18.05.2015

Zarządzanie zmianą - jak wykorzystać siłę tego procesu

„I tak zabiorą Twój ser“... któż z nas nie zna tego cytatu? Jednak, kiedy pierwszy raz czytałam książkę Spensera Johnsona, oczywistość opisywanych w niej procesów związanych ze zmianą głęboko mną wstrząsnęła.

Po latach pracy w obszarze zarządzania zmianą, przyglądania się procesom zmiany przeprowadzanym "na żywym organizmie" czy różnorodnym zmianom w firmach Klientów, a przede wszystkim podczas procesów coachingowych czy NEWSowych teamcoachingach, przyjmuję je jako naturalną kolej rzeczy i wręcz się nimi zachwycam. Co warto o procesie zmiany wiedzieć, by czerpać z jego siły, a nie tracić swej mocy, idąc pod prąd?

Wiemy, że ludzie czują pewien dualizm wobec zmian: z jednej strony ich pragną, z drugiej się ich obawiają. Patrząc na zmiany w firmie, pracownicy różnie oceniają wywołujące je siły. Taką siłą może być każdy czynnik w środowisku działania firmy (zewnętrznym i wewnętrznym) wpływający na sposób prowadzenia jej działalności. Zgodnie z teorią pola sił Kurta Lewina każde zachowanie (firmy i ludzi) jest wynikiem równowagi między siłami napędowymi oraz powstrzymującymi (hamującymi). Aby doprowadzić do skutecznej zmiany, trzeba te siły zidentyfikować i skonfrontować ze sobą - dopiero wtedy mówimy o zarządzaniu zmianą. Warto przy tym pamiętać, że siły mogą należeć do różnych typów, a zachowania dotyczą pojedynczych osób, poszczególnych grup czy całej organizacji. Co ważne, na osoby działające w organizacji zmiany wpływają w różnym stopniu. Zależy to od ich statusu, kwalifi­kacji, spełnianych ról i osobowości a także pozostałych czynników warunkujących ich życie.

Do takich czynników należą między innymi (za: "Zarządzanie ku przyszłości" J. Penc):

-  rodzaj postawy życiowej wpływającej na to, jak ktoś po­strzega otaczającą rzeczywistość;

-  bilans potencjalnych osobistych zysków i strat związanych z wprowadzanymi zmianami;

-  sposób, w jaki wyrażane są zwłaszcza te aspekty zmian, na które możemy mieć wpływ;

-  stopień, w jakim jesteśmy osobiście zaangażowani w działania związane z planowaniem i wprowadzaniem zmian.

Tym samym zmiany w firmie najczęściej są w różny sposób widziane i oceniane przez kadrę kierowniczą różnych szczebli oraz przez pracowników, których one bezpośrednio dotyczą. Wynika to z faktu, że inne są ich poglądy na cele i strategie organizacji, inne są także możliwości ich realizacji. Odmienne jest też przede wszystkim poczucie sprawstwa (związku między swoim zacho­waniem a jego rezultatem). Każdy z nas określa swoje sukcesy i możliwości przez pryzmat samooceny. Przyjmujemy siebie takimi, jak to wynika z subiektywnego rozumienia naszych możliwości. Znajduje to wyraz w codziennym działa­niu. Jeśli uważamy się za kreatora zdarzeń, zachowujemy się inaczej niż ci, którzy nie mają poczucia wpływu. Będąc (choćby tylko w odczuciach) sprawcą, przyjmujemy na siebie odpowiedzial­ność, staramy się zwiększyć swoje kompetencje, pozyskiwać nowe informacje ułatwiające wykonanie zadania, ulegamy mniejszej presji zewnętrznej i bardziej polegamy na własnej inicjatywie.

W literaturze reakcje pracowników na zmiany opisuje się i akcentuje różnie, lecz sam opis procesu zmiany jest zawsze taki sam. Reakcje każdego z nas na zmianę sprowadzić można do czterech etapów:

Odmowa (wyparcie) - w chwili gdy stajemy w obliczu zmiany. Typowa reakcja to twierdzenie, że zmiana jest niepotrzebna. Ponadto, z powodu przywiązania do obecnego sposobu wykonywania pracy, może nastąpić wzrost poczucia własnej godności, co w naturalny sposób prowadzi do oporu przed zmianą.

Obrona (opór) - początkowe rozważania prowadzą w dalszym etapie do sformułowania konkretnych planów i programów, a realia decyzji o wprowadzeniu zmiany stają się oczywiste. Na tym etapie pojawiają się skutki negatywne, takie jak zmniejszenie poczucia własnej godności i motywacji oraz obniżenie poziomu wykonywania pracy, jednak, kiedy uświadamiamy sobie, że zmiana jest konieczna, następuje zmiana w postrzeganiu. Mimo że poziom wykonywania pracy jest nadal niski, pojawiają się oznaki poważ­nego traktowania nowej sytuacji, poprawia się także poczucie własnej godności.

Faza prób - zaczynamy godzić się z nowymi technikami i proce­sami. Oczywiście nowy system trzeba modyfikować i udoskonalać. Zaangażowani w ten proces możemy doświadczyć wzrostu poczucia własnej godności. Jednakże poziom wykonywania pracy wciąż pozostaje w tyle w stosunku do rosnącego poziomu motywacji, szczególnie w sytuacjach, w których konieczne jest zrozumienie nowych metod i technik.

Internalizacja (adaptacja) - w końcu rozumiemy, co się zdarzyło, zaś nowo przyjęte zachowanie staje się nam bliskie. Można się też spodziewać poprawy poczucia własnej godności i wzrostu motywacji. Po­prawa ta, powiązana z lepszym wykorzystaniem zdolności, może spowodo­wać podniesienie poziomu wykonywania pracy.

Co za tym idzie? Jeśli menedżerowie wysokiego szczebla, podejmując decyzje, zlecają plan zmian na podstawie własnej oceny sytuacji, sami szacują jej koszty, czas, efektywność i prawdopodobieństwo uzyskania pozytywnych rezultatów, projektując zmianę, podejmują ryzyko dużego oporu. Menedżerowie niższych szczebli i pracownicy mogą się identyfikować z organizacją, ale muszą się też troszczyć o "własne sprawy". Mogą się martwić o to, czy zdołają sprostać nowym wymaganiom, czy zachowają swoje stanowiska, czy ich umiejętności będą wystarczające dla efektywnego wprowadzenia zmiany. Mogą też żywić niechęć do niejasnych sytuacji i preferować rozwiązania raczej ich zadowalające niż optymalne. Dlatego, by zminimalizować brak zgody z oceną menedżerów wysokiego szcze­bla lub odmienną ocenę sytuacji, warto dobrze identyfikować, na którym etapie zmiany jest większość osób w organizacji (rysunek poniżej za: Joanna Tomicka i Marzanna Kowalska z Grupy ODiTK) i wybierać adekwatne narzędzia wpływu.

 

 

 

Podsumowując są cztery ważne zasady wykorzyStania siły procesu podczas zarządzania zmianą:

1. Warto przyjąć jako pewnik, że zmiany w firmie są nieuchronne, a co istotne: niezależnie od tego czy zmiany są wprowadzane na nas czy przez nas i tak przechodzimy przez pełny proces zmiany kończący się (uwaga!) zawsze etapem adaptacji.

2. Proces zmiany jest prosty i czytelny, więc warto go znać i czerpać z jego siły, dbając o to by jak najsprawniej przejść do ostatniego etapu i jak najefektywniej pomóc przejść do niego podwładnym.

3. Zarządzanie zmianą to jedna z 20/80 efektywności działań zarówno menadżera jak i pracownika a jako, ze w firmie żyjemy w permanentnej zmianie to etapy kilku procesów nakładają się na siebie i dlatego - by być skutecznym - potrzebujemy patrzeć, który etap jest najsilniej wyeskalowany w danym momencie.

4. Zależnie od tego, czy jesteśmy kreatorem zmiany czy jego wykonawcą etapy jej doświadczania będą różne na osi czasu i warto o tym pamiętać.

 Agnieszka Zielonka, Konsultant

10.12.2018

Innowacyjność w Polsce – jak to naprawdę wygląda?

Innowacyjność w Polsce ma różne oblicza. Dużo w tym kontekście mówi się o start-upach, i słusznie....

[więcej]
05.11.2018

Relacje – cichy zabójca sprzedaży?

Od kilku lat w procesach sprzedażowych kładzie się nacisk na budowanie relacji z klientem. Kierunek...

[więcej]
29.10.2018

Zmiany i nowości w wytycznych i certyfikacji IPMA

Najnowsza wersja „Wytycznych Kompetencji Indywidualnych w Zarządzaniu Projektami, Programami i...

[więcej]
15.10.2018

Planowanie programu rozwojowego – z kim i o czym rozmawiać

Fakt: Programy rozwojowe często nie osiągają założonych rezultatów.

[więcej]
01.10.2018

Grywalizacja – let's talk about fun

Super poważny zawodowy świat zmienia oblicze. Domaga się świeżości, lekkości i funu. Millenialsi,...

[więcej]
03.09.2018

Czego menadżer może się nauczyć od psa?

Zespoły mogły się już uczyć od dzikich gęsi. Sprawdzonym trenerem okazał się też koń. Mnie...

[więcej]
20.08.2018

Kto decyduje o wdrożeniu strategii organizacji - duży i mały obrazek

Typowy obrazek z polskich organizacji: zarząd wypracowuje strategię, a następnie zaprasza...

[więcej]
06.08.2018

Zator ogłoszony, czyli BIM w zamówieniach publicznych już w Polsce

Wyobraźmy sobie taką sytuację. Długo oczekiwana inwestycja w centrum miasta. Przebudowa, która...

[więcej]
23.07.2018

Kultura narodowa w biznesowej globalnej wiosce – czy nadal ma znaczenie?

Dlaczego w Arabii Saudyjskiej manekiny sklepowe nie mają głów?

[więcej]
09.07.2018

Związki zawodowe – czy pojawią się w każdej firmie?

Na początku czerwca 2018 r. sejm przyjął ustawę, która zasadniczo zmienia przepisy regulujące...

[więcej]
18.06.2018

Programy rozwojowe i model 70:20:10 – historia z happy endem?

Odnoszę wrażenie, iż wszyscy zgadzamy się, że model 70:20:10 powinien stanowić kręgosłup programów...

[więcej]
21.05.2018

Etyczna sprzedaż w branży ubezpieczeniowej – poszukiwanie jednorożca?

„Czy da się wyżyć w sprzedaży, nie oszukując?” – takim pytaniem zaskoczył mnie kilka dni temu...

[więcej]
07.05.2018

Mentoring – nie zaczynaj od ogona

Nie mogę wyjść z zaskoczenia, gdy w kolejnej organizacji, która uruchamia mentoring, stykam się z...

[więcej]
23.04.2018

BIM Manager – praca szuka człowieka

BIM (Building Information Modeling) - ten skrót od 2 lat jest niesłychanie „modny” w branży...

[więcej]
09.04.2018

To coach or not to coach – coaching menadżerski w ujęciu MAC

Certyfikowani coachowie i związane z tym specjalizacje mnożą się jak grzyby po deszczu. Dostępny...

[więcej]
05.03.2018

Wszystko zaczyna się od empatii – Design Thinking

Irytujesz się, kiedy podczas dyskusji pada stwierdzenie: „Spróbuj wejść w moje buty”? Jeżeli to...

[więcej]
19.02.2018

Nowy rok, nowe cele – strategia a procesy i pracownicy

Początek roku to dla wielu organizacji ogłoszenie nowych kierunków i celów strategicznych będących...

[więcej]
05.02.2018

Sposób na przełom w innowacjach

Co robić, gdy wszystkie nisko wiszące owoce zostały już zebrane? W życiu – wiadomo – zwykle trzeba...

[więcej]
29.01.2018

Microlearning – panaceum na oporny mózg

Kto nie chciałby uczyć się szybciej, łatwiej, efektywniej? Niestety mózg często stawia nam czynny...

[więcej]
15.01.2018

Różnorodność w zespole boli i leczy

Z różnorodnością spotykamy się coraz częściej. Dotyczy ona już nie tylko płci czy pokolenia, ale...

[więcej]
18.12.2017

Co było i co będzie – trendy w HR 2017-2018

Rok 2017 dobiega końca. To czas podsumowań tego, co się udało, co zrobiliśmy, ale też moment, w...

[więcej]
04.12.2017

Building Information Modeling (BIM) – nowy wymiar branży budowlanej

Branża budowlana to stale rosnące wymagania w obszarze tworzenia nowej infrastruktury oraz nowych...

[więcej]
20.11.2017

O systemie antymobbingowym i antydyskryminacyjnym w działaniu - reagowanie i monitorowanie

Efektywny system antydyskryminacyjny i antymobbingowy opiera się na trzech filarach:...

[więcej]
06.11.2017

Etykieta biznesu czyli o kulturze budowania relacji

Co jakiś czas, w różnych sytuacjach, mamy okazję obserwować zachowania osób pełniących ważne...

[więcej]
23.10.2017

Kultura feedbacku - o sile informacji zwrotnej

O sile informacji zwrotnej korygującej dane mi było przekonać się w pewne czerwcowe przedpołudnie...

[więcej]
06.10.2017

TRIZ - fakty i mity

Każdy menadżer staje przed wyzwaniami przez duże „W”, w których nie ma mowy o prostej poprawie...

[więcej]
15.09.2017

Wymagania w projektach zwinnych – działasz Agile czy tylko o tym mówisz

„Działamy teraz Agile” to częsta deklaracja, którą potem szybko i boleśnie weryfikuje codzienność.

[więcej]
04.09.2017

E-learning – pięć filarów sukcesu

Apetyt polskich firm i urzędów na e-learning rośnie. Niestety próby jego wykorzystania często...

[więcej]
20.08.2017

Ewolucja w sprzedaży – przystosuj się albo zgiń

Świat się zmienia. W każdej dowolnie wybranej dziedzinie, wiedza i zasób informacji podwajają się...

[więcej]
31.07.2017

Zdawać czy nie zdawać - certyfikacja project management

Zapytałam Justynę, certyfikowaną Project Manager oraz moją bliską przyjaciółkę, czy wiedza, którą...

[więcej]
17.07.2017

O pracy płytkiej i głębokiej

„Tak to można szatkować kapustę” – powiedziała moja współpracowniczka, gdy w związku ze spóźnieniem...

[więcej]
03.07.2017

HR bez procesów – w tym szaleństwie jest metoda

HR jest zwyczajowo postrzegany jako dział, który „wspiera organizację”, „zaspokaja potrzeby...

[więcej]
26.06.2017

AGILE – zwinny sposób na projekt nie tylko dla IT

Złośliwi mówią, że gdyby na książce kucharskiej napisać Agile, to jej sprzedaż by wzrosła. Fakty są...

[więcej]
05.06.2017

Na co masz apetyt? BUY IN dla inicjatyw HR

Przypomnij sobie ostatnią sytuację, gdy byłeś wilczo głodny. Wszystko, co czujesz, to: chcę jeść!...

[więcej]
22.05.2017

Chwila prawdy dla systemu antymobbingowego i antydyskryminacyjnego

W pewnej organizacji do działu HR wpłynęła anonimowa skarga dotycząca molestowania seksualnego,...

[więcej]
09.05.2017

Wyróżnij się - standardy obsługi klienta z pomysłem

„Dzień dobry, dzień dobry wiewiórki i bobry” – tym zdaniem zostałam powitana na pokładzie samolotu...

[więcej]
03.04.2017

Tech-trendy i symplifikacja, czyli jak rozwijać Millenialsów

Na polskim rynku pracy obecnie funkcjonują dwa główne pokolenia: X oraz Millenialsi (pokolenie Y)....

[więcej]
20.03.2017

Zarządzanie przez cele (MBO) dla menadżera

System zarządzania przez cele, opisany przez Petera Drucker’a w książce: „Praktyka zarządzania”,...

[więcej]
07.03.2017

Uzupełnianie kompetencji w projekcie zwinnym

Nikt nie ma już wątpliwości. Cokolwiek by się nie działo Murphy zadziała. Projekt zaawansowany....

[więcej]
06.02.2017

Sposób na "syndrom szczupaka"

Termin „syndrom szczupaka” pochodzi od eksperymentu przeprowadzonego przez niemieckiego zoologa...

[więcej]