

Często dla wielu zarządzających nie jest najtrudniejszym zadaniem wskazanie celów priorytetowych, ale właśnie określenie celów, zadań, czynności najmniej rentownych i ich eliminacja. MBO to sztuka wyboru. Jeśli mamy wyeliminować działania, które nie przynoszą zysków organizacji, to nie mamy z tym problemów. Nie zawsze jednak działania, które będziemy eliminować, są nierentowne lub nie przynoszą dochodu. Jednak ich eliminacja może spowodować podniesienie rentowności firmy w innych obszarach i wówczas takie działanie ma sens oraz dodatni wymiar ekonomiczny. Wyznacznikiem sukcesu w biznesie jest koncentrowanie się na priorytetach i jednoczesne rezygnowanie z tego, co przynosi mniejszą korzyść.

MBO jest skutecznym systemem zarządzania, ale jedynie wtedy, gdy zastosujemy go w stosunku do menadżerów, pracowników o wysokich kompetencjach i wysokiej odpowiedzialności za wynik swoich działań kształtujących biznes.

 

Agnieszka Nowicka-Przyborska - Trener GRUPY ODITK

Autor artykułu
9/07/2021

Trening silnej woli latem (i nie tylko) – to możliwe!

Siła woli to pojęcie, o którym słyszy się stosunkowo często. Zazdrościmy jej tym, którzy ją mają....

21/06/2021

Inspiracja i pragmatyzm – program rozwojowy dla menadżerów w modelu 70:20:10 (case study)

Najbardziej lubię się uczyć na przykładach. Jest w nich dużo inspiracji, ale i lekcji o tym, co...

7/06/2021

Eksperymentowanie - Agile Mindset od kuchni

Zarządzanie w środowisku, w którym nie zachodziły częste zmiany, było relatywnie łatwe. Gdy jest...

24/05/2021

Jaka piękna katastrofa – lekcje płynące z Misji Apollo 13

Wszyscy wiemy, że warto uczyć się na sukcesach. A ja, tak jak bohater filmu Ridleya Scotta „Dobry...

10/05/2021

Nowe potrzeby to nowe benefity – jak zapewnić pracownikom wsparcie psychologiczne

Nowe potrzeby pracowników wymagają świeżego spojrzenia na benefity.

27/04/2021

Agile Mindset – hit czy kit?

Agile, agility, agile mindset, zwinność, agile leadership - to hasła, które od miesięcy są na...

19/04/2021

Na „covidową rzeczywistość” odpowiedz realizmem

Czy wiesz, że większość ludzi poświęca ponad 80% swojego życia na rozpamiętywanie tego, co było lub...

15/03/2021

Leadership w nowej normalności

O transformacji przywództwa mówiono od przynajmniej 10 lat. Jednak to ostatni rok pokazał prawdziwe...

18/01/2021

Zarządzanie konfliktem – ważny element dobrego przywództwa

Burza i pioruny, a potem ciche dni – znasz to? A może jednak od początku cisza, ale atmosfera w...

10/12/2020

Od czego zacząć, gdy spada sprzedaż?

Spadek sprzedaży stawia zarządzających firmą przed dylematem, jak najlepiej na zmiennym rynku...

27/11/2020

Czy sprzedawać wszystkim klientom?

Kiedy spadają przychody, rodzi się pokusa, by sprzedawać wszystkim klientom, którzy się pojawią....

18/11/2020

Zwinność jest wtedy, gdy piłka jest w grze – krótki przewodnik po AGILITY

W sporcie zwinność jest bezcenna. Szybkie podania, przejęcia, zmiany, przepływ energii między...

22/10/2020

Kogo zatrudnić na Dyrektora Sprzedaży? To zależy, co i jak ma sprzedawać

Firma chce się rozwijać, walczyć o rynek, w „covidowych” warunkach dodatkowo poszerzyła lub...

30/09/2020

Oczywiste problemy biznesowe i nieoczywiste odpowiedzi w czasach Covid-19

Wiele firm staje przed wyzwaniem dalszego projektowania swojego wzrostu w wyjątkowo zmiennym...

29/09/2020

Wirtualne przywództwo, czyli lider w digitalnym świecie

Przywództwo to świadomy wybór, sama charyzma nie wystarczy, by być dobrym liderem.

28/09/2020

Strategia w czasach pandemii

Często kryzys, obok zagrożenia, stwarza nowe okazje. Aby je dostrzec, trzeba być elastycznym....

4/09/2020

Tarcza 4.0. i kolejne zmiany w prawie pracy

Kolejna tarcza antykryzysowa wprowadziła sporo ważnych zmian w prawie pracy.

22/08/2020

Kontrolujesz własne decyzje? O pułapkach, które funduje nam mózg

Mózg wpada w wiele różnych pułapek, z których nie zdajemy sobie sprawy. A one mają wpływ na...

4/08/2020

BIM Koordynator – pierwsza linia obrony

2020 będziemy pamiętać jako rok Covid-19. Ale zapamiętamy go również jako rok gwałtownej rewolucji...

30/07/2020

Inne podejście do sukcesji

Wiadomo, że słowo 'sukces' kojarzy się pozytywnie. A co się stanie, kiedy dodamy do niego dwie...

29/06/2020

Are you ready to go online? Jak przygotować handlowców do transformacji sprzedaży

O transformacji sprzedaży do online mówiono od kilku dobrych lat, ale była to raczej aspiracja,...

15/06/2020

Projekt ekstremalny od środka – the good, the bad and the ugly

Niezwykłe czasy rodzą niezwykłe historie. Przedstawiam anatomię z projektu, który okazał się być...

1/06/2020

Jak motywować w nieprzewidywalnych czasach

Menadżerowie wciąż poszukują skutecznych sposobów motywowania swoich pracowników. A jeśli w tzw....

27/04/2020

O co tyle krzyku z odpornością psychiczną?

Wyobraź sobie, że jesteś wysoko w górach. Pogoda może zmienić się w każdej chwili. Czasem świeci...

6/04/2020

Ty kontra stres – o mądrej rozgrywce i przygotowaniu na nowe

Pamiętam, jak w 2008 roku pisałem artykuły o zarządzaniu stresem w obliczu kryzysu ekonomicznego,...

30/03/2020

Rozwój w czasach zarazy

Rozwój znajduje się w ćwiartce matrycy Eisenhowera: WAŻNE/NIEPILNE – tak pokazują moje...

23/03/2020

Liderze - doładuj pozytywne emocje

O różnicach pomiędzy byciem menadżerem a liderem powiedziano już bardzo dużo. Aktualna sytuacja to...

13/03/2020

Jak oswoić niepewność – redukuj swój lęk

Kto z nas lubi się bać? Nie chcemy lęku. Unikamy go na różne sposoby (mniej i bardziej zdrowe)....

13/03/2020

Praca zdalna – kluczowe kwestie prawne

W związku z przyspieszonym transferem do pracy zdalnej, stykamy się z pytaniami ze strony działów...

3/03/2020

Jak cię widzą, tak ci płacą – o znaczeniu ubioru w biznesie

Mówi się, że nie powinniśmy oceniać książki po okładce. A i tak często to robimy - wydajemy opinię...

24/02/2020

Zwinność wodospadu, czyli agile mindset

Turkusowe zarządzanie, samoorganizujące się zespoły, zwinność organizacji. Znamy to, prawda? Te i...

29/01/2020

Project management z perspektywy czasu – jak było i jak będzie

Kiedy poprosiliśmy ministra gospodarki o honorowy patronat nad konferencją Project Management,...

16/12/2019

Samoorganizujący się zespół? Tak, ale po sFRISowaniu

Typowa sytuacja: dołączyłeś do projektu Agile i wiesz, że macie stać się zespołem...

4/12/2019

Goodness is good for business – kilka słów o programach wellbeing

Weekend trwa jeszcze w najlepsze, a Ty myślisz tylko o tym, że następnego dnia musisz iść do pracy....

15/11/2019

Rozwój po nowemu – WOW w procesach rozwojowych

Zmiana pokoleniowa w firmach, wszechobecna technologia i rzeczywistość VUCA kształtują nowe...

28/10/2019

Taki mamy klimat – globalne ocieplenie a przyszłość zarządzania projektami

Nie lubimy zmian. Byłoby świetnie, gdyby sprawy mogły podążać ustalonymi od dekad ścieżkami, gdzie...

8/10/2019

Uważny, obecny i skuteczny, czyli mindfulness lidera

Nie masz chwili wytchnienia. Nadmiar obowiązków, presja, pośpiech, konflikty, zmiany, oczekiwania,...

17/09/2019

Digitalne docenianie – spróbuj, co ci szkodzi

Słowa mają siłę. Szczególnie te, które wyrażają docenienie. Ale jak ich używać, gdy zwykłe...

26/08/2019

Wdrożenie BIM to droga do sukcesu - o ile nie idziesz na skróty

W branży budowlanej, jednej z branż sektora bądź co bądź usługowego, sukces opisany jest w bardzo...

6/08/2019

Program rozwojowy od kuchni – doprawiony 70:20:10

Zainspirowała mnie ostatnio międzynarodowa firma dostarczająca produkty żywnościowe bezpośrednio do...