17/07/2017

O pracy płytkiej i głębokiej

„Tak to można szatkować kapustę” – powiedziała moja współpracowniczka, gdy w związku ze spóźnieniem kandydata, z którym mieliśmy prowadzić wspólnie rozmowę, próbowała zabrać się za jedno ze swoich zadań, gdy na niego czekaliśmy.

Kandydat zadzwonił, mówiąc, że spóźni się około 20 minut, próbowała zatem wybrać odpowiednie zadanie na ten moment. Świadomość, że w tak krótkim czasie zabieranie się za zadanie o większym znaczeniu nie ma sensu, bo za chwilę konieczne będzie jego przerwanie, wywołało frustrację mojej koleżanki.

Wydaje mi się, że słowa o kapuście dobrze obrazują dość poważny i częsty problem, z którym spotyka się wiele osób. Z powodu dużej liczby zadań, spotkań, zebrań, koniecznych rozmów telefonicznych czy przychodzących wiadomości mailowych, trudno jest znaleźć czas na dłuższą nieprzerwaną pracę nad jednym zadaniem, szczególnie jeśli potrzebna jest przy nim koncentracja. Zawsze natomiast możliwe jest wykonanie zadań prostszych i mniej wymagających, do których łatwo wrócić po ich przerwaniu (jak nasze szatkowanie kapusty). Jeśli i Tobie Czytelniku zdarza się spędzać dnie na „szatkowaniu kapusty”, z tego artykułu dowiesz się, jakie mogą być tego skutki i nad czym warto się zastanowić, by zacząć ten stan rzeczy zmieniać.

Jak odróżnić działania ważne od mniej istotnych

Na początku warto określić, po czym poznać, czy wykonywane przez nas zadanie jest rzeczywiście najbardziej wartościowe. Cal Newport, autor książki „Deepwork” podpowiada dość proste pytanie, które można sobie zadać jako sposób na taką weryfikację. Zachęcam Cię Czytelniku, żebyś wykonując w pracy swoje działania, spróbował zadać je także sobie. Odpowiedź może mieć bowiem dość daleko idące skutki.

Pytanie to brzmi: Ile czasu zajęłoby wyszkolenie w miarę bystrego absolwenta college’u bez specjalistycznego treningu w twojej dziedzinie, żeby był w stanie poradzić sobie z powodzeniem z tym zadaniem?

W polskim systemie edukacji najbliższym odpowiednikiem college’u są studia pierwszego stopnia (czyli licencjackie lub inżynierskie). Wydaje się zatem, że to pytanie dotyczy w miarę bystrej osoby po takich studiach w naszym kraju.

Konsekwencje przewagi pracy płytkiej

A dlaczego odpowiedź na nie jest aż tak istotna? Newport twierdzi, że zadania, które bystry absolwent jest w stanie opanować w niedługim czasie to takie, które są związane z pracą płytką (oczywiście autor nie próbuje w żaden sposób obrażać absolwentów studiów). Praca taka w niewielkim stopniu stanowi wyzwanie i w niewielkim stopniu rozwija, jeśli wykonuje ją osoba z doświadczeniem. Im większą część zadań stanowią działania tego typu, tym łatwiej można wykonującego je pracownika zastąpić kimś innym. Biorąc zaś pod uwagę tempo rozwoju technologii, można z dużym prawdopodobieństwem przypuścić, że tego typu zadania zostaną już niedługo zautomatyzowane i ludzie w ogóle przestaną być do ich realizacji potrzebni.

Z kolei zadania, których prawidłowe wykonanie jest bardziej wymagające i z którymi osoba świeżo po obronie licencjatu nie poradziłaby sobie bez dłuższego czasu zdobywania doświadczenia i treningu, określane są przez Newporta mianem pracy głębokiej. To właśnie w nich kryje się największa wartość. To one stanowią wyzwanie i są nie tylko związane z rozwojem, ale też stanowią o wartości umiejętności danej osoby dla pracodawcy.

Jeśli zdarzyło Ci się drogi Czytelniku tworzyć tabelę w arkuszu kalkulacyjnym, której skompletowanie wymagało od Ciebie przekopiowania do odpowiednich komórek danych z plików tekstowych (bo na przykład na ich podstawie tworzyłeś zestawienie), to sam stwierdzisz, że prawdopodobnie wówczas wykonywałeś pracę płytką. Nasz absolwent college’u nie wymaga bowiem długotrwałego treningu, żeby sobie z takim zadaniem poradzić. Jeśli z kolei jesteś osobą, która jedzie na spotkania do wymagających klientów i ratuje zagrożone projekty dzięki swojej wiedzy, umiejętności przyjęcia perspektywy klienta i pokazania mu korzyści z dalszej współpracy, to wiesz, że Twoja praca jest pracą głęboką. Pamiętasz także zapewne, jak dużo wysiłku było niezbędne do tego, żeby umiejętności te opanować i że ich zdobywanie nie zawsze było usłane różami (a z pewnością nie polegało na kopiowaniu fragmentów plików tekstowych do arkusza kalkulacyjnego). No i wiesz, że nie rekomendowałbyś zastąpienia Cię na najbliższym spotkaniu przez osobę, która właśnie skończyła studia. Te przykłady zadań są oczywiście dość skrajne i pomiędzy nimi jest wiele odcieni szarości. Warto natomiast przyjrzeć się bliżej proporcji działań głębokich do płytkich w naszej pracy.

Co zrobić, by zwiększyć głębię

Najprawdopodobniej każdy z tych rodzajów zadań występuje w większości zawodów czy prac i jest to zupełnie naturalne. Problem pojawia się wówczas, gdy praca płytka zaczyna zajmować większość naszego czasu. Zachęcam Cię Czytelniku do zadawania sobie pytania o to, jak dużo w Twoich działaniach pojawia się tej pracy głębokiej, trudniejszej i bardziej wymagającej, która w dużym stopniu wykorzystuje Twoje kompetencje w porównaniu do płytkiej. Jeśli stwierdzisz, że obecne proporcje Cię satysfakcjonują, serdecznie gratuluję. Jeśli natomiast dojdziesz do wniosku, że pracy głębokiej jest niewystarczająco dużo, niezbędne może być wprowadzenie nowego rodzaju działań lub przeprowadzenie ważnych rozmów. Przykładem działania może być technika pomidora, o której pisałem w artykule „Utrzymanie koncentracji – jak pomóc sobie w realizacji zadań”.

Co do rozmów z kolei - niezbędne może być przeprowadzenie jednej z dwóch następujących rodzajów. Pierwszy z nich to rozmowa z samym sobą. W natłoku zadań każdy z nas może dość łatwo uciec na płyciznę i mieć iluzję efektywności związanej z tym, że przecież tak bardzo jesteśmy zajęci, a zadań do wykonania i tak nie da się ukończyć. Pewnie będziemy mieli rację. Jeżeli natomiast cały czas jest to praca, którą łatwo mógłby w krótkim czasie przejąć ktoś bez naszego doświadczenia, to czy naprawdę jest ona tego warta? Drugi rodzaj rozmowy to rozmowa z przełożonym czy współpracownikami o tym, jak można zwiększyć głębię i mniej czasu spędzać na płyciźnie. Może ona dotyczyć poszczególnych działań i aktywności lub nawet całych projektów. Rozmowy tego typu często nie są łatwe. Moje osobiste doświadczenie pokazuje natomiast, że skutki potrafią być pozytywne dla wszystkich. Szatkowanie kapusty przez osobę, która może tworzyć nowe przepisy kulinarne, nie przynosi bowiem na dłuższą metę korzyści ani jej, ani jej pracodawcy.

 

Paweł Ziemiański, Trener GRUPY ODITK 

 

 

Autor artykułu
4/10/2021

Docenianie - bo żeby docenić…. trzeba cenić

Jak to jest, że 80% badanych Polaków uważa, że warto doceniać, chciałoby być docenianych częściej i...

20/09/2021

Jaką wartość mają wartości w Twojej organizacji?

Jeśli przed pandemią - choć z trzaskiem - dźwigaliśmy braki w kulturze komunikacji czy współpracy w...

7/09/2021

CONTROLLER 5.0 - Controlling Leaders of To(morrow)Day

VUCA Times, globalizacja, Big Data, automatyzacja, robotyzacja, zamiana towarów w usługi, zwinne i...

30/08/2021

Na szerokie wody mnie weź – onboarding w zdalnym wydaniu

Nie zawsze łatwa decyzja o odejściu z poprzedniej firmy, nowe środowisko i zadania, a to wszystko w...

30/07/2021

Klimatyczny wstrząs dla biznesu - „Fit for 55”

Trudno nie dostrzegać symptomów zmian klimatu. Nie tylko zarządzający, ale też pracownicy firm na...

9/07/2021

Trening silnej woli latem (i nie tylko) – to możliwe!

Siła woli to pojęcie, o którym słyszy się stosunkowo często. Zazdrościmy jej tym, którzy ją mają....

21/06/2021

Inspiracja i pragmatyzm – program rozwojowy dla menadżerów w modelu 70:20:10 (case study)

Najbardziej lubię się uczyć na przykładach. Jest w nich dużo inspiracji, ale i lekcji o tym, co...

7/06/2021

Eksperymentowanie - Agile Mindset od kuchni

Zarządzanie w środowisku, w którym nie zachodziły częste zmiany, było relatywnie łatwe. Gdy jest...

24/05/2021

Jaka piękna katastrofa – lekcje płynące z Misji Apollo 13

Wszyscy wiemy, że warto uczyć się na sukcesach. A ja, tak jak bohater filmu Ridleya Scotta „Dobry...

10/05/2021

Nowe potrzeby to nowe benefity – jak zapewnić pracownikom wsparcie psychologiczne

Nowe potrzeby pracowników wymagają świeżego spojrzenia na benefity.

27/04/2021

Agile Mindset – hit czy kit?

Agile, agility, agile mindset, zwinność, agile leadership - to hasła, które od miesięcy są na...

19/04/2021

Na „covidową rzeczywistość” odpowiedz realizmem

Czy wiesz, że większość ludzi poświęca ponad 80% swojego życia na rozpamiętywanie tego, co było lub...

15/03/2021

Leadership w nowej normalności

O transformacji przywództwa mówiono od przynajmniej 10 lat. Jednak to ostatni rok pokazał prawdziwe...

18/01/2021

Zarządzanie konfliktem – ważny element dobrego przywództwa

Burza i pioruny, a potem ciche dni – znasz to? A może jednak od początku cisza, ale atmosfera w...

10/12/2020

Od czego zacząć, gdy spada sprzedaż?

Spadek sprzedaży stawia zarządzających firmą przed dylematem, jak najlepiej na zmiennym rynku...

27/11/2020

Czy sprzedawać wszystkim klientom?

Kiedy spadają przychody, rodzi się pokusa, by sprzedawać wszystkim klientom, którzy się pojawią....

18/11/2020

Zwinność jest wtedy, gdy piłka jest w grze – krótki przewodnik po AGILITY

W sporcie zwinność jest bezcenna. Szybkie podania, przejęcia, zmiany, przepływ energii między...

22/10/2020

Kogo zatrudnić na Dyrektora Sprzedaży? To zależy, co i jak ma sprzedawać

Firma chce się rozwijać, walczyć o rynek, w „covidowych” warunkach dodatkowo poszerzyła lub...

30/09/2020

Oczywiste problemy biznesowe i nieoczywiste odpowiedzi w czasach Covid-19

Wiele firm staje przed wyzwaniem dalszego projektowania swojego wzrostu w wyjątkowo zmiennym...

29/09/2020

Wirtualne przywództwo, czyli lider w digitalnym świecie

Przywództwo to świadomy wybór, sama charyzma nie wystarczy, by być dobrym liderem.

28/09/2020

Strategia w czasach pandemii

Często kryzys, obok zagrożenia, stwarza nowe okazje. Aby je dostrzec, trzeba być elastycznym....

4/09/2020

Tarcza 4.0. i kolejne zmiany w prawie pracy

Kolejna tarcza antykryzysowa wprowadziła sporo ważnych zmian w prawie pracy.

22/08/2020

Kontrolujesz własne decyzje? O pułapkach, które funduje nam mózg

Mózg wpada w wiele różnych pułapek, z których nie zdajemy sobie sprawy. A one mają wpływ na...

4/08/2020

BIM Koordynator – pierwsza linia obrony

Ostatni rok będziemy pamiętać nie tylko jako rok Covid-19, ale też rok gwałtownej rewolucji...

30/07/2020

Inne podejście do sukcesji

Wiadomo, że słowo 'sukces' kojarzy się pozytywnie. A co się stanie, kiedy dodamy do niego dwie...

29/06/2020

Are you ready to go online? Jak przygotować handlowców do transformacji sprzedaży

O transformacji sprzedaży do online mówiono od kilku dobrych lat, ale była to raczej aspiracja,...

15/06/2020

Projekt ekstremalny od środka – the good, the bad and the ugly

Niezwykłe czasy rodzą niezwykłe historie. Przedstawiam anatomię z projektu, który okazał się być...

1/06/2020

Jak motywować w nieprzewidywalnych czasach

Menadżerowie wciąż poszukują skutecznych sposobów motywowania swoich pracowników. A jeśli w tzw....

27/04/2020

O co tyle krzyku z odpornością psychiczną?

Wyobraź sobie, że jesteś wysoko w górach. Pogoda może zmienić się w każdej chwili. Czasem świeci...

6/04/2020

Ty kontra stres – o mądrej rozgrywce i przygotowaniu na nowe

Pamiętam, jak w 2008 roku pisałem artykuły o zarządzaniu stresem w obliczu kryzysu ekonomicznego,...

30/03/2020

Rozwój w czasach zarazy

Rozwój znajduje się w ćwiartce matrycy Eisenhowera: WAŻNE/NIEPILNE – tak pokazują moje...

23/03/2020

Liderze - doładuj pozytywne emocje

O różnicach pomiędzy byciem menadżerem a liderem powiedziano już bardzo dużo. Aktualna sytuacja to...

13/03/2020

Jak oswoić niepewność – redukuj swój lęk

Kto z nas lubi się bać? Nie chcemy lęku. Unikamy go na różne sposoby (mniej i bardziej zdrowe)....

13/03/2020

Praca zdalna – kluczowe kwestie prawne

W związku z przyspieszonym transferem do pracy zdalnej, stykamy się z pytaniami ze strony działów...

3/03/2020

Jak cię widzą, tak ci płacą – o znaczeniu ubioru w biznesie

Mówi się, że nie powinniśmy oceniać książki po okładce. A i tak często to robimy - wydajemy opinię...

24/02/2020

Zwinność wodospadu, czyli agile mindset

Turkusowe zarządzanie, samoorganizujące się zespoły, zwinność organizacji. Znamy to, prawda? Te i...

29/01/2020

Project management z perspektywy czasu – jak było i jak będzie

Kiedy poprosiliśmy ministra gospodarki o honorowy patronat nad konferencją Project Management,...

16/12/2019

Samoorganizujący się zespół? Tak, ale po sFRISowaniu

Typowa sytuacja: dołączyłeś do projektu Agile i wiesz, że macie stać się zespołem...

4/12/2019

Goodness is good for business – kilka słów o programach wellbeing

Weekend trwa jeszcze w najlepsze, a Ty myślisz tylko o tym, że następnego dnia musisz iść do pracy....

15/11/2019

Rozwój po nowemu – WOW w procesach rozwojowych

Zmiana pokoleniowa w firmach, wszechobecna technologia i rzeczywistość VUCA kształtują nowe...