09.07.2018

Związki zawodowe – czy pojawią się w każdej firmie?

Na początku czerwca 2018 r. sejm przyjął ustawę, która zasadniczo zmienia przepisy regulujące działalność i uprawnienia związków zawodowych. Wiele firm może czekać rewolucja.

Organizacje związkowe będą miały możliwość szerszego działania w firmach, w których dominuje zatrudnienie cywilnoprawne. Będą m.in. mogły obejmować ochroną przed zwolnieniem także tych działaczy, którzy nie posiadają umów o pracę. Jest to realizacja wniosków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego jeszcze z 2015 r.

Na czym polega zmiana?

Do tej pory prawo tworzenia i przystępowania do związków zawodowych przysługiwało pracownikom, których łączył z pracodawcą stosunek pracy (wynikający z umowy o pracę). Członkami organizacji związkowych mogli być także emeryci, renciści i bezrobotni, a nawet wykonawcy dzieła i zleceniobiorcy, ale z faktu ich członkostwa nie wynikały możliwości obejmowania ochroną pracy w ramach umów cywilnoprawnych. Nie można też było ujmować tego członkostwa w rankingach uprawniających do zyskania statusu reprezentatywności. Status ten przyznawany jest z mocy prawa tylko największym organizacjom i oznacza dodatkowe uprawnienia, a w szczególności możliwości współdecydowania o treści regulaminów, czy zawieranie porozumień z pracodawcą w imieniu załogi, nawet z pominięciem mniejszych związków zawodowych, jeżeli nie wypracowały one wspólnego stanowiska. O posiadaniu statusu reprezentatywności decyduje wielkość organizacji związkowej zgodnie z liczbą jej członków (tzw. ranking członkostwa).

Osoby bez umowy o pracę były członkami związków zawodowych niezwykle rzadko i to na zasadach zbliżonych do członkostwa w zwykłych stowarzyszeniach. Niewiele wynikało z tego dla ich pracy zawodowej oraz relacji z podmiotem zatrudniającym. Teraz to się zmieni.

Nowelizacja w zasadzie przyznaje te same uprawnienia związkowcom-pracownikom i tym, którzy świadczą pracę na podstawie umów cywilnych (nazywa się ich teraz osobami wykonującymi pracę zarobkową). Osoby te będą wliczały się do rankingów członkostwa na jednakowych zasadach co pracownicy. Będą mogły być chronione zakazem przed rozwiązaniem ich umowy, jeżeli związek obejmie je szczególną ochroną, a nawet będą mogły korzystać z etatu związkowego, jeżeli ich organizacja związkowa będzie wystarczająco liczna (pierwszy etat wymaga 150 członków, drugi 500).

Ustawa wprowadzi też spore zmiany dla firm, które nie zatrudniają zbyt wielu osób w ramach umów cywilnoprawnych. Na przykład zmieniają się progi reprezentatywności, a więc uprawnienie dla organizacji związkowej do udziału w negocjacjach z pracodawcą, co zależne jest od wielkości konkretnego związku. W dyskusji publicznej często podaje się przykłady firm lub instytucji, w których działa np. 60 organizacji związkowych. Prawda jest jednak taka, że tylko największe z tych organizacji mają realne prawo do współdecydowania z pracodawcą o treści regulaminu wynagradzania albo o zawieraniu porozumienia w sprawie zwolnień grupowych. Po wejściu w życie nowelizacji związki, które należą do central związkowych OPZZ lub FZZ albo są jednostkami organizacyjnymi NSZZ Solidarność, będą korzystały z reprezentatywności już wtedy, gdy będą zrzeszać 8% załogi. Związki niezależne będą potrzebowały do tego aż 15%. Jeżeli żadna z organizacji nie będzie mogła pochwalić się takim członkostwem, reprezentowaną organizacją będzie ta największa. Ustawodawca wyraźnie promuje więc organizacje zrzeszone w większych związkach i próbuje nakłonić małe związki do konsolidacji z dużymi.

Nadal niejasne

Nowelizacja nie wyjaśnia jednak wszystkich palących tematów. Nadal nieostra pozostaje definicja zwolnienia ze świadczenia pracy dla załatwienia doraźnej czynności związkowej. Należy się więc spodziewać dalszych sporów pomiędzy związkami a pracodawcami o to, czy udział w szkoleniu albo posiedzeniu ciała statutowego związku jest czynnością doraźną, czy też nie.

Nie ma także przełomu, jeżeli chodzi o określenie zakresu szczególnej ochrony przed zwolnieniem działaczy funkcyjnych. Dzisiejszy model ochrony pracownika przed zwolnieniem, której nie można przeprowadzić bez zgody związku, został opracowany przez orzecznictwo, co sprawia, że ta kwestia jest bardzo uznaniowa. Dominuje pogląd, że szczególna ochrona nie obowiązuje, jeżeli prowadziłaby do nadmiernego uprzywilejowania działaczy związkowych względem pracowników nienależących do związku zawodowego. Jeżeli natomiast zwolnienie pracownika pozostaje w związku z wykonywaniem przez niego działalności związkowej, sądy pracy stają najczęściej po stronie związkowców. Ustawa nie przynosi w tym miejscu żadnego przełomu.

Pracodawcy mogą jednak cieszyć się ze sprecyzowania, w jakich terminach organizacje związkowe będą musiały wyrazić swój sprzeciw na zwolnienie lub pogorszenie warunków pracy działaczy szczególnie chronionych. Ustawa wprowadza także domniemanie, że milczenie związku zawodowego w tej sprawie oznacza jego zgodę na propozycję pracodawcy. To duże uproszczenie procesu uzgodnień, bo dzisiaj milczenie organizacji związkowej nie wiązało się z żadnymi sankcjami.

Związki dostały jednak w zamian poważne uprawnienie. Bezprawne zwolnienie działacza chronionego będzie wiązało się z dodatkowym odszkodowaniem w wysokości półrocznego wynagrodzenia. Roszczenie takie jest niezależne od innych, które przysługują pracownikom już dzisiaj.

Co dalej?

Ustawa trafi teraz do Senatu, a po zakończeniu procesu legislacyjnego będzie musiała zostać zaakceptowana przez prezydenta. Należy się jednak spodziewać, że wejdzie w życie w uchwalonej postaci i zachowa większość przyjętych zmian w działalności związków zawodowych.

Nowelizacja stawia wiele firm w nowej sytuacji, dlatego że działalność związkowa może stać się w wielu branżach bardziej atrakcyjna. A tam, gdzie związki działają prężnie już dzisiaj, działy HR i prawne będę musiały zmienić niektóre schematy współpracy firmy lub instytucji z partnerami społecznymi.

Grzegorz Ilnicki, Trener GRUPY ODITK

 

 

10.12.2018

Innowacyjność w Polsce – jak to naprawdę wygląda?

Innowacyjność w Polsce ma różne oblicza. Dużo w tym kontekście mówi się o start-upach, i słusznie....

[więcej]
05.11.2018

Relacje – cichy zabójca sprzedaży?

Od kilku lat w procesach sprzedażowych kładzie się nacisk na budowanie relacji z klientem. Kierunek...

[więcej]
29.10.2018

Zmiany i nowości w wytycznych i certyfikacji IPMA

Najnowsza wersja „Wytycznych Kompetencji Indywidualnych w Zarządzaniu Projektami, Programami i...

[więcej]
15.10.2018

Planowanie programu rozwojowego – z kim i o czym rozmawiać

Fakt: Programy rozwojowe często nie osiągają założonych rezultatów.

[więcej]
01.10.2018

Grywalizacja – let's talk about fun

Super poważny zawodowy świat zmienia oblicze. Domaga się świeżości, lekkości i funu. Millenialsi,...

[więcej]
03.09.2018

Czego menadżer może się nauczyć od psa?

Zespoły mogły się już uczyć od dzikich gęsi. Sprawdzonym trenerem okazał się też koń. Mnie...

[więcej]
20.08.2018

Kto decyduje o wdrożeniu strategii organizacji - duży i mały obrazek

Typowy obrazek z polskich organizacji: zarząd wypracowuje strategię, a następnie zaprasza...

[więcej]
06.08.2018

Zator ogłoszony, czyli BIM w zamówieniach publicznych już w Polsce

Wyobraźmy sobie taką sytuację. Długo oczekiwana inwestycja w centrum miasta. Przebudowa, która...

[więcej]
23.07.2018

Kultura narodowa w biznesowej globalnej wiosce – czy nadal ma znaczenie?

Dlaczego w Arabii Saudyjskiej manekiny sklepowe nie mają głów?

[więcej]
18.06.2018

Programy rozwojowe i model 70:20:10 – historia z happy endem?

Odnoszę wrażenie, iż wszyscy zgadzamy się, że model 70:20:10 powinien stanowić kręgosłup programów...

[więcej]
21.05.2018

Etyczna sprzedaż w branży ubezpieczeniowej – poszukiwanie jednorożca?

„Czy da się wyżyć w sprzedaży, nie oszukując?” – takim pytaniem zaskoczył mnie kilka dni temu...

[więcej]
07.05.2018

Mentoring – nie zaczynaj od ogona

Nie mogę wyjść z zaskoczenia, gdy w kolejnej organizacji, która uruchamia mentoring, stykam się z...

[więcej]
23.04.2018

BIM Manager – praca szuka człowieka

BIM (Building Information Modeling) - ten skrót od 2 lat jest niesłychanie „modny” w branży...

[więcej]
09.04.2018

To coach or not to coach – coaching menadżerski w ujęciu MAC

Certyfikowani coachowie i związane z tym specjalizacje mnożą się jak grzyby po deszczu. Dostępny...

[więcej]
05.03.2018

Wszystko zaczyna się od empatii – Design Thinking

Irytujesz się, kiedy podczas dyskusji pada stwierdzenie: „Spróbuj wejść w moje buty”? Jeżeli to...

[więcej]
19.02.2018

Nowy rok, nowe cele – strategia a procesy i pracownicy

Początek roku to dla wielu organizacji ogłoszenie nowych kierunków i celów strategicznych będących...

[więcej]
05.02.2018

Sposób na przełom w innowacjach

Co robić, gdy wszystkie nisko wiszące owoce zostały już zebrane? W życiu – wiadomo – zwykle trzeba...

[więcej]
29.01.2018

Microlearning – panaceum na oporny mózg

Kto nie chciałby uczyć się szybciej, łatwiej, efektywniej? Niestety mózg często stawia nam czynny...

[więcej]
15.01.2018

Różnorodność w zespole boli i leczy

Z różnorodnością spotykamy się coraz częściej. Dotyczy ona już nie tylko płci czy pokolenia, ale...

[więcej]
18.12.2017

Co było i co będzie – trendy w HR 2017-2018

Rok 2017 dobiega końca. To czas podsumowań tego, co się udało, co zrobiliśmy, ale też moment, w...

[więcej]
04.12.2017

Building Information Modeling (BIM) – nowy wymiar branży budowlanej

Branża budowlana to stale rosnące wymagania w obszarze tworzenia nowej infrastruktury oraz nowych...

[więcej]
20.11.2017

O systemie antymobbingowym i antydyskryminacyjnym w działaniu - reagowanie i monitorowanie

Efektywny system antydyskryminacyjny i antymobbingowy opiera się na trzech filarach:...

[więcej]
06.11.2017

Etykieta biznesu czyli o kulturze budowania relacji

Co jakiś czas, w różnych sytuacjach, mamy okazję obserwować zachowania osób pełniących ważne...

[więcej]
23.10.2017

Kultura feedbacku - o sile informacji zwrotnej

O sile informacji zwrotnej korygującej dane mi było przekonać się w pewne czerwcowe przedpołudnie...

[więcej]
06.10.2017

TRIZ - fakty i mity

Każdy menadżer staje przed wyzwaniami przez duże „W”, w których nie ma mowy o prostej poprawie...

[więcej]
15.09.2017

Wymagania w projektach zwinnych – działasz Agile czy tylko o tym mówisz

„Działamy teraz Agile” to częsta deklaracja, którą potem szybko i boleśnie weryfikuje codzienność.

[więcej]
04.09.2017

E-learning – pięć filarów sukcesu

Apetyt polskich firm i urzędów na e-learning rośnie. Niestety próby jego wykorzystania często...

[więcej]
20.08.2017

Ewolucja w sprzedaży – przystosuj się albo zgiń

Świat się zmienia. W każdej dowolnie wybranej dziedzinie, wiedza i zasób informacji podwajają się...

[więcej]
31.07.2017

Zdawać czy nie zdawać - certyfikacja project management

Zapytałam Justynę, certyfikowaną Project Manager oraz moją bliską przyjaciółkę, czy wiedza, którą...

[więcej]
17.07.2017

O pracy płytkiej i głębokiej

„Tak to można szatkować kapustę” – powiedziała moja współpracowniczka, gdy w związku ze spóźnieniem...

[więcej]
03.07.2017

HR bez procesów – w tym szaleństwie jest metoda

HR jest zwyczajowo postrzegany jako dział, który „wspiera organizację”, „zaspokaja potrzeby...

[więcej]
26.06.2017

AGILE – zwinny sposób na projekt nie tylko dla IT

Złośliwi mówią, że gdyby na książce kucharskiej napisać Agile, to jej sprzedaż by wzrosła. Fakty są...

[więcej]
05.06.2017

Na co masz apetyt? BUY IN dla inicjatyw HR

Przypomnij sobie ostatnią sytuację, gdy byłeś wilczo głodny. Wszystko, co czujesz, to: chcę jeść!...

[więcej]
22.05.2017

Chwila prawdy dla systemu antymobbingowego i antydyskryminacyjnego

W pewnej organizacji do działu HR wpłynęła anonimowa skarga dotycząca molestowania seksualnego,...

[więcej]
09.05.2017

Wyróżnij się - standardy obsługi klienta z pomysłem

„Dzień dobry, dzień dobry wiewiórki i bobry” – tym zdaniem zostałam powitana na pokładzie samolotu...

[więcej]
03.04.2017

Tech-trendy i symplifikacja, czyli jak rozwijać Millenialsów

Na polskim rynku pracy obecnie funkcjonują dwa główne pokolenia: X oraz Millenialsi (pokolenie Y)....

[więcej]
20.03.2017

Zarządzanie przez cele (MBO) dla menadżera

System zarządzania przez cele, opisany przez Petera Drucker’a w książce: „Praktyka zarządzania”,...

[więcej]
07.03.2017

Uzupełnianie kompetencji w projekcie zwinnym

Nikt nie ma już wątpliwości. Cokolwiek by się nie działo Murphy zadziała. Projekt zaawansowany....

[więcej]
06.02.2017

Sposób na "syndrom szczupaka"

Termin „syndrom szczupaka” pochodzi od eksperymentu przeprowadzonego przez niemieckiego zoologa...

[więcej]
17.01.2017

Utrzymanie koncentracji – jak pomóc sobie w realizacji zadań

Jak długo jesteś w stanie skoncentrować się na jednym zadaniu bez rozpraszania się i przerywania?

[więcej]